Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/175
Karar No:2025/2426

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, ... ilçesi, ... Ortaokulu kantininin 05/09/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle kiraya verilmesine ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı tarafından uyuşmazlığa konu kantin yerinin 07/01/2019-21/12/2023 tarihleri arasında işletildiği, 02/04/2024 tarihinde, 6 şubat 2023 tarihli deprem nedeniyle 89 gün faaliyette bulunmadığından bahisle sözleşme süresinin aylık TÜFE oranı baz alınarak uzatılmasının davalı idareden talep edildiği, muhammen bedel tespit komisyonunca belirlenen muhammen bedelin davacı tarafından kabul edilmemesi üzerine dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği;
Uyuşmazlığa konu kantin yerinin işletilmesine ilişkin olarak davacı ile ilk sözleşmenin 07/01/2019 tarihinde imzalandığı, en son imzalanan sözleşmenin 21/12/2023 tarihinde sona erdiği, davacının bu tarihten çok sonra 02/04/2024 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvuruda bulunarak 6 şubat 2023 tarihli deprem nedeniyle 89 gün faaliyette bulunmadığından sözleşme süresinin aylık TÜFE oranı baz alınarak uzatılmasının talep edildiği, 31/05/2024 tarihinde muhammen bedelin 30.000,00-TL olarak belirlendiği ve bu bedel üzerinden söz konusu kantin işletmesinin davacıya teklif edildiği, ancak davacı tarafından teklifin reddedildiği, bunun üzerine 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapıldığı, davacının ihaleye teklif verdiği, fakat ihalenin en avantajlı teklifi veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihale sürecinin hukuka uygun olarak yürütüldüğü anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ayrılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlem ilçe milli eğitim müdürlüğünce tesis edildiğinden valiliğin hasım gösterilmesinin hatalı olduğu, duruşma talep ettiği halde Mahkemece savunma hakkı kısıtlanarak karar verildiği, 5 yıllık kira süresi dolmadığı halde muhammen bedel tespiti yapıldığı, Covid-19 salgını sürecinde geçen sürelerin de sözleşme süresinin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği, ayrıca 16/04/2024 tarihli okul-aile birliği kararıyla kira sözleşmesinin dondurulmasına karar verildiği, bu durumda sözleşmesinin 31/12/2024 tarihine kadar uzadığı, Mahkemece kira süresinin dolup dolmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılmadığı, kabul anlamına gelmemekle birlikte kira süresinin dolduğu varsayılsa dahi ihalenin hatalı olduğu, zira okul-aile birliğince tarafının mevcut kiracılığını devam ettirmek istediğine ilişkin karar alındığı, tespit edilen muhammen bedelin tarafına tebliğ edilmediği, dosyada tarafına muhammen bedelin bildirildiğine veya tarafının muhammen bedeli kabul etmediğine dair bilgi ve belge bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Dairemizin 15/04/2025 tarihli ara kararı cevabının geldiği de görülerek gereği görüşüldü:
Davacı tarafından, 30/12/2024 tarihinde adli yardım talepli olarak temyiz isteminde bulunulmuş ise de davacı tarafça 10/01/2025 tarihinde temyiz harç ve giderlerinin yatırıldığı görüldüğünden, adli yardım istemi hakkında karar verilmeksizin esasın incelenmesine geçildi:

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davacının usule ilişkin itirazları geçerli görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı ile ... Ortaokulu Okul-Aile Birliği (Okul-Aile Birliği) arasında Hatay ili, Dörtyol ilçesi, ... Ortaokulu kantininin kiraya verilmesine ilişkin 1 yıl süreli 07/01/2019 tarihinde "Kantin Kiralama Sözleşmesi" imzalanmış, takip eden yıllarda yeni bir muhammen bedel tespiti ve ihale yapılmaksızın birer yıl süreli olacak şekilde 07/01/2020, 21/12/2021 ve 21/12/2022 tarihlerinde tekrar kira sözleşmesi imzalanmıştır.
Davacı 02/04/2024 tarihli dilekçe ile, 2023-2024 eğitim-öğretim dönemi kira süresinin 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle çalışılamayan günler de dikkate alındığında 08/05/2024 tarihi itibarıyla sona ereceğini belirterek sözleşmesinin bu tarihte, aylık TÜFE oranında yenilenmesi talebiyle Yeniyurt Ortaokulu Müdürlüğüne başvurmuş, bunun üzerine 02/04/2024 tarih ve 7 sayılı Okul-Aile Birliği kararıyla, davacı ile 07/01/2019 tarihinde imzalanan kira sözleşmesinin 5 yılını doldurduğu ve davacının faaliyetine devam etmek istediği anlaşıldığından, muhammen bedel tespiti yapılarak mevcut işleten davacı ile devam edilmesine karar verilmiştir.
