Danıştay danistay 2024/2549 E. 2025/1659 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/2549
Karar No:2025/1659

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 10/01/2024 tarih ve 32425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Taşınmaz Kiralama İlanı'nın 4. maddesinde yer alan "Şehrin Muhtelif Yerlerinde Bulunan 366 Adet Büfe Yeri ve 20 Adet Büfe Yeri + Açık Alan Olmak Üzere Toplam 386 Adet Yerin" 25/01/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle kiraya verilmesine yönelik ihalenin davacı tarafından işletilen büfeye ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; somut olayda, dava konusu büfenin davacının babasına ihale yoluyla 1982 yılında kiralandığı, babasının vefatı sonrasında encümen kararı doğrultusunda davacı ile 12/01/2022 tarihinden geçerli olmak üzere 2 yıl süreli kira sözleşmesinin akdedildiği ve akabinde tahliye işleminin tesis edildiği, davalı idarece davacının işletmesini yaptığı büfenin de içerisinde bulunduğu şehrin muhtelif yerlerindeki işyerlerinin 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesi doğrultusunda tespit edilen süre ve bedel üzerinden kapalı zarf usulüyle ayrı ayrı kiraya verilmek üzere ihale ilanına çıkıldığı, ilanda ihalenin yer, tarih ve saati gibi bilgilere yer verildiği, 25/01/2024 tarihinde yapılması planlanan söz konusu ihale ilanının 10/01/2024 tarih ve 32425 sayılı Resmi Gazete'de, 12/01/2024 tarihinde ulusal ve yerel gazete ile ulusal internet haber sitesi, 15/01/2024 tarihinde ise yerel internet haber sitesinde duyurulduğunun görüldüğü, bu durumda, mülkiyeti ve/veya tasarrufu davalı idarede bulunan şehrin muhtelif yerlerindeki taşınmazların kiraya verilmesine yönelik usulüne uygun olarak gerçekleştirilen ihalenin davacının süresi dolan kira sözleşmesi kapsamında işletmesini yaptığı büfeye yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihalenin usul ve esasına yönelik iddialarının yeterince incelenmediği, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, mevcut kiracılık ilişkisini sonlandıran yargı kararı bulunmadığı, bu nedenle ihale ile büfelerin kiraya verilmesinin hukuka aykırı olduğu, dava konusu ihalenin ... İşletmeleri Limited Şirketinin büfeleri alt kiracılık sistemiyle kiralaması ve gelir elde etmesine yönelik olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatıyla 8 yıldır işlettiği büfeden tahliyesine karar verilerek ihaleye çıkılmasının mülkiyet hakkına müdahale içerdiği, geçiş süreci ve yeni duruma uyum için imkan tanınmadan ihaleye çıkıldığı, bir üst kiracı belirlemeye yönelik ihalenin mülkiyet hakkının ihlaline neden olacağı ve kamu yararı taşımadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti ve/veya tasarrufu Ankara Büyükşehir Belediyesine ait "... Bulvarı, ... Caddesi, No:..., Çankaya/ANKARA" adresinde gazete büfesi olarak işletilen iş yerinin 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunu'nun 31. maddesi gereği kapalı zarf usulü ihale ile davacının babası A.R.G.'ye verildiği, bu kapsamda Ankara 5. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayısı ile onaylı, 01/02/1982 kira başlangıç tarihli ve 2 (iki) yıl süreli kira sözleşmesinin yapıldığı, aradan geçen süre zarfında davacının babasının vefat etmesi ve geriye kalan mirasçılarının büfenin işletme üzerindeki hak ve hisselerinden davacı lehine feragat etmeleri üzerine kira sözleşmesindeki tüm şartlar aynı kalmak kaydı ile kiracılık sıfatının Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacıya devredildiği, davacı ile davalı idare arasında Ankara 79. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile onaylı 12/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2 (iki) yıl süreli kira sözleşmesinin imzalandığı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile taşınmazın kira süresinin sona erdiği ve uzatılmayacağı, taşınmazın idareye iade edilmesi gerektiği, aksi takdirde 5939 sayılı Kanun'un 15. maddesi ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca yasal tahliye yollarına başvurulacağı hususundaki ihtarnamenin 09/10/2023 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ancak tahliye ve teslimin gerçekleşmemesi üzerine davalı idarenin talebi üzerine Çankaya Kaymakamlığının ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile ... tarihi saat 10:00'da tahliye işleminin gerçekleştirileceği yönünde işlem tesis edildiği, davacının 25/12/2023 tarihli dilekçe ile hak ve menfaatlerini etkilediği için şehrin muhtelif yerlerinde bulunan 366 adet büfe yeri ile 15 adet büfe yeri ve açık alanın 2886 sayılı Kanun uyarınca ne zaman ihaleye çıkarılacağı yönünde bilgi talebinde bulunduğu, davalı idarece 26/12/2023 tarihli cevap yazısında ihale ile ilgili çalışmaların devam ettiği, çalışmalar tamamlanınca yerel ve resmi gazete ile belediye web sayfasında yayınlanacağının bildirildiği, davalı idarece 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca kapalı zarf usulüyle "Şehrin Muhtelif Yerlerinde Bulunan 366 Adet Büfe Yeri ve 20 Adet Büfe Yeri + Açık Alan Olmak Üzere Toplam 386 Adet Yerin" kiralanmasına ilişkin 25/01/2024 tarihinde gerçekleştirilecek ihaleye ilişkin ilanın 10/01/2024 tarih ve 32425 sayılı Resmi Gazete'de, 12/01/2024 tarihinde ulusal ve yerel gazete ile ulusal internet haber sitesi, 15/01/2024 tarihinde ise yerel internet haber sitesinde duyurulduğu, bunun üzerine dava konusu ihalenin davacının işletmesini yaptığı büfeye ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. ..."