Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/167
Karar No:2025/2115

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Enerji Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Akkuş ilçesinde ... tarih ve ... sayılı üretim lisansı ile rüzgar enerjisine dayalı Akkuş RES projesi kapsamında üretim faaliyetinde bulunan davacı şirketin, elektrik kapasite artışı kapsamındaki tadil başvurusunun uygun bulunmasına ve sorumluluklarının bildirilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının tebliğinden itibaren süresi içerisinde teminat sunma yükümlülüğünü yerine getirmemesine ilişkin gerekçelerin mücbir sebep halleri kapsamında değerlendirilmemesine, söz konusu tadil taleplerinin reddedilmiş sayılmasına ve bu kapsamda sunulmuş olan 09/01/2023 tarihli teminat mektubunun iadesine yönelik ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacının tadil başvurusunun uygun bulunmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının tebliğ tarihinden sonra teminata ilişkin olarak yerine getirilmesi gereken yükümlülük için belirlenen 90 günlük sürenin 11/12/2022 tarihinde sona erdiği, davacının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ... Bankasından alınan 09/01/2023 tarihli 839.000,00 TL tutarındaki teminat mektubunu belirtilen süre geçirildikten sonra davalı idareye sunulduğu, davalı idareye gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile teminat mektubunun mücbir sebeple geç sunulduğu belirtilmiş ise de, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35. maddesi uyarınca ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması veya kaldırılması kararının verilebilmesi için önlisans veya lisans sahibinin mücbir sebebin başlama tarihini ve mahiyetini, ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine olan etkilerini, mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini içeren başvurusunu, davalı Kuruma yazılı veya EPDK Başvuru Sistemi üzerinden elektronik olarak bildirmesinin zorunlu olduğu, bu durumda, davacı tarafından yükümlülüğün hangi nedenle yerine getirilemeyeceğine ilişkin açıklama yapılarak süre uzatımına ilişkin bir başvuru yapılmadığı görüldüğünden, bankadan kaynaklanan nedenlerle teminat mektubunu zamanında sunamadığına ilişkin mücbir sebep itirazının kabulüne olanak bulunmamakta olup süresi içerisinde sunulmayan teminat mektubu nedeniyle tadil taleplerinin reddedilmiş sayılmasına ve bu kapsamda sunulmuş olan teminat mektubunun iadesine karar verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının kapasite artışı lisans tadil başvurusunun davalı idarece incelenerek uygun bulunduğu, kararın gereğinin yerine getirilmesi için davacı şirkete 90 gün süre verildiği, ancak davacı şirketin, şartlardan biri olan teminat yükümlülüğünü (yaklaşık bir ay) gecikmeli olarak, ancak davalı idarece dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararın alınmasından önce ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde sunulan 09/01/2023 tarihli 839.000,00-TL tutarındaki teminat mektubunun sunulmasıyla yerine getirmiş olduğu konusunda taraflar arasında tartışma bulunmadığı, bu durumda, davacı şirketin Kurul kararının gereklerini yerine getirmek üzere, kararda verilen süre içerisinde 16/09/2022 tarihinde teminat mektubunun temini için ... Bankası A.Ş.'ye başvurduğu dikkate alındığında, doğrudan davacı şirketin zamanında gerekli girişimlerde bulunmadığının ve basiretli bir tacir gibi davranmadığının söylenemeyeceği, öte yandan, davacı şirket tarafından kapasite artışına ilişkin tadilat talebinin kabulüne ilişkin kararda istenilen şartların fiilen 10/01/2023 tarihinde yerine getirilmiş olduğu görüldüğü halde, işin özüne ilişkin haklı bir sebep de gösterilmeden, lafzi ve şekli bir yaklaşımla, sırf Yönetmelikte ve Kurul kararında yer alan sürede yükümlülüğün yerine getirilmediğinden bahisle talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına ve esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Kurumun harçtan muaf olduğu, davacının teminat sunma yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirmediği, dolayısıyla tadil talebinin kabul edilmediği, teminat mektubunun birçok bankadan alınabileceği veya teminatın nakit olarak sunulabileceği, 16/09/2022 tarihinde teminat mektubu için banka ile görüşülmüş olsa bile süre sonuna kadar teminat mektubunu almak için basiretli tacir olarak davacının gerekli özeni göstermediği, davacının yükümlülüğünü neden yerine getiremediğine ilişkin açıklamaları ve belgeleri yükümlülük süresi içerisinde sunarak süre uzatımı talebinde bulunması gerekirken bu süre geçtikten sonra sunduğu yazının mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, dava konusu işlemin kamu yararı taşıdığı ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Ordu ili, Akkuş ilçesinde ... tarih ve ... sayılı üretim lisansı ile rüzgar enerjisine dayalı Akkuş RES projesi kapsamında üretim faaliyetinde bulunan davacı şirket tarafından, 31/12/2021 ve 25/03/2022 tarihli dilekçeler ile Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 5. fıkrası kapsamında elektrik kapasite artışı kapsamında tesis toplam gücünün 23.78MWm/21.78MWe olarak tadil edilmesi talep edilmiş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacının tadil başvurusunun uygun bulunmasına, 839.000,00-TL tutarında teminatın, Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Yönetmeliği kapsamında alınması gereken kararın ibraz edilmesi hususundaki yükümlülüklerin 90 gün içerisinde yerine getirilmesine ve tadil talebinin uygun bulunduğunun şirkete tebliğinden itibaren yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde tadil talebinin reddedilmiş sayılmasına karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararının davacı şirkete 12/09/2022 tarihinde tebliğinden sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 27/10/2022 tarihli yazısıyla, Ordu Valiliğince Akkuş RES için verilen "ÇED gerekli değildir" kararının tadil projesi için de geçerli olduğuna ilişkin görüş yazısı; davacının 10/01/2023 tarihli yazısı ile de Kurul kararıyla istenilen teminat yükümlülüğüne ilişkin olarak ... Bankasından alınan 09/01/2023 tarihli 839.000,00-TL tutarındaki teminat mektubu davalı idareye sunulmuştur.
