Danıştay danistay 2024/2595 E. 2025/1841 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2595
Karar No : 2025/1841

DAVACILAR : 1) ...
2) ...
3) ...
4) ...
5) ...
6) ...
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

DAVANIN KONUSU : Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait Fenerbahçe Kalamış Yat Limanı'nın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca 40 (kırk) yıl süreyle “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen 16/07/2024 tarihli ihalenin iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI : Yat Limanıyla aynı mahallede ikamet eden, Kalamış Marina ve Kalamış Parkı etrafında oturan, bölgede yapılacak her türlü işletme, büyütme işlemleri ile inşaat faaliyetlerinin, deniz ve karanın genel olarak doğanın tahrip edilmesinden doğrudan etkilenecek, hukuki menfaati ve dava ehliyeti bulunan bireyler oldukları, aralarında Mahalle Muhtarının da bulunduğu, maddi ve manevi olarak etkilendikleri ve zararlarının oluştuğu, ihalenin şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu, Yat Limanının 1. derece doğal sit alanı olan Fenerbahçe Yarımadasının komşuluğunda ve kıyı kenar çizgisi ile deniz arasında kaldığı, koruma amaçlı imar planına ilişkin Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kararlarının kıyı yapılaşma ve koruma ölçülerine aykırı olarak komşu sit planı ile birlikte ve bütünleşik bir yaklaşım içerisinde hazırlanmadığı, koruma ilkelerinin ihlal edildiği, koruma amaçlı imar planı değişikliklerine ilişkin 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararının 1/1000 alt ölçekli koruma amaçlı imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planından önce askıya çıkarıldığı, meri imar planı hükümlerine uyulmadan ihaleye çıkıldığı, özelleştirme işlemine dayanak herhangi bir imar planının askıya çıkarılmadığı, araziye ilişkin yeni kullanım kararları alınmadığı, kıyı siluetinin bozulacağı, ekolojik dengenin bozulacağı, inşaat yoğunluğu ile ilave gündüz nüfusu ve taşıt yoğunluğu oluşacağı, bölgenin karakteristik dokusunun bozulacağı, Çevresel Etki Değerledirme (ÇED) Raporu alınmadığı, imar planıyla Yat Limanının toplam alanının 100.00 m2 artırıldığı, 15.000 m2'ye yakın yeni bir alanın inşaata açıldığı, daha başka değişikliklikler de yapıldığı, bunların ihalenin ne denli kamu yararına saldırı niteliğinde olduğunu gösterdiği, İstanbul'da halihazırda 7 marina bulunduğu, yeni bir marina ihtiyacının olmadığı, kıyıların ne bir kişinin ne bir topluluğun olmaması gerektiği, halkın kıyıdan yararlanma hakkının engellendiği, uzun süreli kiraya verme yoluyla kıyı üzerinde adeta özel mülkiyet tesis edildiği, ihale sonuçlanana kadar kamuoyuyla hiçbir bilgi paylaşılmadığı, ihale sürecinin şeffaf yürütülmediği, ihale ilanının kanuna aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVACI YANINDA MÜDAHİLİN İDDİALARI : Yat Limanı'nın bulunduğu Fenerbahçe Mahallesi muhtarı olduğu ve bu bölgede ikamet ettiği, kamunun açık menfaatini savunmak adına ve bölgede yaşayan vatandaş olarak da doğrudan etkilenmesi sebebiyle davaya müdahale talebinde bulunulduğu belirtilerek, davacıların iddialarında belirtilen nedenlerle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, Yat Limanının 1989 yılından beri özel sektör kuruluşu olan ... A.Ş. tarafından işletildiği ve özelleştirme işleminin bizzat Kadıköy Belediyesi tarafından yapıldığı, Kadıköy sahil bölgesinde yüzlerce özel sektör işletmesi tarafından tüm halka hizmet sunulurken ve bunlara davacıların sıfatları itibarıyla ilişki bulunan Kadıköy Belediyesi tarafından ruhsat verilmişken Yat Limanının özel bir işletme tarafından işletilmesi durumunda Anayasal hakların korunamayacağının iddia edilmesinin kabul edilebilir olmadığı, bu açıdan bakıldığında davacıların davayı açmakta hukuki menfaatleri bulunmadığı, davanın süresi içinde açılıp açılmadığının tespit edilerek süresinde açılmamışsa süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, imar planlarının iptali için açılan davaların reddedildiği