Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1702
Karar No:2025/2562

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Soğuk Hava Tesisleri Sosyal Hizmetler
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından 26/11/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Malzemeli Yemek Hizmeti" ihalesine aşırı düşük teklif açıklaması yerinde olmadığından bahisle teklifi değerlendirme dışı bırakılan davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunda yer alan 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15. iddiaların reddine dair 05/03/2025 tarih ve 2025/UH.II-643 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ihaleye ilişkin dokümanda yer alan düzenlemelerden davaya konu ihalenin 36 ay süreyle Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde yatarak tedavi gören hastalara ve refakatçilere 3 ana öğün, diyet hastalarına 3 ana öğün ve diyetin özelliğine göre 3 ara öğün, personele idarenin gösterdiği yerde (İdarenin hizmet alımı yoluyla çalıştırılan temizlik, hasta destek ve idari destek hizmetleri personeli ile stajyer/intörn öğrenciler dahil) öğle yemeği, nöbetçi personelin nöbet saatlerine uygun olarak sabah kahvaltısı, öğle yemeği veya akşam yemeği hizmeti işine ilişkin olduğunun görüldüğü, ihaleye aşırı düşük teklif sınır değerin altında teklif veren davacı ile bir başka istekliden idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, davacı tarafından sunulan açıklamaların kabul edilmeyerek teklifinin reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından 15 ayrı başlık altında ileri sürülen iddialar ile yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi üzerine 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15. iddialarının reddine ilişkin Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,
Davacının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 2, 8, 9 ve 13. iddialar yönünden dava konusu Kurul kararının incelenmesinden;
İlgili mevzuat uyarınca, ihale komisyonunca verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanlardan teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, hizmet alım ihalelerinde isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini Kamu İhale Genel Tebliği'nin (Tebliğ) 79.2.2. maddesinde düzenlenen yöntemleri kullanarak açıklayabileceği, bununla birlikte anılan maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabileceği, bununla birlikte teknik şartnameye uygun olmayan isteklilere ait tekliflerin reddedileceği düzenlenmiş olup; aşırı düşük teklif açıklamasında esas olan açıklamaya konu girdiye ilişkin olarak verilen fiyat ile işin yapılabilirliğinin ortaya konulması olduğunun anlaşıldığı,
Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında;
(2) “200 ml ayran” ürünü için Karacabey Ticaret Borsası Kasım 2023 tarihli Bülteni ile açıklama yapıldığı, ihale dokümanında ayranın yarım yağlı olacağının düzenlendiği, istekli tarafından sunulan bültende ayranın yarım yağlı olduğuna ilişkin bir bilgi bulunmadığı gibi söz konusu bültende 200 ml ayranın ortalama fiyatının 5,96-TL olmasına rağmen davacının açıklamasında 5,06897 TL’yi kullandığı;
(8) Ana Girdileri Tablosu’nda “fındık içi” ürün fiyatının tevsiki amacıyla, 203,00 TL birim fiyatlı Gaziantep Ticaret Borsası Ocak 2024 Bülteni’nin kullanıldığının belirtildiği, isteklinin kullandığı fındık içi ortalama fiyatının 244,423-TL olduğu, açıklamalar kapsamında yer alan borsa fiyat listesinde 203,00-TL’yi gösteren bir rakam olmadığı, aynı listede bir alt satırda kavrulmuş fındık fiyatının da bulunduğu, bu ürünün ortalama fiyatının da 366,696-TL olduğu;
(9) Ana Girdileri Tablosu’nda “kuru üzüm” fiyatının tevsiki için 71,55379270-TL birim fiyatlı İzmir Ticaret Borsası Ocak 2024 Bülteni’nin kullanıldığı, borsa fiyat listesi incelendiğinde söz konusu fiyatın “eski mahsul çekirdeksiz kuru üzüm” fiyatı olduğu, yeni mahsul çekirdeksiz ürün fiyatı arasında bu rakamın bulunmadığı, isteklilere verilen Gıda Evsaf Şartnamesi’nde çekirdeksiz kuru üzümün yeni mahsul olacağının düzenlendiği;