... tarih ve ... sayılı Dörtyol Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemiyle, anılan Okul-Aile Birliği kararına istinaden kantin muhammen bedelinin yeniden tespiti için muhammen bedel tespit komisyonu kurulmasına, komisyonun 31/05/2024 tarihinde toplanmasına, ihalenin de aynı gün yapılmasına karar verilmiş, 31/05/2024 tarihinde toplanan komisyon tarafından, söz konusu kantinin yıllık muhammen bedeli 30.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
Muhammen bedel tespit komisyonunca düzenlenen bila tarihli tutanakta, davacının komisyona davet edilerek 30.000,00-TL olarak belirlenen muhammen bedeli kabul edip etmediğinin sorulduğu, ancak davacının bedelin yüksek olduğunu beyan ederek bedeli kabul etmediği, bedelin 20.000,00-TL olarak belirlenmesini teklif ettiği kayıt altına alınmıştır.
... tarih ve ... sayılı Dörtyol Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemiyle, söz konusu kantinin muhammen bedelinin yeniden tespiti için muhammen bedel tespit komisyonu kurulmasına, komisyonun 22/08/2024 tarihinde toplanmasına, ihalenin 05/09/2024 tarihinde yapılmasına karar verilmiş, 22/08/2024 tarihinde toplanan komisyon tarafından söz konusu kantinin yıllık muhammen bedeli 20.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
Uyuşmazlığa konu kantinin 05/09/2024 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 51/(g) maddesi uyarınca pazarlık usulüyle kiraya verileceği, muhammen bedelin 20.000,00-TL olduğu ilan edilmiş, 05/09/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye davacı da katılmış, ihale en avantajlı teklifi veren dava dışı istekli üzerinde bırakılmıştır.
Bunun üzerine söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 01/12/2023 tarih ve 32386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik, "Muhammen bedel tespit komisyonu ve bedel tespiti" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Muhammen bedel tespit komisyonu, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında okul müdürü/müdür yardımcısı, birlik başkanı, ilgili milli emlak birimi temsilcisi, il ve ilçelerde ilgili meslek odasının temsilcisi ile gerekli görülmesi halinde özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşur."; "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. maddesinde, "(...) (2) Söz konusu yerlerin birlik tarafından kiraya verilmesi 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile yapılır. (3) Kiralama işlemleri, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında ilgili birlik başkanı, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisi, gerektiğinde il/ilçe özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşan ihale komisyonunca yapılır. (...)"; "Sözleşme ve tarafların yükümlülükleri" başlıklı 21. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul-aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiralanabilir. Bu kiralamalarda da sözleşme süresi beş yılı, toplam sözleşme süresi de ilk sözleşme tarihinden itibaren yirmi yılı geçemez." kurallarına yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığının "Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu, 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesi'nin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması" başlıklı bölümünde, "1. Yönetmeliğin 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek aynı işletmeciye yeniden kiralanabileceğinden, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından mevcut kantin işletmecilerinin yeniden kiralama talep etme hakkının olup olmadığı hususunun belirlenebilmesi için il/ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından bütün kantin işletmecilerinin ilk sözleşme başlangıç tarihinin tespit edilerek 16/02/2024 tarihine kadar okullara bildirilmesi gerekmektedir. 2. Yeniden kiralama talep etme hakkı bulunan kantin işletmecilerinin, mevcut sözleşmelerinin bitiş tarihinden en az iki ay önce bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları hususunu okul aile birliğine yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. (...) 5. Kiralama sözleşmesinin sonunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi durumunda mevcut sözleşmenin bitiş tarihinden en az bir ay önce il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin 19 uncu maddesine göre oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedeli mevcut işletmeciye teklif edilecektir. 6. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanır. Yapılacak kiralama sözleşmesinin süresi 5 yılı, toplam sözleşme süresi de 20 yılı aşamaz. 7. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacaktır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre yapılacak ihale, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından isteklilere ilan yoluyla duyurulacaktır. 