Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/274
Karar No:2025/963

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tekstil Lojistik Otomotiv
İhracat İthalat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri Dairesi Başkanlığınca 03/09/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Ankara Büyükşehir Belediyesi Hizmetleri Kapsamında Afet ve Acil Durumda Kullanılacak Görev Kıyafeti, Tekstil Grubu Mal Alımı İşi" ihalesine dair davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 06/11/2024 tarih ve 2024/UM.II-1433 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda;
Dava konusu Kurul kararının davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 1. iddiası yönünden incelenmesinden; numune alınmasının idarenin sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda idare tarafından 09/09/2024 tarihli yazı ile isteklilerden numunelerin 12/09/2024 tarihine kadar teslim edilmesinin talep edildiği, istekliler tarafından numunelerin idareye teslim edildiği, buna ilişkin olarak tutanak düzenlendiği, ihale üzerinde kalan şirket tarafından sunulan numuneye ilişkin olarak 13/09/2024 tarihli numune değerlendirme tutanağının düzenlendiği, düzenlenen tutanakta teslim edilen 27 numunenin uygun bulunduğu, düzenlenen tutanağın ihale komisyon üyelerinin tamamı tarafından imzalandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında bu iddia yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu Kurul kararının davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 2. iddiası yönünden incelenmesinden; dava konusu ihalenin 1. kısmı üzerinde bırakılan ... Hizmetler Ltd. Şti.'ne ait 23/02/2016 tarih ve 9017 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi incelendiğinde, şirketin Ana Sözleşmesinin "Amaç ve Konu" başlıklı 3. maddesinde, "...kamu kurum ve kuruluşları ile özel hastane, poliklinik, ...kurumlarında; ...sedye taşıma hizmetleri, ...itfaiye er hizmetleri, ...teknik bakım ve servis hizmetleri sunmak, ... Her türlü kamu kurum ve kuruluşu, Belediye, resmi müessese ekipmanları imal etmek, temin etmek, pazarlama ve satışını yapmak. ... Şirket konusu ile ilgili her türlü hammadde, mamul, yan mamul üretimi, toptan ve perakende alımı, satımı, dağıtımı, ithalat ve ihracatını yapmak." faaliyet konularının yer aldığı, bu kapsamda ihalenin konusu olan "Görev kıyafeti, tekstil grubu mal alımı" işlerini de kapsadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında bu iddia yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu Kurul kararının davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 3. iddiası yönünden incelenmesinden; mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin olarak Kurum tarafından sınır değer ya da sorgulama kriterlerinin belirlenmediği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının idarenin takdirinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında bu iddia yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihale uhdesinde kalan firma tarafından teslim edilen numunelerin ihalenin Teknik Şartnamesine uygun olmadığı, numunelerin yeterlilik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının denetiminin yapılması zorunlu iken bunun yapılmadığı, ihale uhdesinde bırakılan firmanın mesleki ve teknik yeterliliklerine sahip olmadığı, numunesi istenen ürünlerin teknik özellikleri ve ihale uhdesinde bırakılan firma tarafından sunulan numunelerin Teknik Şartnameye uymayan özelliklerinin tespiti için ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ... Değişik İş numaralı dosyası ile talepte bulunulduğu, bunun üzerine 15/01/2025 tarihinde keşif yapıldığı ve numunelerin şartnameye uygun olmadığının bilirkişi raporuyla tespit edildiği, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 13/12/2021 tarih ve E:2021/4738, K:2021/4486 sayılı kararındaki gerekçenin aksine, numunelerin değerlendirilmesinin uzman kişiler olmadan ve tüm hususlar göz önünde bulundurulmadan soyut olarak yapıldığı, ciddi eksikliklerin bilinmesine rağmen tutanakların yalnızca ihale komisyonu başkanınca imzalandığı, dava konusu ihale ile tedarik edilecek malzeme ve teçhizatların afet durumlarında kullanılacak olması nedeniyle Teknik Şartnamede belirtilen standartlara harfiyen uyulmasının büyük önem arz ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu, benzer uyuşmazlıklarda Danıştay Onüçüncü Dairesi kararlarının da bu yönde olduğu, delil tespiti amacıyla talep edilen bilirkişi raporunun kendilerine de tebliğ edildiği, buna karşılık .. Sulh Hukuk Mahkemesine sunulan 03/02/2025 tarihli dilekçeyle, alınmış olan delil tespitine ilişkin bilirkişi raporunun kamu ihale mevzuatı açısından sürece etkili bir yöntem olmadığı, rapor hakkında görüşlerinin bulunmadığının beyan edildiği, yaptırılan delil tespiti incelemelerinin ihale sürecini etkileyecek bir yönü olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ile dava konusu Kurul kararında ele alınan 2. iddia yönünden İdare Mahkemesi kararının onanmasına; temyiz isteminin kısmen kabulü ile dava konusu Kurul kararında ele alınan 1. ve 3. iddia yönünden İdare Mahkemesi kararının bozularak dava konusu işlemin bu kısımları yönünden Dairemiz kararındaki gerekçeyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Ankara Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından 03/09/2024 tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Ankara Büyükşehir Belediyesi Hizmetleri Kapsamında Afet ve Acil Durumda Kullanılacak Görev Kıyafeti, Tekstil Grubu Mal Alımı İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Dava konusu ihalede yaklaşık maliyet toplam 50.843.984,40-TL olarak, uyuşmazlık konusu olan "Genel Malzemeler" başlıklı 1. kısmına ilişkin yaklaşık maliyeti ise 49.914.337,40-TL olarak belirlenmiş, ihalede 15 adet ihale dokümanı indirilmiş, ihalenin davaya konu 1. kısmına 4 istekli katılmış, 3 teklif geçerli kabul edilmiştir.
İhalenin anılan kısmı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen ... Hizmetler Ltd. Şti. uhdesinde bırakılmış, davacı şirketin teklifi ise ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif olarak belirlenmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, ihale uhdesinde bırakılan şirketin teklifi hakkında şikayet ve akabinde itirazen şikayet başvurusu yapılmış, itirazen şikayet başvurusunun reddi üzerine de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ... yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralına yer verilmiştir.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ve demonstrasyon" başlıklı 43. maddesinde, "(1) Teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune, teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ile fotoğraf istenebilir ve/veya demonstrasyon yaptırılabilir. Özel imalat süreci gerektiren mal alımları hariç, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman istenmesi durumunda katalog istenmesi zorunludur. Katalog istenen ihalelerde, teknik şartnamede teknik kriter olarak düzenlenen ancak katalogda yer almayan hususlara yönelik kanıtlayıcı belge ve/veya açıklamalar aday veya istekliler tarafından başvuru veya teklifleri kapsamında sunulur.
(2) Numunelerin sunulması ve bunların değerlendirilmesine yönelik yapılan düzenlemelerde aşağıdaki hükümler esas alınır:
a) İdare tarafından hangi kalem/kalemler için ve kaç adet numune isteneceği, numunenin hangi aşamada ve kimler tarafından sunulacağı, numunelerin değerlendirilmesinde hangi yöntemin kullanılacağı ile diğer hususlara, ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. Son başvuru tarihi/ihale tarihi ve saatinden önce numunelerin idareye sunulacağına ya da bu tarih ve saatten önce numune değerlendirmesi yapılarak sadece numunesi uygun görülenlerin başvuruda bulunabileceğine veya teklif sunabileceğine ilişkin düzenleme yapılamaz.
b) Numune sunulması istenen kalem/kalemler için uygun sayı ve nitelikte numune alınması idarenin sorumluluğundadır. Malın niteliğinin birden fazla numune değerlendirmesi yapmaya uygun olup olmadığı ile malın kullanım ömrü dikkate alınarak en az bir adet numunenin idarede muhafaza edilmesi gerekir. Kurul ya da yargı kararları üzerine yeniden değerlendirme, muhafaza edilen numune üzerinden yapılır.
c) Numune değerlendirmesi, ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede düzenlenen aşağıdaki yöntemlerden biri vasıtasıyla yapılır:
1) İhale komisyonu, numuneyi doğrudan inceleyerek, üyelerinin tamamı tarafından düzenlenen numune inceleme raporu/tutanağı çerçevesinde değerlendirme yaparak karar verebilir.
