Danıştay danistay 2024/1744 E. 2025/1919 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1744
Karar No : 2025/1919

DAVACI :...
DAVALILAR : 1- ... Kurumu

VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN_KONUSU : İş deneyim belgesi düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürlüğü işlemi ile 04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Belge için başvuru" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan "yüklenici bünyesinde" ile aynı fıkranın (h) bendinde yer alan "bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak" ibarelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Yönetmelikte işin sahibi konumundaki şirkette görev yapan kişiler adına iş yönetme belgesi düzenlenmesini engelleyen herhangi bir hüküm bulunmadığı, aynı projede yüklenici, yüklenici şantiye şefi, şantiye mühendisi, hatta alt-yüklenici olarak çalışan taşeronların bile iş deneyim belgesi alması öngörülmüşken işin sahibi konumunda olan işveren bünyesinde çalışanlara bu imkanın verilmemesinin Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, 4734 sayılı Kanun’da iş deneyim belgesi için sadece kamuda yapılan işlerin değil, özel sektörde yapılan işlerin de dikkate alındığı, kamuda yapılan işleri denetleyen kişiler iş denetleme veya iş yönetme belgesi alabildiklerine göre özel sektörde yapılan işleri denetleyen ya da yöneten kişilerin de bu haktan yararlanması gerektiği, kaldı ki Yönetmelikte 2014 öncesinde özel sektörde yapılan işleri denetleyenler için başvuru yapabilme imkanının bulunduğu, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi (...) projesinde alt yüklenici olarak çalışan bir firmanın alt yüklenici iş deneyim belgesi almak için yapmış olduğu başvurunun reddi üzerine açılan iptal davasında idare mahkemesinin işlemin iptaline karar verdiği ileri sürülmüştür.

DAVALILARIN SAVUNMASI :
Davalılardan Kamu İhale Kurumu tarafından, öncelikle, usule ilişkin olarak, davada süre aşımının bulunduğu, kimlere iş deneyim belgesi düzenleneceği hususunun dayanağının iptali istenen Yönetmeliği 45. maddesi olmadığı, iptali istenen maddenin iş deneyim belgesi düzenlenmesi için hangi belgelerin ilgili idareye sunulması gerektiği hususunu düzenlediği, davacının iptalini istediği madde ile çelişkili ifadelere yer verdiği, bu nedenle dilekçe ret kararının gereğinin yerine getirilmediği; esasa ilişkin olarak ise 4734 sayılı Kanun’un 10. maddesinde düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumun yetkili kılındığı, daha önce iş deneyim belgelerinin kimlere verileceği hususundaki yönetmelik düzenlemelerine açılan davaların reddine karar verildiği, iş sahibi konumunda kamu kurumlarında çeşitli unvanlarda görev alanlara iş yönetme belgesi düzenlenebilmesine karşın, özel hukuk kişilerinde görev yapanlara iş yönetme belgesi düzenlenemediği, bu durumda yalnızca yüklenici bünyesindeki proje müdürüne iş yönetme belgesinin düzenlenebildiği, çünkü kamuya taahhüt edilen işlerde bu belgelerin bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak görev alan çeşitli unvanlardaki kişilere verildiği, bu kişilerin yapmış oldukları işler açısından hukuki belirliliğin bulunduğu, bu kişilerin özel sektördeki kişiler ile karşılaştırılmasının eşitlik ilkesi ile bir ilgisinin bulunmadığı, öte yandan kamuda görevli kişilere iş deneyim belgesi verilmesinin yeni bir uygulama olmadığı, amacın iş deneyim belgelerinde gerçek deneyimin belgeye kavuşturulması ve bu deneyimin gerçekten elde edilip edilmediğinde hukuki belirliliğin sağlanması olduğu, iş yönetme ve denetleme belgesinin kimlerin alabileceğinin belirlenmesinde deneyim ile bu kişilerin görevlendirilmesindeki hukuki belirlilik ile üstlendikleri sorumluluğun göz önünde bulundurulduğu, iş yönetme belgesinin kamuya ve özel sektöre iş yapan yüklenicilerin bünyesindeki proje müdürleri için eşit şekilde