Davacı tarafından 09/02/2023 tarihli dilekçe ile 16/09/2022 tarihinde ilgili banka ile teminat mektubu konusunda görüşme yapıldığı, ancak banka tarafından teminat mektubunun 09/01/2023 tarihinde verilebildiği, dolayısıyla da teminat mektubunun yükümlülük tamamlama bitiş tarihi olan 07/12/2022 tarihinde sonra 10/01/2023 tarihinde sunulabildiği, kendilerinden kaynaklanmayan bu gecikmenin mücbir sebep kabul edilerek lisans tadilinin gerçekleştirilmesi talep edilmiş, davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda, davacının 01/09/2022 tarihli Kurul Kararı kapsamındaki teminat sunma yükümlülüğünü yerine getirmesi için süresinin 11/12/2022 tarihinde sona erdiği, davacının yükümlülük süresi içerisinde herhangi bir süre uzatım talebinde bulunmadığı, ... tarihli yazı ile ... Bankası A.Ş'den alınmış 09/01/2023 tarihli teminat mektubunu sunduğu, 10/02/2023 tarihli yazıyla 16/09/2022 tarihinde banka ile görüşüldüğüne dair ilgili banka şubesi tarafından düzenlenen yazının sunulduğu tespitlerinden hareketle teminat sunma yükümlülüğüne ilişkin öne sürülen gerekçelerin mücbir sebep kapsamında değerlendirilmemesine, tadil başvurularının reddedilmiş sayılmasına ve söz konusu teminat mektubunun iade edilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11 inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir:
a) Başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin usul ve esaslar (...)" kurallarına yer verilmiştir.
02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin işlem tarihindeki haliyle "Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 24. maddesinde, "... (4) Lisansa konu üretim tesisinin mekanik kapasitesinin veya elektriksel kurulu gücünün değiştirilmesi suretiyle lisans tadili başvurusunda bulunulması halinde, üretim tesisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında 15 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Söz konusu başvurunun Kurul veya ilgili ana hizmet birimi tarafından uygun bulunması halinde, uygun bulma kararının ilgili tüzel kişiye tebliğ tarihinden itibaren;
a) Şirket asgari sermayesinin, yeni kurulu güce göre, Kurum tarafından öngörülen sermaye tutarına uyumlu hale getirildiğine ilişkin bilgi veya belgelerin,
b) Revize edilmiş ilgili kaynak kullanım hakkı anlaşmasına veya söz konusu anlaşmanın revize edilmesine gerek olmadığına ilişkin bilgi veya belgelerin,
c) Teminat tutarının, yeni kurulu güce göre, ilgili Kurul kararında öngörülen tutara uyumlu hale getirildiğine ilişkin bilgi veya belgelerin,
ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararın, doksan gün veya ilgili kararda ya da ana hizmet birimi işleminde belirlenen süre içerisinde Kuruma sunulması zorunludur. Bu fıkradaki diğer yükümlülüklerin belirlenen süre içerisinde yerine getirilmesi kaydıyla, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeler için alınan Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı, mücbir sebepler dışında, bir yıl içerisinde Kuruma sunulabilir. Bu fıkra kapsamında tayin edilen yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmesi kaydıyla, lisans tadili ilgili ana hizmet birimi tarafından gerçekleştirilir. Söz konusu yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde, tadil başvurusu reddedilmiş sayılır.