ve kararların temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, yargı kararı ile hukuka uygun bulunan imar planlarının uygulanmasının kamu yararına aykırı olacağının iddia edilmesinin yerinde olmadığı, imar planlarının askıya çıkarıldığı, Yat Limanı işletmeciliği açısından halkın yat limanına çekilmesi ve kullanımının sağlanmasının en önemli amaçların başında geldiği, işletmecilik açısında Uluslararası Gemi ve Liman Tesis Güvenliği kuralları haricinde halkın kullanımının engellenmesinin söz konusu olmadığı, 06/11/2017 tarih ve 1/1000 ölçekli plan hükümleri ile açık ve yeşil alanların korunması ve halkın kıyı kullanımının engellenmemesinin sağlandığı, tüm çalışma ve işlemlerin, halkın kullanımını değiştiren veya daraltan değil bilakis halkın erişim ve kullanımını teşvik eden ve artıran bir yaklaşım ve uygulama ile oluşturulduğu, imar planlarının liman alanının II. derece doğal sit ve III. derece arkeolojik sit alanı içinde ve koruma alanı kapsamında olduğu dikkate alınarak hazırlandığı, tüm teknik ve bilimsel çalışmaların eksiksiz olarak yerine getirildiği, Yat Limanının ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında olduğu, uygulama projesi onayı aşamasında ÇED raporunun isteneceği, uygulama öncesinde ve her aşamada gerekli onayların alınacağı, ihalenin yeni bir marina inşaatına ilişkin olmadığı, amacın Yat Limanının alt yapı ve üst yapı yatırımlarının yapılması, teknik ve hukuki sorunlarına çözüm üretilmesi olduğu, şu anda olduğu gibi ihale sonrasında da halkın kullanımına açık olmaya devam edeceği, ihalenin 4046 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uygun olarak yürütüldüğü, ihale ilanının 06/04/2024 tarih ve 32412 sayılı Resmî Gazete'de ile tirajı yüksek gazetelerde yayımlandığı, ihaleye gerçek ve tüzel kişiler ile ortak girişimlerin katılma imkanı bulunduğu, ihale şartnamesi ve tanıtım dokümanının satın alınmasında kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, gerekli basın açıklamalarının yapıldığı, ihalenin sonuçlandırıldığı, sözleşme imzalama sürecinin devam ettiği, işletme süresi sonunda Yat Limanının tüm yatırımları ile birlikte bedelsiz olarak kamuya iade edileceği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava; Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait Fenerbahçe Kalamış Yat Limanı'nın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca 40 (kırk) yıl süreyle “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen 16/07/2024 tarihli ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin (A) fıkrasında, bu Kanun'un amacının, bu maddede belirtilen ve Kanun'un uygulanmasında "kuruluş" adı ile anılacak olan maddede sayılanların ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş ve maddede, genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların, mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkları (baraj, gölet, otoyol, yataklı tedavi kurumları, limanlar ve benzeri diğer mal ve hizmet üretim birimleri) ile bu Kanun'un 35. maddesinin (B) fıkrasında belirtilen kamu iktisadi kuruluşlarının temel kuruluş amaçlarına uygun mal ve hizmet üretim birimlerinin işletilmesi hakları da "kuruluş" tanımı içerisinde yer almış; Kanun'un 2. maddesinde ise, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra son fıkrasında, Kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca (Kurul) belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Kanun'un genel gerekçesinde, özelleştirmenin, geniş anlamda Devletin iktisadi faaliyetlerinin en aza indirilmesi veya tamamen ortadan kaldırılması, kamu iktisadi teşebbüslerinin Devlet bütçesi üzerindeki finansman yükünün hafifletilmesi, rekabete dayalı piyasa ekonomisinin gerçekleştirilmesi, atıl tasarrufların ekonomiye kazandırılarak sermaye piyasalarının geliştirilmesi ve bu şekilde elde edilecek kaynakların, altyapı yatırımları, savunma, eğitim ve sağlık hizmetlerinde kullanılması suretiyle ekonomide verimliliğin arttırılmasını sağlayan önemli araçlardan biri olduğu vurgulanmıştır.