düzenlenebildiği, yapının fen ve sanat kurallarına göre yapılması noktasında yönetim sorumluluğunun yüklenici bünyesindeki proje müdüründe olduğu, kimlere iş deneyim belgesi düzenlenebileceği hususu mevzuatta tahdidi olarak sayıldığından davacının kendisine iş deneyim belgesi verilmesinde bir engelin bulunmadığı iddiasının geçerli olmadığı, özel sektörde yapılan işlerde hangi şartlarda iş deneyim belgesi alınabileceğinin belli olduğu, aksi durumda bir işten çok sayıda iş deneyim belgesi düzenlenerek Kanun’un amacına aykırı durumlara sebebiyet verilebileceği, davacının emsal olarak belirttiği idare mahkemesi kararına konu uyuşmazlık iş deneyim belgesinin alınabilmesine değil hangi kurum tarafından verileceğine ilişkin olduğundan bakılan davayla bir ilgisinin bulunmadığı;
Davalılardan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından ise usule ilişkin olarak, davacı tarafından daha önce aynı istemle yapılan başvurunun reddedildiği ve davacı tarafından bu işleme karşı dava açılmadığı, aynı nitelikteki ikinci başvurunun dava açma süresini canlandırmayacağı, davacının aynı uygulama işlemi için ... İdare Mahkemesinde de iptal davası açtığından derdestliğin bulunduğu; esasa ilişkin olarak da dava dilekçesinde emsal olarak sunulan davanın iş deneyim belgesinin kimin tarafından verileceğine ilişkin olduğu, bu uyuşmazlık ile ilgisinin bulunmadığı, dava konusu idari işlemin Kamu İhale Kurumu tarafından Bakanlıklarına gelen resmi yazıda yer alan görüşe istinaden tesis edildiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ :
Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI...'UN DÜŞÜNCESİ :
Dava; davacıya iş yönetme belgesi verilmesi isteminin reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ...sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olduğunu öne sürdüğü 07/06/2014 tarih ve 29023 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in, 14. maddesi ile 04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Belge için başvuru" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki, "yüklenici bünyesinde" ibaresi ile (h) bendindeki, "bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin "Belge için başvuru" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında; "İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:" hükmüne yer verilmiş, bu belgelerin neler olduğu maddenin alt bentlerinde düzenlenmiş, maddenin (e) alt bendinde ise; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde mühendis veya mimar olarak görev alanlar ile bu yüklenicinin gerçekleştirdiği işi, mühendis veya mimar olarak denetleyenler için; mezuniyet belgesi, fenni mesulün işin başında belediyeye vermiş olduğu noterden taahhütname, yapı denetim görevlisinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığından aldığı görev belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler." denilmek suretiyle anılan bentte sayılan belgeler de yapılan işi ve görevi tevsik eden belgeler arasında sayılmıştır.
Söz konusu Yönetmelikte 07/06/2014 tarih ve 29023 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile bir takım değişikliklere gidilmiş, anılan Yönetmeliğin 14. maddesi ile değişik 45. maddesinin 1. fıkrasının (e) alt bendi; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde mühendis veya mimar olarak görev alanlar için; mezuniyet belgesi, ilgili meslek odası üye kayıt belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler." şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkranın sonuna eklenen (h) alt bendinde ise; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak görev yapan mimar ve mühendisler için; mezuniyet belgesi, ilgili meslek odası üye kayıt belgesi, sözleşme konusu iş kapsamında proje müdürü olarak bildirildiğine ilişkin belge, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler.” düzenlemesine yer verilmiştir.