(5) Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim lisansları kapsamındaki tesisler için kurulu güç artışı veya azalışı, modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilatlar;
a) TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketinden alınan tadil kapsamındaki bağlantı görüşünün olumlu olması,
b) Lisansa dercedilen üretim tesisi sahasının dışına çıkılmaması,
c) Hidrolik kaynaklara dayalı üretim tesisleri için DSİ’den uygun görüş alınması, rüzgâr veya güneş enerjisi ile biyokütle veya jeotermal enerjiye dayalı üretim tesisleri için Enerji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan teknik değerlendirmenin uygun olması,
kaydıyla uygun bulunabilir. Uygun bulma Kurul kararının veya ana hizmet birimi işleminin tebliğ tarihinden itibaren ilgili işlemde belirlenen süre içerisinde dördüncü fıkranın (a), (b), (c) veya (ç) bentleri kapsamında belirlenen ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisleri için Teknik Etkileşim İzni belgesinin uygun bulma Kurul kararının veya ana hizmet birimi işleminin tebliğ tarihinden itibaren yüzseksen gün içerisinde Kuruma sunulması kaydıyla lisans tadili gerçekleştirilir. Söz konusu yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde, tadil başvurusu reddedilmiş sayılır."; "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, " (1) Önlisans ve lisans sahibinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri, mücbir sebep hallerinde, etkilendikleri oranda, mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar, Kurul kararıyla ertelenebilir veya askıya alınabilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, önlisans ve lisans sahibinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez. (2) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kurallarından, lisansa konu üretim tesisinin mekanik kapasitesinin veya elektriksel kurulu gücünün değiştirilmesi için yapılan tadil başvurusunun uygun bulunması durumunda, tadil işleminin gerçekleşebilmesi için başvurucunun Kurul kararında veya ana hizmet birimi işleminde belirlenen sürede birtakım yükümlükleri yerine getirmesi gerektiği, yeni kurulu güce göre ilgili Kurul kararında öngörülen teminatın sunulmasının bunlardan biri olduğu, belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmesi kaydıyla lisans tadilinin gerçekleştirilebileceği, aksi takdirde tadil başvurusunun reddedilmiş sayılacağı, mücbir sebep hallerinde etkilenilen oranda ve mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar Kurul kararıyla yükümlülüklerin ertelenebileceği veya askıya alınabileceği, gerekli özen ve dikkat gösterilmiş ve tüm önlemler alınmış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek nitelikte olan ve yükümlülüklerin yerine getirilmesini engelleyen olayların mücbir sebep sayılabileceği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davacının tadil başvurusunun uygun bulunmasına ilişkin 01/09/2022 tarihli Kurul kararı ve bu kararın 12/09/2022 tarihinde tebliğine ilişkin yazıda, 839.000,00-TL tutarındaki teminatın kararın tebliğinden itibaren 90 gün içerisinde sunması gerektiğinin belirtildiği, teminat sunma yükümlülüğü için verilen süre 11/12/2022 tarihinde sona erdikten sonra 10/01/2023 tarihinde teminatın sunulduğu, davacının 10/02/2023 tarihli başvurusunda ise teminat sunulması noktasında bankadan kaynaklı gecikmenin mücbir sebep sayılması gerektiğinin ileri sürüldüğü dikkate alındığında, davacının teminat yükümlülüğünü yerine getirmesine engel mücbir sebep hali olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.
Davacının mücbir sebep olarak sadece 16/09/2022 tarihinde banka ile görüşüldüğüne dair ilgili banka şubesi tarafından düzenlenen yazıyı sunduğu, bu yazıda teminatın süresinde verilmemesinin bankadan kaynaklandığını gösterir bir sebebin bulunmadığı, öte yandan davacı tarafından başka bankadan teminat mektubu temin edilerek veya nakit olarak teminat yükümlülüğünün yerine getirilebileceği dikkate alındığında, davacının teminat yükümlülüğünü yerine getirmek için gerekli özen ve dikkati gösterdiği ve tüm önlemleri almış olduğu halde önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek nitelikte yükümlülüğünü yerine getirmesini engelleyen mücbir sebep durumunun bulunmadığı, teminatın süresinde sunulmamasına ilişkin gerekçelerin mücbir sebep sayılamayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının süresi içerisinde teminat sunma yükümlülüğünü yerine getirmediği, yükümlülüğünü yerine getirmesine engel teşkil edecek mücbir sebep halinin de bulunmadığı anlaşıldığından, davacının ileri sürdüğü gerekçelerin mücbir sebep halleri kapsamında değerlendirilmemesine, söz konusu tadil taleplerinin reddedilmiş sayılmasına ve 09/01/2023 tarihli teminat mektubunun iadesine yönelik dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.