4046 sayılı Kanun'un yukarıda anılan genel gerekçesinde belirtilen amacın gerçekleştirilmesine yönelik olarak Kanun'un 1. maddesinde yer alan kuruluşların özelleştirme kapsam ve programına alınması konusunda Özelleştirme Yüksek Kuruluna birtakım görev ve yetkiler tanınmış olmakla birlikte, verilen bu görev ve yetkinin, mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile özelleştirmeye konu varlığın niteliği, fiili ve hukuki durumu gözetilerek ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu nedenle, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun, özelleştirme kapsam ve programına alınan alanın bulunduğu yer, nitelikleri, fiili ve hukuki durumları incelenerek, dava konusu alanın mevcut durumda özelleştirme kapsam ve programına alınarak özelleştirilip özelleştirilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
İhale konusu alan, İstanbul V Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ve eki pafta ile “I. ve II. Derece Doğal Sit ile III. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilen, İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, Zühtüpaşa Mahallesi, Kalamış mevkii, Fenerbahçe Yarımadası, II. Derece Doğal ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı sınırları içerisinde bulunmaktadır.
2863 sayılı "Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu"nun 3. maddesinde; "Sit"in tanımı, "tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır." şeklinde yapılmış; "Devir Yasağı" başlıklı 13. maddesinde; Hazine'ye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olup, usulüne göre tescil ve ilan olunan, her çeşit korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı ile bunlara ait korunma sınırları dâhilindeki taşınmazların, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izni olmadan gerçek ve tüzel kişilere satılamayacağı, hibe edilemeyeceği kurala bağlanmış, "Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı" başlıklı 17. maddesinde ise sit alanı ilanından sonra yapılması zorunlu işlemlere yer verilmiştir.
Özelleştirme ihalesine konu alanın bulunduğu bölge, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda "Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanları ile İskele ve Yat Limanı (Marina)" olarak planlanmış olup, Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı, ‘Yat Limanı (Marina)’ olarak gösterilmiş, kara alanı ise ‘Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanı’ kullanımı verilerek ‘Jeolojik Olarak Yerleşime Sakıncalı Alan’ gösterimi ile belirtilmiştir.
Bu itibarla, 4046 sayılı Kanun ile, idareye, ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azaltılma sağlama amacını gerçekleştirebilecek varlıkların özelleştirilmesi yetki ve görevi verildiği göz önüne alındığında; ihale konusu alanın II. Derece Doğal Sit ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı ve jeolojik nedenlerle özel önlem alınacak alanlar statüsünde bulunduğu, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda da Kurul kararına konu alanın bir kısmının kentsel ve bölgesel yeşil ve spor alanı olarak planlandığı, bu alanlardan bölgede yaşayan bütün vatandaşların yararlanması gerektiği açık olduğundan, özelleştirmeden beklenen yasal amacı gerçekleştirecek mahiyette bulunmayan ve kamu yararı amacı taşımayan dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan, özelleştirme ihalesine konu yat limanı alanının yapılaşma koşulları açısından "jeolojik nedenlerle özel önlem alınacak alanlar" statüsünde olması ve II. Derece Doğal Sit ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı sınırları içerisinde bulunduğu dikkate alındığında, bu alanın özelleştirilmesi sonucunda bölgenin doğal ve tarihi özelliklerinin olumsuz yönde etkileneceği açıktır.