Dava dosyasının incelenmesinden; Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi (...) inşaat faaliyetleri kapsamında ... Doğalgaz İletişim A.Ş.'de İnşaat Grup Müdürü Projeler ve Modifikasyonlar Direktörü olarak görev yapan davacının tarafına iş deneyim/yönetme belgesi verilmesi istemiyle davalı idarelerden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına başvuruda bulunduğu, bu başvuruya ilişkin olarak ilgili Bakanlıkça Kamu İhale Kurumundan görüş talep edildiği, gelen cevabi yazıda; "mühendis ve mimarlara iş yönetme belgesi düzenlenebilmesi için genel kural olarak ilk sözleşme bedelinin en az %80'i oranında yönetme görevinde bulunma şartının getirildiği, Yönetmeliğin 47. maddesinde ise özel olarak iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarda görev yapanlar, iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan şirket bünyesinde görev yapanlar ve kamu ile özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak görev yapanlar için ayrı ayrı olmak üzere görev unvanı, asgari görev süresi ve asgari mesleki tecrübe şartlarının getirildiği anlaşılmakta olup, anılan maddeler kapsamında özel sektöre taahhütte bulunan işlerde işin sahibi konumundaki şirkette görev yapan kişiler adına iş yönetme belgesi düzenlenmesine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır." şeklinde görüş bildirilmesi üzerine davacının başvurusunun dava konusu bireysel işlemle reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından; iş yönetme belgesi talebinin reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olduğu öne sürülen Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin yukarıda alıntısına yer verilen 45. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan, "yüklenici bünyesinde" ibaresi ile (h) bendinde yer alan, "bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak" ibaresinin iptalinin gerektiği, söz konusu düzenlemenin yüklenici bünyesinde çalışmayan ancak işi yöneten kişilerin iş yönetme belgesi almasının önünde engel teşkil ettiği, önceki Yönetmelik düzenlemesinde yer alan "bu yüklenicinin gerçekleştirdiği işi, mühendis veya mimar olarak denetleyenler" ibaresinin yapılan Yönetmelik değişikliği ile kaldırılarak bu durumda olanların iş denetleme belgesi alması olanağının ortadan kaldırıldığı, anılan düzenlemelerin bir işin yapımı sırasında işi idare adına yöneten ve denetleyenler açısından eşitsizliğe yol açtığı iddialarıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek belgeler maddedede alt bentler halinde sayılmış, söz konusu madde hükmünde iş deneyimini tevsik eden belgelere yönelik olarak;
"(...)
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
(...)
e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler." düzenlemesine yer verilmiş, maddenin devamımda ise, denetim ve yönetim faaliyetleri nedeniyle alınacak belgelerin beşte bir oranında dikkate alınacağı, ancak, yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgelerin yapım işlerinde kullanılamayacağı, bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumun yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 53. maddesinin (a) bendinde, Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu belirtilmiş, (b) bendinin 2 nolu alt bendinde, "Bu Kanuna ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek." Kurumun görev ve yetkileri arasında sayılmış, 9 nolu alt bendinde ise, Kurumun, Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurulun ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere, kamu ihale mevzuatıyla, ilgilinin iş ve/veya mesleki tecrübesini tevsik amacıyla yüklenicilere, yüklenicilere karşı bir sözleşme ile işi bölümünü bitiren alt yüklenicilere , kendi meslekleri ile ilgili denetleme vaya yönetme görevinde bulunanlara, talepleri halinde Kanun ve ilgili düzenleyici işlemler uyarınca belirlenen esaslar dahilinde, iş deneyim belgesi verilebileceği öngörülmüş olup, iş deneyim belgesi verilmesi hususunda yukarıda yer verilen 10. madde hükmünde yer alan, "bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumun yetkili olduğu" kuralı uyarınca bedel içeren bir sözleşme kapsamında iş deneyim belgesi alınması hususunda, Kanunda belirtilen hükümlerin yanında, düzenleyici işlemlerinde göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Bu çerçevede, 4734 sayılı Kanunun 53. Maddesinin Kuruma verdiği yetki çerçevesinde Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği yürürlüğe konulmuştur.
Anılan Yönetmeliğin "Belge düzenleme koşulları" başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasında, " İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen;
(...)