8. Komisyon tarafından ihale süreci tamamlanıp işletmeci tespit edildikten sonra işletmeci ile okul aile birliği arasında kiralama sözleşmesi imzalanır. (...); "III) Toplam kiralama sözleşmesinde 20 yıllık sürenin hesaplanması" başlıklı bölümünde, "(...) 4. (...) Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki süre (540 gün) 20 yıllık süreye ilave edilecektir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı yazısında, "(...) koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle eğitim öğretime ara verilmesi nedeniyle Bakanlığımıza bağlı okullarda bulunan kantinlerin cari sözleşme yılı içerisinde faaliyette bulunamadıkları sürelerin hesaplanarak okulların eğitim öğretime başlayacağı tarih (telafi eğitimi dikkate alınmadan) itibari ile cari sözleşme süresine eklenmesi gerekmekte (...)" açıklaması; ... tarih ve E... sayılı yazısında, "(...) okullarda eğitim öğretime ara verilmesi sebebiyle faaliyetleri duran kantinlerin sözleşme süreleri donduğundan kantin kira sözleşmelerinin faaliyette bulunulmayan süre aralığında bitmesi ve sözleşme yenilenmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak okullarda yüz yüze eğitim öğretimin başlayacağı tarihte kantinlerin sözleşme süreleri de kaldığı yerden işlemeye başlayacağından sözleşme sürelerinin bitiş tarihinin hesaplanmasında salgın sürecinde okulların kapalı olması nedeniyle kantinlerin fiilen faaliyette bulunamadıkları sürelerin dikkate alınması gerekmektedir. (...)" açıklaması yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuattan, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda bulunan kantinlerin, okul-aile birliği tarafından işletilebileceği veya 2886 sayılı Kanun'un 51/(g) maddesi uyarınca yapılacak ihale neticesinde imzalanan kira sözleşmesiyle işlettirilebileceği, sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinlerin, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiraya verilebileceği, bu durumda muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedelinin mevcut işletmeciye teklif edileceği ve kiracının kendisine teklif edilen söz konusu bedeli kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında bu bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden ihale komisyonunca, 2886 sayılı Kanun’un 51/(g) maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu okul kantinin kiralanmasına ilişkin davacı ile ilk defa 2019 yılında 1 yıl süreli sözleşme imzalandığı, takip eden yıllarda imzalanan sözleşmelerin de 1 yıl süreli olduğu, davacının kira süresi dolduğundan sözleşmesinin yenilenmesini talep ettiği, okul-aile birliğince davacının talebinin uygun görüldüğü ve muhammen bedel tespiti yapılarak davacı ile devam edilmesine karar verildiği, muhammen bedel tespit komisyonunca söz konusu kantinin yıllık muhammen bedelinin 30.000,00-TL olarak belirlendiği, anılan bedelin davacıya teklif edildiği, davacının söz konusu bedeli kabul etmediği, bunun üzerine muhammen bedel tespit komisyonunun ikinci kez toplandığı ve söz konusu kantinin yıllık muhammen bedelinin bu kez 20.000,00-TL olarak belirlendiği, söz konusu bedel üzerinden 05/09/2024 tarihinde dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu durumda, Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği ve 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelge uyarınca, mevcut kantin işletmecilerinin kendilerine teklif edilen muhammen bedeli kabul etmemesi durumunda belirlenen bu muhammen bedel üzerinden 2886 sayılı Kanun’un 51/(g) maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı açık olduğu halde, somut olayda, 30.000,00-TL olarak belirlenen ve davacıya teklif edilen muhammen bedelin davacı tarafından kabul edilmemesi üzerine anılan bedel üzerinden ihaleye çıkılması gerekirken söz konusu bedel üzerinden ihaleye çıkılmadığı, yeniden muhammen bedel tespiti yapıldığı (20.000,00-TL) ve bu bedel üzerinden ihaleye çıkıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından her ne kadar Covid-19 salgını sürecindeki 540 günlük süre dikkate alındığında dava konusu işlem tarihi itibarıyla sözleşme süresinin henüz dolmadığı ileri sürülmüş ise de Milli Eğitim Bakanlığının Covid-19 sürecinin kantin kira sözleşmelerine etkisine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ve .. tarih ve E... sayılı yazıları ile davacı ile imzalanan sözleşmelerin birer yıl süreli olduğu ve davacı tarafından dava konusu işlemden önce Covid-19 salgını nedeniyle sözleşme süresinin dolduğunun ileri sürülmeyip 1 yıllık sözleşme süresinin bitiminde yeni sözleşme imzalandığı hususları dikkate alındığında, davacının anılan iddiasına itibar edilmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5\. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL+...-TL) yürütmeyi durdurma harçları ile fazladan yatırılan ...-TL harcın davacıya iadesine,
6\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.