Bu itibarla, 4046 sayılı Kanun'da varlıkların özelleştirilebileceği belirtilirken parantez içinde örnekleme yapıldığı ve benzerleri denildiği dikkate alındığında, sit alanlarının örnekleme yapılan varlıklara benzemediği ve kanun koyucunun hangi tür varlıkların özelleştirilebileceğine ilişkin belirlediği çerçeveye uymadığı; ayrıca 4046 sayılı Kanun ile idareye, ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak amacını gerçekleştirebilecek varlıkların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına yönelik olarak yetki ve görev verildiği göz önüne alındığında; I. ve II. Derece Doğal Sit Alanı ile III. Derece Arkeolojik Sit Alanında kalan ve devir yasağı kapsamında koruması gereken taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasının özelleştirmeden beklenen yasal amacı gerçekleştirecek mahiyette bulunmadığı ve kamu yararı amacı taşımadığı sonucuna varılmaktadır.
Her ne kadar 4046 sayılı Yasa'da "kamuya gelir elde etmek" şeklinde belirtilen amacın da kamu yararına yönelik olduğu iddia olunabilirse de, birden fazla kamu yararının çatışması durumunda "üstün kamu yararı"nın dikkate alınması zorunlu olup, uyuşmazlık konusu taşınmazın 2863 sayılı Yasa kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucu arkeolojik ve doğal sit alanı olarak ilan edilmiş olması karşısında, bu taşınmazın korunarak gelecek nesillere zarar görmeden aktarılmasını zorunlu kılan kamu yararının "üstün kamu yararı" vasfında olduğu tartışmasızdır.
Açıklanan nedenlerle, özelleştirme kapsam ve programında bulunan ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait Fenerbahçe Kalamış Yat Limanı'nın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca 40 (kırk) yıl süreyle “İşletme Hakkının Verilmesi” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen 16/07/2024 tarihli ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 06/05/2025 tarihinde, davacılar ..., ..., ... ile ... ve davacılar yanında müdahil ... ile davacılar ve davacı yanında müdahil vekili Av. ...'in ve davalı idare vekili Av. ... ile ...'ın geldikleri, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
01/04/2011 tarih ve 27892 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 07/03/2011 tarih ve 2011/17 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kararıyla, "... 1. İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi mevkiinde bulunan ... ada, ... numaralı parselden kıyıya terk edilen 5.984 m2'lik alan, ... ada, ... numaralı parselden kıyıya terk edilen 127 m2'lik alan, ..., ..., ..., ..., ... ve ... adaların önünde bulunan 102.394 m2 yüzölçümlü dolgu alanı ve 233.244 m2 yüz ölçümlü deniz yüzeyi (iki adet yat limanı) olmak üzere ekli krokide sınırları belirtilen toplam 341.749 m2 yüzölçümlü alanın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, 2. Özelleştirme yöntemi olarak işletme hakkının verilmesi yönteminin uygulanmasına ..." karar verilmiştir.
09/05/2013 tarih ve 28642 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 03/05/2013 tarih ve 2013/75 sayılı Kurul kararıyla ise, "... 1. Kurulumuzun 07/03/2011 tarih ve 2011/17 sayılı kararının 1. maddesinin, 'İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi mevkiinde bulunan ve ekli krokide sınırları belirtilen 115.821,84 m2 yüz ölçümlü dolgu alanı ve 319.306,74 m2 yüz ölçümlü deniz yüzeyi (iki adet yat limanı) olmak üzere toplam 435.128,58 m2 yüz ölçümlü devletin hüküm ve tasarrrufu altındaki alanın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına' şeklinde revize edilmesine,
2\. İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi sınırları içinde; ... Caddesi mevkiinde bulunan ... Yat Limanı alanını da kapsayan özelleştirme kapsam ve programındaki ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait ... ada, ... no'lu parsel ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlardan oluşan toplam 436.263,58 m2'lik alana (deniz yüzey alanı da dâhil) yönelik 'Yat Limanı Alanı (Emsal:0,13; çatı dahil olmak üzere Hmax:7,50 m)' ve 'Balıkçı Barınağı Alanı' kararı getirilmesine ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının onaylanmasına..." karar verilmiştir.