ç) Geçici kabulü yapılmış işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi”,
d) Devam eden işlerde; işin, ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi halinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi" kuralına yer verilmiş, yukarıda alıntısına yer verilen 45. maddesinde, iş deneyim belgesi talebinde bulunanların, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, hangi tür belgeler ile başvuru yapacakları sayma suretiyle belirtilmiş, "İş deneyim belgelerinin verilmesi" başlıklı 47. maddesinde, İş Yönetme Belgesinin;
"1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarda; bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu olan; şube müdürü, proje müdürü, kontrol amiri, inşaat ve tesisat müdürü ve yardımcıları ve bunlarla aynı teknik seviyede görev yapanlar, il müdürü ve yardımcıları, bölge müdürü ve yardımcıları ile yapım ve/veya teknik işler daire başkanı ve yardımcıları, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu genel müdür yardımcıları ve genel müdür olarak görev yapanlara,
2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan; anonim şirketlerde genel müdür, murahhas müdür, yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı, limited şirketlerde şirket müdürü görevlerini aralıksız en az beş yıldır sürdüren ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapan, en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
3) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenicilerde; idareye bildirilmesi kaydıyla, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında sözleşme konusu işte proje müdürü olarak görev yapan en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
4) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; işin sözleşmesinde proje müdürü olarak belirtilmiş ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak kaydıyla en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir." kuralı getirilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, yapım işlerinde iş deneyim belgelerinin; bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında kamuya ya da özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere, kamuya taahhütte bulunan yüklenicilerin alt yüklenicilerine, kamuya ya da özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesindeki denetleme ve yönetme faaliyetinde bulunan mühendis ve mimarlar ile kamuda yönetme ve denetleme faaliyetinde bulunan mühendis ve mimarlara düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.
Yine anılan düzenleme uyarınca, iş yönetme belgesinin, özel sektöre taahhütte bulunulan işler için; işin sözleşmesinde proje müdürü olarak belirtilmiş ve ilk sözleşme bedelinin en az %80'i oranında fiilen görev yapmış olmak kaydıyla en az beş yıllık mühendis veya mimarlara düzenlenebileceği görülmektedir.
Bu durumda; iş yönetme belgesinin kamuya ve özel sektöre iş yapan yüklenicilerin bünyesindeki proje müdürleri için eşit şekilde düzenlenebileceği, yapının fen ve sanat kurallarına göre yapılması noktasında yönetim sorumluluğunun yüklenici bünyesindeki proje müdüründe olduğu, ayrıca 4734 sayılı Kanunun 10. Maddesinde bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlama getirmeye Kamu İhale Kurumunun yetkili olduğu görüldüğünden dava konusu Yönetmeliğin davaya konu düzenlemelerinde Kanuna aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca, yapım işlerinde iş yönetme belgelerinin özel sektöre taahhüt edilen işlerde yalnızca yüklenici bünyesindeki proje müdürüne verilmesi ve fakat iş sahibi özel hukuk gerçek veya tüzel kişisinde görev yapan mühendisler ve mimarlar için böyle bir belgeye cevaz verilmemesine ilişkin dava konusu Yönetmelik değişikliğinde; iş deneyim belgelerinde gerçek deneyimin belgeye kavuşturulması amacı ile bu deneyimin gerçekte elde edilmesinde hukuki belirliliğin sağlanması yönlerinden de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu bireysel işlemin iptali istemine gelince;
İş yönetme belgesi düzenlenmesi talebine esas işin özel sektöre taahhüt edilmiş bir iş kapsamında bulunduğu ve bu işin yapılmasında yüklenici firma bünyesinde proje müdürü olarak çalışan mimar ve mühendislerin işin fen ve sanat kurallarına göre yapılması konusunda sorumluluğunun bulunduğu, davacının ise işi yaptıran özel sektör kapsamında ve aynı zamanda iş sahibi konumundaki bir anonim şirkette çalıştığı, buna göre yüklenici firmada proje müdürünün işin yürütümü sırasında yüklendiği sorumluluk anlamında bir sorumluluğunun bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda alıntısına yer verilen 45. ve 47. maddelerinde sayılan iş deneyim belgesi talebi başvurusunda bulunabilecekler arasında sayılmadığı anlaşıldığından, yapılan iş nedeniyle adına iş yönetme belgesi düzenlenmesi mümkün olmayan davacının bu yoldaki başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık ulunmamaktadır.
