Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/207
Karar No:2025/1669

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "... Barajı İçmesuyu Tesisleri" ihalesi uhdesinde kalan iş ortaklığını oluşturan şirketlerden olan davacı şirket tarafından, söz konusu işin sözleşmesinin feshedilmesi üzerine tesis edilen Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirket ile dava dışı şirket tarafından oluşturulan iş ortaklığının "... Barajı İçmesuyu Tesisleri" ihalesini üstlendiği, iş ortaklığının sözleşme imzalayarak işe başladığı, söz konusu işe ilişkin alınan Kamu ihale Kurulu kararının Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından iptal edilmesi üzerine ... tarih ve E-... sayılı işlemle işe ait sözleşmenin feshedilerek hesabının genel hükümlere göre tasfiyesine karar verildiği, akabinde "... Sözleşmenin fesih edilmesi karar altına alınmış olan "... Barajı İçmesuyu Tesisleri" işi için Durum Tespit Komisyonunun oluşturularak durum tespitinin ivedilikle yapılması, daha sonra oluşabilecek itirazların önüne geçmek adına tespit yapılacak tarihin açıkça bildirilmesi suretiyle Yüklenicinin keşif sahasına yazılı olarak davet edilmesi, Yüklenicinin davete icabet etmemesi halinde bu duruma tespit tutanağında özellikle yer verilmesi, sonuç olarak hazırlanacak Durum Tespit Raporu dahilinde kesin hesap işlemlerinin sonuçlandırılması, şantiyeye getirilen ve kesin hesaba dahil edilerek ödemesi yapılan ekipmanların güvenliğinin sağlanması ..." hususlarına yer verilen dava konusu işlemin tesis edildiği;
Bakılan uyuşmazlıkta, davacının açıkça idarenin ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptalini istediği, söz konusu işlemde belirtilen hususların ise ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin maddelerinin uygulanmasından kaynaklandığı, bu haliyle sözleşmenin ifası aşamasında ortaya çıkan ve sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idare ile imzalanan sözleşmenin dayanağının 7 numaralı ihale komisyonu kararı, 7 numaralı ihale komisyonu kararının dayanağının ise Kamu İhale Kurulunun (Kurul) 2024/UY.II-1131 sayılı kararı olduğu, yeni alınacak komisyon kararıyla 7 numaralı ihale komisyonu kararının ortadan kaldırılması gerekirken, doğrudan 6 numaralı ihale komisyonu kararının hüküm ve sonuç doğuracak şekilde 7 numaralı ihale komisyonu kararı hiç alınmamış gibi işlem tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu, idare ile aralarındaki sözleşmenin sona erdirilmesi gerekçesinin sözleşmeden kaynaklı bir uyuşmazlık olmadığı, sözleşme öncesi işlemlere dayalı olarak sözleşmenin sona erdirilmesi gerekçesine dayandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin dava konusu işe ilişkin aralarında imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptali talebiyle açtığı davanın reddedildiği, işbu davanın konusunun, sözleşme feshinin sonucu olarak işin tasfiye edilebilmesi için idarenin davacıya göndermiş olduğu durum tespitinin yapılmasına yönelik olduğu, ihale aşamasına yönelik bir uyuşmazlık olmadığından adli yargının görevli olacağı belirtilerek, temyiz istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "... Barajı İşmesuyu Tesisleri" ihalesine ilişkin olarak ... iş ortaklığı tarafından yapılan 19/07/2023 tarihli itirazen şikayet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme sonucunda, ... iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 19/01/2022 tarih ve 2022/UY.II-112 sayılı Kurul kararının alındığı, davalı idarenin Kurul kararının uygulanmasını teminen bir ihale komisyonu kararı alarak ... iş ortaklığının teklifini değerlendirme dışı bıraktığı, ancak bu iş ortaklığının değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi ile öncesinde Kurul tarafından verilen 19/10/2022 tarih ve 2022/UY.II-1277 sayılı karar ile 2022/UY.II-1278 sayılı kararların gerekçesinin farklı olduğu, dolayısıyla davalı idarenin yeni bir ihale komisyonu kararı alması gerekirken başvuru sahibinin kesin teminatının gelir kaydedilmesi yönündeki idari işlemin yerinde olmadığı sonucuna varılarak, 19/10/2022 tarihli değerlendirme dışı bırakma yönünde düzeltici işlem belirlenmesi kararları çerçevesinde ihale komisyonu kararı alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde 16/08/2023 tarih ve 2023/UY.II-1131 sayılı düzeltici işlem belirlenmesine dair karar alındığı anlaşılmıştır.