2) İhale komisyonu, uzman üyelerinin tamamı tarafından düzenlenen numune inceleme raporu/tutanağı çerçevesinde değerlendirme yaparak karar verebilir.
3) İhale komisyonu, uzman üyelerinin tamamı ile alıma konu malı/malları kullanacak personel arasından görevlendirilen kişi veya kişilerin tamamı tarafından düzenlenen numune inceleme raporu/tutanağı çerçevesinde değerlendirme yaparak karar verebilir.
ç) Ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede istenen sayıda ve nitelikte numune, şartnamede yapılan düzenlemeler çerçevesinde idareye teslim edilir. Teslim edilen numunenin üzerinde; ihale bilgileri, numune sunulan kalem bilgileri ve aday veya istekli bilgilerine yer verilir. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınır ve talep edilmesi halinde tutanağın bir sureti aday veya istekliye verilir.
d) İdare tarafından gerekli görülen hallerde, numune değerlendirmesinin yapılacağı yer, tarih ve saat bilgisi aday veya isteklilere bildirilir. Numune değerlendirmesinde numunenin fiziksel nitelikleri ile teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygun olup olmadığı kontrol edilir. Yapılan inceleme sonucunda düzenlenen numune inceleme raporunda/tutanağında numunenin uygunluk durumu belirtilir ve uygun bulunmaması durumunda buna ilişkin gerekçelere yer verilir. Numune inceleme raporu/tutanağı çerçevesinde numunelere yönelik nihai değerlendirme ihale komisyonu tarafından yapılır ve bu değerlendirmelere ihale komisyonu kararında yer verilir...."; "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 58. maddesinde, "(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malların özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir." kurallarına yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi" başlıklı 16. maddesinde, "16.9. Katalog, kılavuz, çizim, fotoğraf vb. belgeler ve/veya numune istenen ihalelerde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında bu belgelerden ve/veya numune üzerinden teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi yapılır. Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında anılan belgeler ve/veya numune üzerinden teknik değerlendirme yapılmasının öngörülmemesi halinde ise bu durumun ihale dokümanında belirtilmesi koşuluyla istenen belgelerin ve/veya numunenin sadece teklif ekinde sunulup sunulmadığına bakılır." açıklaması yer almıştır.