(13) Ana Girdileri Tablosu’nda “yoğurt” ,“yoğurt tam yağlı”, “yoğurt 200 gr tam yağlı” ürün fiyatlarının tevsiki amacıyla Karacabey Ticaret Borsası Kasım 2023 tarihli Bülteni’nin kullanıldığının belirtildiği, Borsa fiyat listesinde “yoğurt”, “tam yağlı yoğurt” ve “yoğurt 200 gr. tam yağlı yoğurt” satırlarında yazan fiyatların isteklinin EK.H4’te belirtilen fiyatlardan farklı olduğu, bu yönüyle davacının “200 ml ayran” ürünü ve Ana Girdileri Tablosu’nda yer alan “fındık içi”, “kuru üzüm”, “yoğurt” ,“yoğurt tam yağlı" ve “yoğurt 200 gr tam yağlı” ürünleri için açıklamalarının uygun olmadığı anlaşıldığından, davacının 2, 8, 9 ve 13. iddiaları yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Davacının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 3, 5, 6, 10, 11 ve 12. iddialar yönünden dava konusu Kurul kararının incelenmesinden;
Tebliğin 79. maddesi uyarınca, hizmet alım ihalelerinde isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini Tebliğ'in 79.2.2. maddesinde düzenlenen yöntemleri kullanarak açıklayabileceği, ancak söz konusu düzenlemelere göre yapılacak açıklamaların geçerli olabilmesi için kullanılacak fiyatların kural olarak ihale ilanı ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunlu olup, açıklamaya konu girdiye ilişkin olarak verilen fiyat ile işin yapılabilirliğinin ortaya konulması bakımından söz konusu fiyatların geçerliliğinin tevsikinin de isteklinin sorumluluğunda olduğu,

Davacının, Ana Girdileri Tablosu’nda (3) “0,33 lt su” ürün fiyatının tevsiki, (5) “ekmek içi” ürünü ve (11) “roll ekmek 50 gr” ürün fiyatının tevsiki için Eskişehir Belediyesi Halk Ekmek Fiyat Listesinin esas alındığının beyan edildiği ve bu fiyat listesinin sunulduğu, (6) “galeta unu” ürün fiyatının... A.Ş.'nin fiyat listelerinin esas alındığının beyan edildiği, (10) “Poğaça 80 gr” ürünü ve (12) “simit 80 gr” ürün fiyatının tevsiki amacıyla açıklama yöntemi kısmında Ankara Halk Ekmek Fiyat Listesi’nin kullanıldığının belirtildiği, açıklamalar kapsamında Ankara Halk Ekmek Fiyat Listesi’nin bulunduğu ancak söz konusu açıklamalar kapsamında sunulan fiyat listelerinin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) olduğuna ilişkin herhangi bir belgenin sunulmadığı, fiyatları gösterir tabloda tarih bilgisinin bulunmadığının anlaşıldığı,
Bu durumda, isteklinin sunduğu fiyat listelerinin geçerlik bilgilerine yer verilmediği, idarelerce fiyat alınan kamu kuruluşunun internet sitesinde araştırma yapmak suretiyle fiyatların istenen tarih aralığında olup olmadığının araştırılması gibi bir yükümlülüğünün de bulunmadığı, söz konusu yükümlülüğün aşırı düşük teklif açıklaması sunan davacıya ait olduğu anlaşıldığından, davacının 3, 5, 6, 10, 11 ve 12. iddiaları yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Öte yandan, "0,33 lt su”, “ekmek içi”, “galeta unu”, “roll ekmek 50 gr” ve “simit 80 gr” ürünlerine ilişkin davacının sunduğu fiyat listesindeki fiyatların sitedeki güncel fiyatlardan farklı olduğu; “Poğaça 80 gr” ürününe ilişkin olarak ise Teknik Şartname’nin ekinde yer alan Yemek Gramajları Tabloları’nın 30-31. sayfasında gramaj listesinin yer aldığı, bunun yanında simit ürününün dışardan hazır olarak alınacağına ilişkin düzenleme bulunduğu, ancak poğaçanın hazır olarak dışardan alınacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı da göz önüne alındığında davacının sunduğu fiyat listelerinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında geçerli bir açıklama olmadığının da açık olduğu,
Davacının itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürdüğü 14. iddiası yönünden dava konusu Kurul kararının incelenmesinden;
Dava konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “3. Normal Kahvaltı (R3)” başlığı altında “3.1. Normal Kahvaltı, içecekler (süt, çay), şeker ve ekmek dışında üç çeşit olarak verilecektir.” düzenlemesine; “Diyet Kahvaltı” başlıklı 4. maddesinde “4.1. Diyet Kahvaltı, içecekler (süt, çay vb.), şeker ve ekmek dışında üç çeşit olarak verilecektir.” düzenlemesine yer verildiği,
Anılan düzenlemelere göre normal kahvaltı da içeceklerle (süt, çay) birlikte şekerin verileceğinin açıkça anlaşıldığı, davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında çay verilen günlerde şeker bileşenine de yer verilerek maliyet hesabı yapılmasına rağmen örnek kahvaltı menülerinde süt verildiği günlerde şeker maliyetinin hesaplamaya dahil edilmediği, Teknik Şartname'de yer alan gramaj tablosuna göre sütün UHT ya da tetrapak olmasının şekerin verilmesine istisna oluşturmadığı anlaşıldığından davacının 14. iddiası yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı,

Davacının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 7. ve 15. iddiaları yönünden dava konusu Kurul kararının incelenmesinden;