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ..." kurallarına yer verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Hükümlerine Göre Kiraya Verilecek Taşınmaz Şartnamesi'nin "İhalenin Konusu" başlıklı 1. maddesinde, kiralama konusu taşınmazlara yönelik bilgiler yer almış, ihalenin genel özellikleri belirtilen mülkiyet/tasarrufu Belediyeye ait şehrin muhtelif yerlerinde bulunan 366 Adet Büfe Yeri ve 20 Adet Büfe Yeri + Açık Alan olmak üzere toplam 386 adet büfe yerinin, 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesine göre kapalı teklif usulü ile 3 (üç) yıl süreyle kiraya verilme işi olduğu; 3. maddesinde, ihalenin 1 yıllık muhammen bedelinin %20 KDV dahil 78.811.200,00-TL olduğu; 4. maddesinde, 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun şekilde 1 (bir) yıllık muhammen bedelin %3'ü tutarında (2.364.336,00-TL) geçici teminat verileceği belirtilmiş; "İşletme" başlıklı 8. maddesinde, kiracının, kiralananın tamamını veya bir bölümünü kiralama süresi içerisinde 3. şahıslara kiralama yapmak suretiyle işlettirebileceği, kiracının, 3. şahıslarla alt kira sözleşmesi kurması halinde Ankara Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığına bildirmek zorunda olduğu, idarenin muhatabının asıl kiracı olduğu ve alt kiracının idarenin muhatabı olmayacağı, kiracının 3. şahıslarla kurduğu alt kira sözleşmesinin hiçbir suretle devir olunamayacağı, kira sözleşmesi kapsamında alt kira ilişkisi kurma hakkının yalnızca asıl kiracıda olduğu ve alt kiracıların alt kirama hakkı olmadığı; "İhaleye Katılacaklarda Aranan Şartlar" başlıklı 11. maddesinde, "11.1. Gerçek veya tüzel kişilerin ihale tarihinden itibaren son 3 yıl içerisinde herhangi bir yılda cirosunun 750.000.000,00-TL'den aşağı olmaması, hakkında iflas kararı ve konkordato ilan edilmemiş olması. 11.2. Tüzel kişilerin şirket kuruluş ana sözleşmesinde iştigal konusunda 10 yıl faaliyette bulunması. 11.3. Benzer işler kapsamında kiralama işi yaptığına dair iş tamamlama belgesi." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, belediyelerin kiralama işlerinin Devlet İhale Kanunu'nda yazılı hükümlere göre yürütüleceği, mezkûr Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu anlaşılmaktadır.
Somut uyuşmazlığın çözümü açısından gerekli görüldüğünden Dairemizin 26/11/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, dava konusu ihalenin davacının işlettiği büfeyi kapsayıp kapsamadığı, ihale konusu büfelerin her biri için ayrı ayrı mı yoksa 386 adet büfe yeri için tek bir ihale mi yapıldığı, her bir büfe için ayrı ihale yapıldıysa dava konusu büfeye ilişkin geçici teminat, muhammen bedel ve ihale katılım şartlarının ne olduğu, ihale gerçekleşti ise hangi yeterlik kriteri ile kimin üzerinde kaldığı sorulmuştur. 28/01/2025 tarihli ara kararı cevap yazısında, davacının işlettiği büfenin dava konusu ihale kapsamında kaldığı, 386 adet büfenin ayrı ayrı değil toplu olarak ihalesine çıkıldığı, ihale belgeleri ve şartnamede belirtilen kriterler nazara alınarak 25/01/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin ... İşletmeleri Ltd.Şti.'nin uhdesinde kaldığı, ihale belgelerinin yazı ekinde sunulduğu belirtilmiştir. Bu belgeler incelendiğinde ihalede 1 adet teklif zarfı sunulduğu, isteklinin son teklifinin 78.825.000,00-TL olduğu, ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı ile ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılmasına karar verildiği, ihale komisyonu kararının 07/02/2024 tarihinde onaylanması üzerine 16/02/2024 tarihinde kira sözleşmesinin imzalandığı görülmektedir.
Dava konusu ihalenin şehrin muhtelif yerlerinde faaliyet gösteren davalı idareye ait 386 adet büfenin topluca kiralanması işi olduğu, ihale üzerinde kalan ve büfeleri kiralayan kiracının bu yerleri alt kiraya verebileceği, ihaleye katılım için ise isteklinin son 3 yıl içerisinde herhangi bir yılda cirosunun 750.000.000,00-TL'den aşağı olmamasının şart koşulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dosyada bilgi belgeler ile somut olayın birlikte değerlendirilmesinden, 386 adet iş yerinin topluca ihale edilmesinin ve ihaleye katılacak isteklilerden son 3 yıl içerisinde herhangi bir yıl için 750.000.000,00-TL'nin üzerinde yüksek bir ciro şart koşulmasının yeterli sayıda katılımcının ihaleye iştirak etmesini zorlaştırması nedeniyle katılımcı sayısını düşürdüğü, 386 adet büfe yeri için sadece 1 firmanın ihaleye teklif verdiği dikkate alındığında, ihalede yeterli rekabet ortamının oluşmadığı, şehrin farklı noktalarında küçük esnafların geçimlerini sağlamak maksadıyla işlettiği büfelerin kiralanması ihalesinin, doğrudan bu hizmeti verenlerin de katılabileceği şartları içerecek şekilde yapılması gerekirken, bu bağımsız bölümleri topluca alarak kiraya verecek olan aracı bir şirkete ihale edilmesinin ihale mevzuatının ihalede rekabet ve açıklığın sağlanması amacı ile bağdaşmayacağı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5\. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 22/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.