Davacı tarafından, kendisi ve benzer konumda olanlar için iş deneyim belgesi düzenlenmesini engelleyen başka bir düzenlemeye yer verilmediği öne sürülmekte ise de, yukarıda da ifade edildiği üzere kimlere iş deneyim belgesinin düzenleneceği Yönetmelikte tadadi olarak sayıldığından, davacının bu iddiasında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/05/2025 tarihinde, davacının ve davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı vekili Av. ... ile davalı Kamu İhale Kurumu vekili Av....'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı ... Doğalgaz İletim A.Ş.’de 2014 yılından itibaren inşaat grup müdürü ve proje direktörü olarak görev yapmaktadır. ... tarafından 12/11/2021 tarihli yazı ile davacı adına iş yönetme belgesi düzenlenmesi talebiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına başvuruda bulunulmuş, Bakanlıkça işin yüklenici firması personeli için değil de iş sahibi konumundaki ... personeli için belge talep edilmesi nedeniyle tereddüt hasıl olduğundan konu hakkında Kamu İhale Kurumuna görüş sorulmuştur.
Kurum tarafından verilen yanıtta, özel sektöre taahhüt edilen işlerde iş sahibi özel şirket personeline belge düzenlenmesinin mümkün olmadığı belirtilmiş; bu doğrultuda başvuru 16/02/2022 tarihinde reddedilmiştir. Akabinde, 28/09/2023 tarihinde davacı adına yapılan ikinci başvurunun da aynı gerekçeyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule yönelik itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları" başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:
(...)
(b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;
(...)
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
(...)


b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler " kuralı yer almaktadır.
Maddenin devamında ise, bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumun yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un 53. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinde, Kamu İhale Kurumu'nun, bu Kanun'da belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu belirtilmiş; (b) fıkrasının 2. alt bendinde, bu Kanun'a ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek Kamu İhale Kurumu'nun görev ve yetkileri arasında sayılmış; aynı maddede, Kurum'un, Kurul kararıyla bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurum'un yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulacağı kuralına yer verilmiştir.
04/03/2009 tarih ve 27159 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin "Belge için başvuru" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında; "İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:" hükmüne yer verilmiş, bu belgelerin neler olduğu maddenin alt bentlerinde düzenlenmiş, maddenin (e) alt bendinde ise; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde mühendis veya mimar olarak görev alanlar ile bu yüklenicinin gerçekleştirdiği işi, mühendis veya mimar olarak denetleyenler için; mezuniyet belgesi, fenni mesulün işin başında belediyeye vermiş olduğu noterden taahhütname, yapı denetim görevlisinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığından aldığı görev belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler." denilmek suretiyle anılan bentte sayılan belgeler de yapılan işi ve görevi tevsik eden belgeler arasında sayılmıştır.
Söz konusu Yönetmelikte 07/06/2014 tarih ve 29023 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile bir takım değişikliklere gidilmiş, anılan Yönetmeliğin 14. maddesi ile değişik 45. maddesinin 1. fıkrasının (e) alt bendi; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde mühendis veya mimar olarak görev alanlar için; mezuniyet belgesi, ilgili meslek odası üye kayıt belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler." şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkranın sonuna eklenen (h) alt bendinde ise; "Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak görev yapan mimar ve mühendisler için; mezuniyet belgesi, ilgili meslek odası üye kayıt belgesi, sözleşme konusu iş kapsamında proje müdürü olarak bildirildiğine ilişkin belge, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin "İş deneyim belgelerinin verilmesi" başlıklı 47. maddesinde, İş Yönetme Belgesinin;
"1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarda; bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu olan; şube müdürü, proje müdürü, kontrol amiri, inşaat ve tesisat müdürü ve yardımcıları ve bunlarla aynı teknik seviyede görev yapanlar, il müdürü ve yardımcıları, bölge müdürü ve yardımcıları ile yapım ve/veya teknik işler daire başkanı ve yardımcıları, yapım ve/veya teknik işlerden sorumlu genel müdür yardımcıları ve genel müdür olarak görev yapanlara,
2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan; anonim şirketlerde genel müdür, murahhas müdür, yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı, limited şirketlerde şirket müdürü görevlerini aralıksız en az beş yıldır sürdüren ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapan, en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
3) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yüklenicilerde; idareye bildirilmesi kaydıyla, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında sözleşme konusu işte proje müdürü olarak görev yapan en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
4) Özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; işin sözleşmesinde proje müdürü olarak belirtilmiş ve ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak kaydıyla en az beş yıllık mühendis veya mimarlara,
tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir." kuralı getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık; ... Doğalgaz İletim A.Ş. bünyesinde görev yapan davacıya, ... kapsamında ifa ettiği görevler nedeniyle, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği kapsamında iş yönetme belgesi düzenlenip düzenlenemeyeceği ve bu kapsamda tesis edilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin hukuka uygun olup olmadığı hususuna ilişkindir.