Tebliğ’in 79.2.6. maddesinde malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı, ancak 79.2.2. maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabileceğinin düzenlendiği,
Davacı tarafından, “bamya dondurulmuş” ve “bezelye dondurulmuş” ürün fiyatlarının tevsiki amacıyla, açıklama yöntemi kısmında dava dışı şirkete ait Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın kullanıldığının belirtildiği, bahsi geçen Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın fatura bilgileri tablosunda, “bamya şoklu” ve “bezelye şoklu” ürünlerine ait bazı fatura tarihlerinin 10. aya ilişkin olduğu, söz konusu ihalenin ilan tarihinin 17/10/2024 olduğu, Tebliğin 79.2.4. maddesi uyarınca, tutanakların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesinin zorunlu olduğu, Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda tutanağa esas üç aylık sürenin de boş bırakıldığı, bahsi geçen ürünler için Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı kullanılarak yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığının anlaşıldığı,
Öte yandan, davacı tarafından, dil peyniri, diyet kaşar peyniri, beyaz peynir tuzsuz, şoklu bamya, şoklu bezelye, şoklu ıspanak, şoklu mısır, şoklu fasulye, sirke, kabartma tozu, tahin helva, bal, vişne donuk, süzme peynir ve baklava gibi ürünlere ilişkin olarak fiyat teklifi alınmak suretiyle dayanağı Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı sunulmak suretiyle açıklama yapıldığı, ancak Tebliğ’in 79.2.2. maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının neden fiilen mümkün olmadığına ilişkin bir açıklama ve bilgi sunulmadığı veya belgelendirme de yapılmadığı anlaşıldığından, davacının 15. iddiası yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararının bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, aşırı düşük teklif açıklamasının kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan ve ilan tarihi ile ihale tarihleri arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan fiyatlar kullanılarak hazırlandığı, kullanılan fiyatların aktarılan tarihlerde geçerli olduğunun ilgili kurumların internet sitelerinden dahi kolaylıkla görülebileceği, bu hususta herhangi bir belge sunulmasına ilişkin düzenleme bulunmadığı, kullanılan fiyatların ilan tarihi ile ihale tarihleri arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olmadığına ilişkin de herhangi bir tespit veya değerlendirmenin yapılmadığı, istekli tarafından belirtilen tarih ve fiyatın doğru olduğunun zaten idare tarafından ilgili kurumun internet sitesinden veya başka bir yolla teyit edilmesinin gerektiği, Teknik Şartname’de yer alan hiçbir düzenlemede poğaça ürününü hazır poğaça olarak değil de ev yapımı poğaça olarak verileceğinin düzenlenmediği, hazır ürün olarak açıklanmasının uygun görüldüğü, idarenin söz konusu gerekçesinin de uygun olmadığı, “200 ml ayran” ürünü için Karacabey Ticaret Borsası Kasım 2023 tarihli Bülteni ile açıklama yapıldığı, söz konusu bültende tam yağlı ayran fiyatının bulunmadığı, ancak bu tür bilgilerin zaten ticaret borsası bültenlerinde bulunan bilgilerden olmadığı, ürünlerin evsaflarının sözleşmenin uygulanması aşamasında kontrol edileceği, “bamya dondurulmuş” ve “bezelye dondurulmuş” ürünlerinin fiyatlarının tevsiki amacıyla sunulan Satış Tutarı Tespit Tutanağı’na esas alınan bilgilerin ve faturaların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmediği gerekçesine dayanılmışsa da söz konusu faturadaki fiyatlar arasında herhangi bir farklılık olmadığı, bu gerekçeyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, “fındık içi” ürününün fiyatının tevsiki amacıyla 203,00-TL birim fiyatlı Gaziantep Ticaret Borsası Ocak 2024 Bülteni’nin kullanıldığı, ürünün evsafının Teknik Şartname'ye uygunluğunun sözleşme aşamasında kontrol edilecek bir durum olduğundan, bu ürüne ilişkin açıklamaların uygun görülmesi gerektiği, “kuru üzüm” ürününün fiyatının tevsiki için “eski mahsul kuru üzüm” ürününün ortalama fiyatı değil, kuru üzüm için ortalama 71,55379270-TL birim fiyatlı İzmir Ticaret Borsası Ocak 2024 Bülteni’nin kullanıldığı, bu nedenle 9. iddianın uygun görülmeme gerekçesinin mevzuata aykırı olduğu; “yoğurt”, “yoğurt tam yağlı” ve “yoğurt 200 gr tam yağlı” ürünlerinin fiyatlarının tevsiki amacıyla Karacabey Ticaret Borsası Kasım 2023 tarihli Bülteni’nin kullanıldığı, bültende yer alan ortalama fiyatın kullanıldığı, Teknik Şartname’de kapalı kutuda verilecek süt ürünü ile birlikte şeker verileceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığından bu husustaki açıklamaların mevzuata uygun olduğu, Tebliğ'in 79.2.2. maddesinde yer alan düzenlemede, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda açıklamanın neden Tebliğ'in 79.2.2. maddesinde yer verilen diğer yöntemlerle yapılamadığına ilişkin herhangi bir belge sunulmasına yönelik düzenleme yapılmadığı, dava konusu işlemin kamu zararına sebebiyet verdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