Söz konusu 03/05/2013 tarih ve 2013/75 sayılı Kurul kararının imar planlarına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 30/12/2015 tarih ve E:2013/6369, K:2015/8183 sayılı kararıyla söz konusu işlemin iptaline karar verilmiş, karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/05/2016 tarih ve E:2016/1946, K:2016/2212 sayılı kararıyla anılan karar onanmıştır.
Devamında 20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 17/03/2015 tarih ve 2015/13 sayılı Kurul kararıyla, "... 1- ... İşletmeleri A.Ş. adına kayıtlı 1.135 m² yüz ölçümlü ... ada, ... no’lu parsel ile 434.538,58 m² yüz ölçümlü devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanları kapsayan İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Yat Limanına yönelik Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Yat Limanı (Emsal 0,13; Yeraltı Otoparkı dahil Emsal: 0,31; Hmax çatı dahil:7,50 m) ve Balıkçı Barınağı kullanım kararlarını getiren 1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı, 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ve Plan Açıklama Raporunun onaylanmasına ..." karar verilmiş, söz konusu kararın iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 2015/6635, 2015/6581 ve 2015/4305 sayılı esaslarına kayden açılan davalarda, imar planlarının yüzer iskelelerin emsal hesabına dahil edilmesine ilişkin kısım yönünden iptaline, diğer açılardan davaların reddine karar verilmiştir.
10/11/2017 tarih ve 30236 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararıyla, "1- Kurulumuzun 03/05/2013 tarih ve 2013/75 sayılı kararının 1. maddesinin, 'İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi mevkiinde bulunan ve Ek-2 krokide sınırları belirtilen 122.648 m2 yüz ölçümlü dolgu alanı ve 355.859 m2 yüz ölçümlü deniz yüzeyi (iki adet yat limanı) olmak üzere toplam 478.507 m2 yüz ölçümlü devletin hüküm ve tasarrrufu altındaki alanın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına' şeklinde revize edilmesine,
2- ... İşletmeleri A.Ş. adına kayıtlı 1.135 m2 yüz ölçümlü ... ada, ... no'lu parsel ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanları kapsayan İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Yat Limanına yönelik İdare tarafından hazırlanan Yat Limanı (Emsal: 0,13; Yençok: 6,50 m; Yençok çatı dahil: 7,50 m) kullanım kararını getiren 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliğinin onaylanmasına ..." karar verilmiştir.
25/08/2017 tarih ve 4786 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile, konu imar planları değişikliğine ilişkin olarak, "... sunulan plan teklifinde, 'Planlama alanında emsale esas alan belirlenmesinde Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak; yüzen iskeleler hariç tutularak, kara alanı üzerinden hesaplanacaktır.' hüküm eklenmesi dikkate alınarak uygun olduğuna, planların Doğal Sit Alanları ve Taşınmaz Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Alanların Arkeolojik, Kentsel, Kentsel-Arkeolojik, Tarihi Sit Alanları ve Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları ile Bunların Koruma Alanları ve Etkileşim-Geçiş Sahasının Bulunduğu Alanlar ile Çakıştığı Yerlerde Uygulanacak Esaslara İlişkin Protokol kapsamında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne iletilmesine ..."; 28/09/2017 tarih ve 01-1005 sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İstanbul 1 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararıyla "... Kalamış Yat Limanı'nı konu alan plan değişikliği tekliflerine ilişkin olarak yeniden hazırlanarak sunulan 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İmar Planı değişiklikleri ve Plan Açıklama Raporu'nun tabiat varlıkları açısından uygun olduğuna ..." karar verilmiş, söz konusu 25/08/2017 tarih ve 4786 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 06/07/2020 tarih ve E:2018/8857, K:2020/6734 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/09/2021 tarih ve E:2021/170, K:2021/1578 sayılı kararıyla anılan karar onanmıştır.