Bunun üzerine ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından, 08/09/2023 tarihinde EKAP üzerinden, davacı şirket ve diğer isteklilere, 16/08/2023 tarih ve 2023/UY.II-1131 sayılı Kurul kararına uygun olarak yeni bir ihale kararı alınması gerektiği, bu itibarla, geçerlik süresi dolmuş olan teklif mektuplarının süresinin 120 takvim günü ilave edilerek 09/01/2024 tarihine kadar uzatılması ve geçerlik süresi 08/02/2024 tarihli geçici teminat mektubunun en geç 18/09/2023 tarihine kadar iletilmesi yönünde bir yazı gönderilmiş olup, anılan Kurul kararını uygulamak üzere alınan 26/12/2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile ekonomik olarak en avantajlı teklif sahibi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu EKAP'tan teyit edilmiş, bunun üzerine ihale, ekonomik olarak en avantajlı ikinci teklif sahibi davacı şirketin bulunduğu iş ortaklığı uhdesinde kalmış ve 10/05/2024 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
16/08/2023 tarih ve 2023/UY.II-1131 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Dairemizin 26/04/2024 tarih ve E:2024/885, K:2024/1814 sayılı kararıyla Kurul kararının iptaline karar verilmiştir.
İdare tarafından, davacının bulunduğu iş ortaklığıyla imzalanan sözleşmenin dayanağı Kurul kararının yargı kararıyla ortadan kalktığı belirtilerek ... tarih ve E-... işlemle sözleşmenin feshine ve hesabın genel hükümlere göre tasfiyesine karar verilmiş, akabinde fesihten sonra Durum Tespit Komisyonu kurulması, Komisyonun hazırladığı rapor neticesinde kesin hesap işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin ... tarih ve E-... sayılı dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kapsam ve nitelik" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir."; "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" 2. maddesinin birinci fıkrasında, "İdari dava türleri şunlardır: a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, (...) Yönlerinden sırasıyla incelenir."; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; (...) Karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemlere karşı açılacak davalarda idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Kamu ihaleleri çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar açısından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya sair ihale mevzuatı çerçevesinde ihale aşamasında tesis edilen işlemlerden doğabilecek uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince; ihale safhası tamamlanıp, taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargı yerinde ele alınması gerekmektedir. Nitekim, Danıştay içtihadı da bu doğrultudadır ve ihale aşamasındaki işlemler idarenin kamu gücüne dayalı olarak tesis ettiği idari işlemler olarak değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, sözleşme imzalandıktan sonra tesis edilse bile, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliği taşımayan, sözleşme öncesine ve ihale sürecine ilişkin nedenlerden kaynaklanan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis edilen sözleşmenin feshi işlemleri ile buna bağlı olarak tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda, 16/08/2023 tarih ve 2023/UY.II-1131 sayılı Kurul kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen idarece oluşturulan ihale komisyonunun verdiği karar neticesinde yeniden ihale kararı alınarak gelen tekliflerin değerlendirildiği, ihalenin davacının bulunduğu iş ortaklığı uhdesinde kaldığı, akabinde 10/05/2024 tarihinde idare ile davacı şirketin bulunduğu iş ortaklığı arasında sözleşmenin imzalandığı, imzalanan sözleşmenin dayanağı ihale komisyonu kararına dayanak Kurul kararının Dairemizin 26/04/2024 tarih ve E:2024/885, K:2024/1814 sayılı kararıyla iptal edildiği, bunun üzerine idare tarafından, yargı kararının uygulanması amacıyla 25/10/2024 tarih ve E-5158116 sayılı işlemle sözleşmenin feshedildiği ve hesabın genel hükümlere göre tasfiyesine karar verildiği, akabinde tasfiye aşamasının nasıl ilerleyeceğiyle ilgili bilgilere yer verilen dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemde tasfiye aşamasıyla ilgili bilgilere yer verildiği gerekçesiyle Mahkeme tarafından, sözleşmenin ifası aşamasında ortaya çıkan ve sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılarak davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ise de, dava konusu işlemin yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği, uyuşmazlığın esasının sözleşmenin imzalanmasından önceki aşamada ihale sürecine ilişkin nedenlerden kaynaklandığı ve davacının iddialarının da kesin hesap işlemlerine ilişkin itirazdan ziyade, sözleşmenin ihale sürecine ilişkin nedenlerden kaynaklı feshine ilişkin olduğu göz önüne alındığında, uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle verilen davanın görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 22/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.