26/11/2024 tarihinde elektronik ortamda teklif alınmak suretiyle Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından açık ihale usulü ile "Malzemeli Yemek Hizmeti" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif veren davacı ile bir başka istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması istenilmiş, idarece davacı tarafından sunulan açıklamaların kabul edilmeyerek teklifinin reddedilmesi üzerine davacı tarafından 15 ayrı başlık altında ileri sürülen iddialar ile yapılan itirazen şikayet başvurusu reddedilmiş, aleyhine olan 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15. iddialarının reddine ilişkin 05/03/2025 tarih ve 2025/UH.II-643 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu; (a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, (b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, (c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." hükmüne,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59. maddesinde, “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Verilen hizmetin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.
(3) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.
(4) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.” kuralına,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79. maddesinde, “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
...
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15. iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısımları incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Mahkeme kararının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen 2. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye katılan davacının vermiş olduğu teklif neticesinde kendisinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, idareye 200 ml ayran ürünü bakımından sunulan açıklamada Karacabey Ticaret Borsasının bültenlerinden yararlanıldığı, EK-H4 Ana Girdi Tablosunda 5. sırada "Ayran 200 GR TAM YAĞLI" ürününün karşısında Karacabey Ticaret Borsası Kasım 2023 tarihli Bültenine yer verilerek açıklama yapıldığı ve dava konusu Kurul kararında anılan Bültende yer aldığı belirtilen 5,96-TL rakamının aksine 5,06897-TL’nin (10.137,94/2.000=5,06897) ortalama fiyat olarak yer aldığı, 5,96-TL'nin ise anılan Ticaret Borsasının Ağustos 2024 Bülteninde yer alan fiyat olduğu görülmüştür.
Öte yandan, davacının açıklamasına dayanak yaptığı bültende iki adet "200 ml ayran" ürününün yer aldığı ve davacının daha yüksek ortalama fiyata sahip ürünü ana girdi olarak teklif açıklamasında kullandığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar bültende "tam yağlı" "yarım yağlı" ayrımı bulunmasa da piyasa koşulları gereğince "yarım yağlı" ürünün daha düşük fiyata temin edilebileceği de açıktır.
Bu durumda, davacının 200 ml ayran ürünü için açıklama yaparken kullandığı fiyatın ana girdi tablosunda sunmuş olduğu bültende yer alan ortalama fiyatla eşleştiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin 2. iddia yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuka uygunluk, bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2\. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15. iddialar yönünden davanın reddine ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından Mahkeme kararının anılan kısımlarının ONANMASINA,
3\. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4\. İdare Mahkemesi kararının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen 2. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5\. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6\. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
7\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8\. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL + ...-TL) yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 09/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.