Ardından ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait "Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı"nın 4046 sayılı Kanun uyarınca 36 (otuzaltı) yıl süreyle "İşletme Hakkının Verilmesi" yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak ihaleye çıkılmış, ihale ilanı 17/11/2017 tarih ve 30243 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararı ile ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait "Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı"nın 4046 sayılı Kanun uyarınca 36 (otuzaltı) yıl süreyle "İşletme Hakkının Verilmesi" yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihale ilanının iptali istemiyle Dairemizin 2017/2971 sayılı esasına kayden dava açılmış;
Söz konusu davada Danıştay Altıncı ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Kurulu'nun 03/03/2021 tarih ve E:2017/2971, K:2021/788 sayılı kararıyla, ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait "Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı"nın 4046 sayılı Kanun uyarınca 36 (otuzaltı) yıl süreyle "İşletme Hakkının Verilmesi" yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihale ilanının iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararı yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, kararın davanın reddine ilişkin kısmına karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/12/2021 tarh ve E:2021/2413, K:2021/3361 sayılı kararıyla, kararın davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına karar verilmiştir.
Ardından Fenerbahçe Kalamış Yat Limanı'nın 4046 sayılı Kanun kapsamında işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesini teminen 27/03/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ilan ile ihaleye çıkılmış, gerçekleştirilen ihale 19/01/2022 tarih ve 5127 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla; yine 07/07/2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ilanla çıkılan ihale 03/11/2022 tarihinde tek teklif verildiği gerekçesiyle iptal edilmiştir.
Devamında 06/04/2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ihale ilanı ile son teklif verme tarihi 29/05/2024 olarak belirlenen ihaleye çıkılmış, son teklif verme tarihi 25/06/2024'e uzatılmış ve 16/07/2024 tarihinde nihai pazarlık görüşmeleri sonuçlanan ihaleye 6 teklif sahibi katılmış ve ihale sonucunda 16/07/2024 tarih ve 03 sayılı İhale Komisyonu kararıyla, işletme hakkının 40 yıl süreyle, 505.000.000 ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren ...'a, anılan şahsın sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 504.000.000 ABD Doları bedelle ikinci teklifi veren ... Kalamış ve ... Turizm Tesisleri A.Ş.'ye, anılan şirketin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 469.000.000 ABD Doları bedelle üçüncü teklifi veren ... Eğitim Kurumları İşletmeciliği'ne verilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacılar tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Devam eden süreçte 15/09/2024 tarih ve 31663 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 14/09/2024 tarih ve 8967 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, 16/07/2024 tarih ve 03 sayılı İhale Komisyonu kararının onaylanmasına ve sözleşmenin imzalanması ile karar gereklerinin yerine getirilmesi hususunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığının yetkili kılınmasına karar verilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları geçerli bulunmamıştır.

ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede "kuruluş" adı ile anılacak olan; "... f) Genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların, mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkları (baraj, gölet, otoyol, yataklı tedavi kurumları, limanlar ve benzeri diğer mal ve hizmet üretim birimleri) ile bu Kanun'un 35. maddesinin (B) fıkrasında belirtilen kamu iktisadi kuruluşlarının temel kuruluş amaçlarına uygun mal ve hizmet üretim birimlerinin işletilmesi haklarının, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları" düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; son fıkrasında, maddede belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirleneceği kurala bağlanmış; 3. maddesinin ikinci fıkrasında Kurulun görevleri sayılarak, (c) bendinde, "Kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek"; (d) bendinde, "Özelleştirme programına alınan kuruluşların 'satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi' yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamak" Kurulun görevleri arasında sayılmış; 37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde özelleştirme yöntemleri, (B) bendinde değer tespiti, (C) bendinde ihale komisyonlarının oluşumu ile ihale usul ve işlemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilerek özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespiti çalışmalarının bu Kanun'a göre idarece oluşturulan değer tespit komisyonları tarafından, ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği belirtilmiş ve ihale usulleri arasında sayılan pazarlık usulüne ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; (...) e) (...) 