Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1178
Karar No:2025/2312

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sakarya Büyükşehir Belediyesince ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "İş Makinası Kiralama Hizmet Alımı" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 06/11/2024 tarih ve 2024/UH.II-1452 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Teknik Şartname’nin 3. maddesi incelendiğinde; 1 adet “lastik tekerlekli ekskavatör (operatörlü)”, 1 adet “kazıcı yükleyici (operatörlü)”, 2 adet “hafif kamyon (damperli) (şoförsüz)”, 4 adet “çift kabin kamyonet (şoförsüz)”, 1 adet “minibüs (şoförsüz)”, 1 adet “tek kabin uzun şase kamyonet (şoförsüz)”, 1 adet “4x4 çift kabin pick-up (şoförsüz)” ve 1 adet “mini ekskavatör (kabinli) (operatörsüz)” için model yılının 2023 ve üzeri olarak belirlendiği, bununla birlikte 1 adet “lowbed” için 2022 ve üzeri, “teleskobik kollu vinç” için 2020 ve üzeri model yılı, 1 adet “sepetli vinç” için (araç ve platform) en az 2021 model yılı belirlemesi yapıldığı;
İdarelerin ihalelerde eşit muamele ve rekabeti en yüksek düzeyde sağlamaları gerektiği, ihale dokümanlarında yer alan teknik şartnamelerin verimlilik ve fonksiyonellik odaklı düzenlenmesi gerektiği, ayrıca belirli marka ya da modelin belirtilmemesi gerektiği, bu doğrultuda, araçların özellikleri ve çeşitlerine uygun olarak model yıllarının belirlenmesinin, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve rekabetin korunması açısından uygun olacağı;
Dava konusu ihaleye ilişkin doküman düzenlemelerinde, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 36 ay olduğu ve sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde iş yeri teslimi yapılarak işe başlanacağının ve kiralanması gereken araçların model yıllarının 2023 ve sonrası olarak belirlendiği, ancak bazı araçlar için 2020, 2021 ve 2022 modellerinin de yer aldığı, işin süresi ve araçların faydalı ömürleri göz önünde bulundurularak model yılı düzenlemesinin rekabeti engellemediği ve isteklilerin ihaleye katılımını kısıtlamadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 2. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Dava konusu ihalede "İş Makinesi Kiralama Hizmet Alımı" yapılacağının ve iş kapsamında 11 grup aracın kiralanacağının belirtildiği, kiralanacak araçlardan bazıları operatörlü, bazıları ise sürücüsüz ve operatörsüz olacak şekilde düzenlenme yapıldığı, ayrıca, hizmet alımı ihalelerinde yüklenicinin, işin başlama tarihinden kabul belgesinin verilmesine kadar işyerindeki araç, malzeme, makineler ve hizmetin korunmasından sorumlu olduğunun, sigorta giderlerinin ise teklif fiyata dahil edilmesi gerektiğinin ifade edildiği, bu çerçevede, iş yerinin korunması ve zorunlu sigortaların yüklenici tarafından yaptırılması gerektiğinin anlaşıldığı, Teknik Şartname uyarınca, kiralanan araçların teslimi sırasında, ruhsat, zorunlu trafik sigortası ve kasko poliçelerinin idareye teslim edilmesi gerektiğinin, araçların çalışma saatlerinin 24 saat esasına dayalı olduğunun, gece çalışmaları için operatör bulundurulmasının zorunlu olduğunun, araçlardaki kazalardan yüklenicinin sorumlu olduğunun, üçüncü şahıslara verilen zararlardan yüklenicinin sorumlu olacağının, ayrıca, araçların tüm yasal yükümlülüklerinin yüklenici tarafından yerine getirilmesi gerektiğinin düzenlendiği, Teknik Şartname’deki "İş Sağlığı ve Güvenliği" başlıklı düzenlemelere göre, yüklenicinin iş yerlerinde gerekli güvenlik önlemlerini alması gerektiği, almadığı takdirde meydana gelecek kazalardan ve zararların yükleniciye ait olacağının vurgulandığı, ayrıca, yüklenicinin operatörlü çalıştıracağı iş makineleri için meydana gelebilecek kazalarda maddi ve manevi tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğunun belirtildiği;
Anılan Teknik Şartname düzenlemeleri bir arada değerlendirildiğinde, kiralanan araçlar için zorunlu trafik sigortası ve kasko poliçelerinin bulunmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, meydana gelebilecek kazalarda operatörlü iş makineleri için yüklenicinin sorumlu tutulacağı, kazalarda yüklenicinin operatörlü çalıştıracağı iş makineleri için maddi ve manevi sorumluluğa sahip olduğu, bu bağlamda yüklenicinin personeli tarafından kullanılan araçlar için doğacak sorumluluğun paylaşıldığı ve düzenlemelerin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümleri doğrultusunda olduğu;
Öte yandan, davacının, Teknik Şartname’nin 11.7. maddesinde araçlarda meydana gelen hasarların tamamının kasko kapsamında yükleniciye ait olacağına dair bir düzenleme bulunduğunu iddia etmesine rağmen, böyle bir düzenlemenin Teknik Şartname’de yer almadığı görülmekle davacının iddiasının yerinde olmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihale konusu araçların niteliğine bakıldığında amortisman süreleri baz alınarak yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı, araçların faydalı ömürlerinin çok daha uzun olduğu, araçların amortismanları 0 olsa dahi kullanılmasının mümkün olduğu, amortismanın ancak vergi mevzuatı açısından değerlendirilecek bir husus olduğu, Teknik Şartname'nin 4. maddesiyle yüklenici veya idarenin temin ettiği personel ayrımı yapılmaksızın idarenin personelinden kaynaklanan kusurdan doğacak zararlardan yüklenicinin sorumlu tutulduğu, ihale dokümanında araçların şehir dışı görevlendirilebilecekleri ifade edilmesine rağmen şoför/operatör için harcırah vs. ödeme bilgisinin düzenlenmemesinin, ihale kapsamındaki araçların 24 saat çalışmasının ve sınırsız kilometre olmasının sağlıklı teklif fiyatı oluşturmayı engellediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, araçların model yıllarını belirlenmesi hususundaki takdirin idarede olduğu, idarenin ihtiyaçlarını dikkate alarak bu hususu dokümanda belirleyebileceği, ihalede 14 şirket tarafından ihale dokümanı indirilip 6 isteklinin teklif verdiği, dolayısıyla ihalede rekabetin oluştuğu, davacının temyiz dilekçesinde itirazen şikayet başvurusunda ileri sürmediği iddiaları ileri sürdüğü belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 2. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanması; davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozularak bu yönden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Sakarya Büyükşehir Belediyesince ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "İş Makinası Kiralama Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiş, ihale dokümanını 24/09/2024 tarihinde edinen ve aynı tarihte şikayet başvurusunda bulunan davacının başvurusunun zımnen reddi üzerine 14/10/2024 tarihinde yaptığı itirazen şikayet başvurusunun 06/11/2024 tarih ve 2024/UH.II-1452 sayılı Kurul kararıyla reddine verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, idarelerin bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş; "Şartnameler" başlıklı 12. maddesinde ise, "İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. (...)" kuralına yer verilmiştir.
Teknik Şartname'nin "İşin Süresi ve Niteliği" başlıklı maddesinde yer alan tabloda, "Lastik Tekerlekli Ekskavatör (1 adet 36 ay)", "Kazıcı Yükleyici (1 adet 36 ay)", "Hafif Kamyon (Damperli) (2 adet 72 ay)", "Çift Kabin Kamyonet (4 adet 36 ay)", "Minibüs (1 adet 36 ay)", "Tek Kabin Uzun Şase Kamyonet (1 adet 36 ay)", "4x4 Çift Kabin Pick-up (1 adet 36 ay)", "Mini Ekskavatör (Kabinli) (1 adet 36 ay)” başlığıyla istenilen araçlarda, "2023 model ve üzeri" olması kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1\. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 2. iddiası yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2\. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiası yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
4734 sayılı Kanun'un aktarılan kurallarının değerlendirilmesinden; idarelerin bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, bahse konu ihaleye ait Teknik Şartname'nin "İşin Süresi ve Niteliği" başlıklı maddesinde yer alan tabloda, çalıştırılacak bazı araçların "en az 2023 model" olması gerektiği yönündeki kriterin "rekabet" ve "kaynakların verimli kullanılması" ilkelerine aykırı olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.
İhale konusu iş kapsamında çalıştırılacak toplam 15 araçtan 12 araç için en az 2023 model olmasının istenildiği, söz konusu kriterin sağlanmasındaki zorluğun ihaleye katılımı olumsuz etkileyebileceği, bu kriterin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği ve araçların yüklenicinin kendi malı olması gerekmediği hususları göz önüne alınarak ihaleye katılımı temel ilkelere aykırılık oluşturacak şekilde engellemediği ileri sürülebilecek ise de, bu kriterin yüklenici ve dolayısıyla kamu yönünden maliyeti artıracağı, kaldı ki bu araçların dayanıklı yapıları ve sağlam donanımları sayesinde uzun yıllar boyunca verimli bir şekilde kullanılabilme potansiyeline sahip olduğu, bu durumun daha eski model yılına sahip araçlarla da ihale konusu işin yapılmasını mümkün kıldığı, bu kriterin "verimliliği" ve "fonksiyonelliği" sağlamaya yönelik olduğuna dair ikna edici açıklama getirilemediği, dolayısıyla ihale konusu işte çalıştırılacak araçların büyük kısmı için "en az 2023 model" olma şartı getirilmesinin ihaleye katılımı daraltıcı etki yapacağı ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, Teknik Şartname'nin 4.3. maddesinde, "(...) Kiralama süresi içinde araçların periyodik bakımları yükleniciye aittir."; 4.5. maddesinde, "Yüklenici, araçların saha çalışmaları sırasında oluşacak herhangi bir arıza veya bakım dolayısıyla servise gitmesi durumunda arızanın ya da bakımın biteceği ana kadar saha çalışmalarının aksamaması için ikame bir başka araç temin etmekle yükümlüdür."; 4.15. maddesinde, "Yüklenici kira süresi sonunda araçların yıpranmasından dolayı herhangi bir talepte (ücret, tamir vb.) bulunmayacaktır." düzenlemeleri yer aldığından ihale konusu iş kapsamında model yılı eski olan araçların kullanılması ile potansiyel "bakım, onarım ve tamir masraflarının" ekonomik açıdan idare aleyhine külfet oluşturabileceğinden de bahsedilemeyecektir.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2\. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 2. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmı ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4\. Temyize konu Mahkeme kararının davacının itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5\. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6\. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
7\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8\. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcı ile temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.