İdari Şartnamenin "İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler" başlıklı 2. maddesinde, "2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Afet durumunda kullanılacak görev kıyafeti, tekstil grubu ve kırtasiye malzemesi mal alımı işi b) Türü: Mal alımı c) İlgili uygulama yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği..."; "İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri" başlıklı 7. maddesinde, "7.7. Numune ve demonstrasyon değerlendirmesi: 7.7.1. Teknik Şartnamenin Ek-3'te belirtilen numune gelecek ibaresi bulunan kalemlere ait numunelerin getirilmesi zorunludur. Numunelerin kontrolü Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmeliğe göre yapılacaktır. Numuneler idarenin firmalara tebliğini izleyen 3 iş günü içerisinde idarenin belirleyeceği Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde alana teslim edilecektir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 2. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan "ihalenin 1. kısmı uhdesinde bırakılan isteklinin numunelerinin Teknik Şartname’ye uygun olmamasına rağmen idare tarafından uygun kabul edilmesinin yerinde olmadığı, ihale bünyesinde istenen ürünlerin özellik isteyen ürünler olmasından dolayı görsel ve duyusal olarak kolay anlaşılabilir teknik özelliklere sahip olmadığı, numunelerin analizinin yapılarak karar verilmesi gerektiği" şeklindeki 1. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
Aktarılan kurallardan, mal alım ihalelerinde ihaleyi gerçekleştirecek idare tarafından hangi kalem/kalemler için ve kaç adet numune isteneceği, numunenin hangi aşamada ve kimler tarafından sunulacağı, numunelerin değerlendirilmesinde hangi yöntemin kullanılacağı ile diğer hususlara idari şartnamede yer verileceği, numune sunulması istenen kalem/kalemler için uygun sayı ve nitelikte numune alınmasının idarenin sorumluluğunda olduğu, en az bir adet numunenin idarede muhafaza edilmesi gerektiği, ihale komisyonunun, numuneyi doğrudan inceleyerek, üyelerinin tamamı tarafından düzenlenen numune inceleme raporu/tutanağı çerçevesinde değerlendirme yaparak karar verebileceği, istenen sayıda ve nitelikte numunenin şartnamede yapılan düzenlemeler çerçevesinde idareye teslim edileceği, idare tarafından numunelerin bir tutanak ile teslim alınacağı, gerekli görülmesi halinde numune değerlendirmesinin yapılacağı yer, tarih ve saat bilgisinin isteklilere bildirileceği, numune değerlendirmesinde numunenin fiziksel nitelikleri ile teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygun olup olmadığının kontrol edileceği, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen numune inceleme raporunda/tutanağında numunenin uygunluk durumunun belirtileceği ve uygun bulunmaması durumunda buna ilişkin gerekçelere yer verileceği, tutanak çerçevesinde numunelere yönelik nihai değerlendirmenin ihale komisyonu tarafından yapılacağı ve bu değerlendirmelere ihale komisyonu kararında yer verileceği anlaşılmaktadır.
İhalenin uyuşmazlık konusu "Genel Malzemeler" başlıklı 1. kısmında 39 kalem ürün bulunmakta olup, İdari Şartname'nin 7.7.1. maddesi ile atıf yapılan Teknik Şartname'nin "EK-3 İhaleye Katılacak Gerçek/Tüzel Kişilerin İdareye Sunacakları Ürün Kalemlerine Ait Numune Listesi"nden bu ürün kalemlerinden 27 tanesi için numune sunulacağı anlaşılmaktadır. Nitekim ihaleyi gerçekleştiren idarece geçerli teklif sahiplerine 09/09/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıyla numunelerin 12/09/2024 tarihine kadar idarenin söz konusu yazıda belirttiği adrese teslim edilmesi talep edilmiş, bunun üzerine davacı ve ihale uhdesinde bırakılan şirket tarafından numuneler sunulmuş, her iki şirket tarafından sunulan numuneler ihale komisyonundan oluşan heyetçe değerlendirilerek 13/09/2024 tarihli numune değerlendirme tutanakları ile uygun bulunmuştur.
Uyuşmazlık konusu ihalenin, meydana gelebilecek afet ve acil durum hallerinde sahada arama, kurtarma, tahliye ve lojistik faaliyetlerinde görev alacak belediye personeli ve afet gönüllüsü bireylerce kullanılacak görev kıyafeti, tekstil grubu ve kırtasiye malzemesi mal alımı işi olmasına ve Teknik Şartname'de numune istenilen ürünlere ilişkin çok ayrıntılı düzenlemeler yapılmasına karşılık, ihale komisyonunun, şube müdürü, jeofizik mühendisi, mimar, eğitmen ve gıda mühendisinden oluşturulduğu görülmektedir.