3. maddesinin birinci fıkrası (...) yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallara göre, 4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilebileceği; kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamanın Özelleştirme Yüksek Kurulunun (Cumhurbaşkanı) görevleri arasında olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacılar tarafından ihalenin şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu, Yat Limanının 1. derece doğal sit alanı olan Fenerbahçe Yarımadasının komşuluğunda ve kıyı kenar çizgisi ile deniz arasında kaldığı, koruma amaçlı imar planına ilişkin Kurul kararlarının kıyı yapılaşma ve koruma ölçülerine aykırı olarak komşu sit planı ile birlikte ve bütünleşik bir yaklaşım içerisinde hazırlanmadığı, koruma ilkelerinin ihlal edildiği, koruma amaçlı imar planı değişikliklerine ilişkin 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararının 1/1000 alt ölçekli koruma amaçlı imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planından önce askıya çıkarıldığı, meri imar planı hükümlerine uyulmadan ihaleye çıkıldığı, özelleştirme işlemine dayanak herhangi bir imar planın askıya çıkarılmadığı, araziye ilişkin yeni kullanım kararları alınmadığı, kıyı siluetinin ve ekolojik dengenin bozulacağı, inşaat yoğunluğu ile ilave gündüz nüfusu ve taşıt yoğunluğu oluşacağı, bölgenin karakteristik dokusunun bozulacağı, ÇED raporu alınmadığı, İstanbul'da halihazırda 7 marina bulunduğu, yeni marinaya ihtiyaç olmadığı, halkın kıyıdan yararlanma hakkının engellendiği iddia edilmiş ise de, ihalenin yeni bir marina inşaatına ilişkin olmadığı, amacın Yat Limanının alt yapı ve üst yapı yatırımlarının yapılması, teknik ve hukuki sorunlarına çözüm üretilmesi olduğu, söz konusu hususların aktarılan 17/03/2015 tarih ve 2015/13 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 2015/6635, 2015/6581 ve 2015/4305 sayılı esaslarına kayden açılan davalar, 25/08/2017 tarih ve 4786 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istemiyle açılan Danıştay Altıncı Dairesinin 2018/8857 sayılı esasına kayden açılan dava, 06/11/2017 tarih ve 2017/106 sayılı Kurul kararı ile "Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı"nın 4046 sayılı Kanun uyarınca 36 (otuzaltı) yıl süreyle "İşletme Hakkının Verilmesi" yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihale ilanının iptali istemiyle Dairemizin 2017/2971 sayılı esasına kayden açılan dava ve diğer davalarda da iddia konusu olduğu ve bu hususların değerlendirilerek davaların reddine karar verildiği ve kararların temyiz incelemesinden geçerek kesinleştikleri anlaşılmıştır.
Bu itibarla, ihale ilanının 06/04/2024 tarih ve 32412 sayılı Resmî Gazete ile tirajı yüksek gazetelerde yayımlandığı, ihaleye gerçek ve tüzel kişiler ile ortak girişimlerin katılma imkanının bulunduğu, İhale Şartnamesi ve Tanıtım Dokümanının satın alınmasına ilişkin kısıtlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, 16/07/2024 tarihinde nihai pazarlık görüşmeleri sonuçlanan ihaleye 6 teklif sahibinin katıldığı ve ihale sonucunda işletme hakkının 40 yıl süreyle, 505.000.000 ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren ...'a, anılan şahsın sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 504.000.000 ABD Doları bedelle ikinci teklifi veren ... Kalamış ve ... Turizm Tesisleri A.Ş.'ye, anılan şirketin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 469.000.000 ABD Doları bedelle üçüncü teklifi veren ... Eğitim Kurumları İşletmeciliği'ne verilmesine karar verildiği dikkate alındığında, dava konusu ihalenin 4046 sayılı Kanun'un genel gerekçesine, Kanun'da belirtilen ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama amaçları ile özelleştirme ilkelerine ve ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen müdahil tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına,
5\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
6\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.