Teknik Şartname'nin "Yapılacak İşler ve Uyulacak Esaslar" başlıklı kısmında, ihaleye katılacak gerçek/tüzel kişilerin EK-3'te bulunan numune listesindeki ürün kalemlerine ait numuneleri idareye sunmakla yükümlü olduğu, yüklenici firmanın her kalemden birer adet şahit numune hazırlayacağı, idarenin, numunelerin şekil, biçim, işçilik, ağırlık ve malzeme yönünden genel incelemesini yapacağı, onaylanan şahit numunelerin idarede kalacağı, teslim edilen kıyafetlerin her yönüyle numunelerden farklı olmayacağı düzenlenmiştir.
Davacı tarafından ihale uhdesinde bırakılan şirketin sunduğu numuneler incelendikten sonra 30/09/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusunda, numunelerin birçoğunda Teknik Şartname'ye aykırılık bulunduğu somut örnekler verilmek suretiyle ileri sürülmüştür. Bu iddiaya karşılık ihaleyi yapan idarece, 13/09/2024 tarihinde ihale komisyonu tarafından numunelerin kontrol edildiği ve malların fiziksel özelliklerinin görsel ve duyusal olarak kontrolünün yapıldığı ve uygunluğunun tespit edildiği, bu kapsamda yüklenici ile imzalanacak olan sözleşmeden sonra malların teslimi aşamasında muayene ve kabul komisyonunca Teknik Şartname'de belirtilen testler ve analizler yapıldıktan sonra kabul işlemlerinin yapılacağı belirtilmiştir.
Olayda, itirazen şikayet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine, davacı tarafından, ihale uhdesinde bırakılan firma tarafından sunulan numunelerin Teknik Şartnameye uymayan özellikleri bakımından delil tespiti istemiyle ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... numaralı D.İş dosyası üzerinden talepte bulunulduğu, Mahkemece yapılan keşifte, bilirkişi eşliğinde numunelerin muhafaza edildiği adrese gidilerek depoda muhafaza edilen 27 adet numunenin fiziki incelemeye alındığı, fiziki incelemeye davacı vekili ile ihaleyi gerçekleştiren idareyi temsilen ihale komisyonu başkanının da katıldığı, ihale uhdesinde bırakılan şirketçe sunulan numunelerin gözle tespiti mümkün olan nitelikleri ile fiziksel özellikleri itibarıyla Teknik Şartname'nin "Alınacak Malzemeler-Genel Malzemeler" listesinde numunesi istenilen malzemelerin şartnamede açıklanan özellikleri karşılayıp karşılamadığı incelenerek hata örneklerinin fotoğraflandığı görülmekte olup 20/01/2025 tarihinde sunulan bilirkişi raporu incelendiğinde, ihale uhdesinde bırakılan şirketçe sunulan numunelerin, numunesi istenilen ürün kalemlerinin Teknik Şartnamede belirlenmiş birçok özelliği karşılamadığı ve üretime esas numune niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar ihaleyi gerçekleştiren idarece şikayet başvurusunun reddine ilişkin kararda, "numunelerin kontrol edildiği ve malların fiziksel özelliklerinin görsel ve duyusal olarak kontrolünün yapıldığı" belirtilmiş ise de, ihale uhdesinde bırakılan şirket tarafından teklifi kapsamında sunulan ve idarece muhafaza altına alınan numunelerin fiziken incelenmesi sonucunda hazırlanan ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... numaralı D.İş dosyasına sunulan bilirkişi raporunda, numunelerin birçoğunda Teknik Şartname düzenlemelerine açık aykırılıklar olduğu tespitlerine yer verildiği, bu durumda, ihaleyi gerçekleştiren idarece yapılan numune değerlendirmesinin mevzuata uygun bir şekilde, Teknik Şartnamede yer alan teknik kriterlere uygun olup olmadığı kontrol edilerek yapılmadığının anlaşıldığı, bu itibarla, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında bu iddia yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, ihaleyi gerçekleştiren idarece davacı şirket tarafından sunulan numunelerin de aynı şekilde değerlendirmeye tabi tutularak uygun bulunduğu ve davacı şirketin sunduğu numunelerin delil tespiti kapsamında incelenmediği anlaşıldığından, davalı idarece verilecek kararda bu hususun da dikkate alınması gerektiği açıktır.
Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan "ihalenin 1. kısmı uhdesinde bırakılan firmanın teklifinin yaklaşık maliyete göre %33,31 oranında daha düşük olduğu, bu nedenle istekliden aşırı düşük açıklama talep edilmesi gerektiği" şeklindeki 3. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
Aktarılan kurallardan, ihale komisyonunca, ihale sonuçlandırılmadan önce, tekliflerin aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği, aşırı düşük tekliflerin ise diğer teklif fiyatları veya idarece tespit edilen yaklaşık maliyete göre belirleneceği anlaşılmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nde, yapım işlerinde sınır değerin SD (Sınır değer)=KxTort2/CxN eşitliğinden bulunacağı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının sınır değer olarak kabul edileceği belirtilmiş ancak personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin belirlenmesine yönelik formüle yer verilmemiştir. Tebliğ'de ve ilgili mevzuatta mal alımı ihalelerine yönelik olarak ise hangi tekliflerin aşırı düşük olarak belirleneceği konusunda bir tespite yer verilmemiştir. Buna göre mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, ihale komisyonunca, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen iki ölçüte göre (diğer teklifler veya yaklaşık maliyet) değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak ihale komisyonuna verilen bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp 4734 sayılı Kanun'a uygun kullanılması gerektiği, anılan Kanuna uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının da yargı denetimine tâbi olduğu kuşkusuzdur. Ayrıca, belirtilen iki ölçütün bir arada aranmayacağı Kanun metninde ifade edilen "veya" bağlacı ile ifade edilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, ihalenin uyuşmazlık konusu 1. kısmında yaklaşık maliyetin 49.914.337,40-TL olarak belirlendiği, ihalenin bu kısmına 4 isteklinin teklif sunduğu, 18/09/2024 tarihli ihale komisyonu kararında, sunulan tekliflerin 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesinde belirtilen iki ölçüte göre (diğer teklifler veya yaklaşık maliyet) aşırı düşük olup olmadığı konusunda herhangi bir değerlendirmeye yer verilmeksizin en düşük teklifi sunan isteklinin en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesi suretiyle ihalenin 33.384.960,00-TL teklif sunan dava dışı ... Hizmetler Ltd. Şti. uhdesinde bırakıldığı, anılan ihale komisyonu kararına yönelik olarak davacı tarafından "en avantajlı teklif sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği" iddiasıyla yapılan şikayet başvurusunun anılan ölçütlere göre değerlendirme yapılmaksızın reddedildiği, bunun üzerine yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde alınan dava konusu Kurul kararının ise "Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin olarak Kurum tarafından sınır değer ya da sorgulama kriterleri belirlenmediği, bu çerçevede ihalenin 1’inci kısmında idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının idarenin takdir yetkisi kapsamında bulunduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmamasında mevzuata aykırılık olmadığı"ndan bahisle itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesinin âmir hükmüne ve İdarî Şartnameye aykırı olarak, ihale üzerinde bırakılan ... Hizmetler Ltd. Şti. tarafından verilen teklifin diğer teklifler veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olup olmadığı yönünde ihale komisyonunca bir değerlendirme yapılmadığı, şikayet başvurusunun da reddine karar verildiği görüldüğünden, yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, anılan maddede belirtilen iki ölçüte göre (diğer teklifler veya yaklaşık maliyet) Kurulca bir değerlendirme yapılmak suretiyle başvuruya konu teklifin "aşırı düşük teklif olarak" değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda bir karar verilmesi gerekirken, "bu konudaki takdir yetkisinin ihaleyi yapan idarede" olduğu belirtilerek tesis edilen itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında bu iddia yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2\. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 2. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3\. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne,
4\. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 1. ve 3. iddiaları yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5\. Bu kısımlar yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6\. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ....-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8\. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL ile temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının davacıya iadesine,
9\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.