1- Dava konusu düzenleyici işlemlerin incelenmesi:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca, ihaleye katılacak isteklilerin mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi amacıyla sunmaları gereken belgeler arasında, kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin iş deneyim belgeleri de yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun'da iş deneyim belgesinin düzenlenmesine ilişkin ayrıntılı kurallara yer verilmemiş, Kanun’un 10. maddesinde yer verilen, bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belgelerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumun yetkili olduğu hükmü ile konu ikincil düzenlemelere bırakılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirme yetkisine sahip davalı Kurum, 4734 sayılı Kanun ile kendisine tanınan bu yetki kapsamında, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ni (Yönetmelik) yürürlüğe koymuştur.
İş deneyim belgesinin hukuki bir terim olarak tanımına, Yönetmeliğin 3. maddesinde yer verilmiştir. Yönetmeliğe göre, iş deneyim belgesi “adayın ya da isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini” ifade etmektedir. Yönetmelikte ayrıca, iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara, belge düzenlemenin şartlarına, belge için başvurunun nasıl yapılacağına, iş deneyim tutarının nasıl tespit edileceğine ve nasıl değerlendirileceğine ilişkin ayrıntılı kurallara yer verilmiştir.
Dava konusu düzenleyici işlemler, iş deneyim belgesi talebinde bulunanların yaptıkları işi ve görevleri tevsik amacıyla hangi belgelerle başvuru yapacaklarını düzenlemektedir. Kimlere, hangi iş deneyim belgesini verileceğine ilişkin düzenlemeye ise Yönetmeliğin 47. maddesinde yer verilmiştir. Bu düzenlemelerde, özel sektöre yapılan işlerde; iş yönetme belgesinin ancak yüklenici bünyesinde ve proje müdürü sıfatıyla görev yapan kişilere verilebileceği belirtilmiş olup, işin sahibi konumundaki şirketlerde görev yapan kişilere bu kapsamda yer verilmemiştir.
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve kanunlarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları zorunludur.
İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara yapılan işlerde, iş sahibi konumunda bulunan idarelerde bir görevlendirme yazısına veya idari düzenlemeye dayalı olarak belli görevleri yapanlar açısından iş deneyim belgesi verilmesinin kabulü, bu kişilerin görevlendirilmesinde ve sorumluluklarındaki hukuki belirlilik dikkate alındığında eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmemektedir. Zira kamu görevlileri, idari işlemlerle belirlenen görev tanımları ve kamu hukuku kuralları çerçevesinde belirli bir işe açık şekilde görevlendirilmekte; görev ve yetki sınırları mevzuat, atama onayı, görev yazısı ve benzeri belgelerle sabit hale gelmektedir. Bu kapsamda, kamu görevlisinin hangi işin ifasından sorumlu olduğu, hangi yetkiyle hareket ettiği ve hangi kapsamda bir sorumluluk üstlendiği somut biçimde tespit edilebilir ve yine bu görev kapsamında yerine getirdiği iş ve işlemler kamusal denetim mekanizmalarına tabi iken, özel sektörde iş sahibi bünyesinde çalışan kişilerin görev tanımları ve yetkileri çoğu zaman şirket içi düzenlemelere ve bu yönüyle kamusal denetimin dışındaki bir serbestliğe dayalı olduğundan, özel sektörde iş sahibi konumundaki kişilere yönelik farklı kurallar öngörülmesi eşitlik ilkesine aykırı olmayıp, nesnel ve makul bir nedene dayandığı gibi kamu hizmeti gereklerine de uygundur.
Bu itibarla, kanunla verilen yetki kapsamında tesis edilen dava konusu Yönetmelik kuralında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2- İş deneyim belgesi düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürlüğü işlemi açısından yapılan inceleme:
Yönetmelik uyarınca, yapım işlerinde iş deneyim belgelerinin; bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında kamuya ya da özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere, kamuya taahhütte bulunan yüklenicilerin alt yüklenicilerine, kamuya ya da özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesindeki denetleme ve yönetme faaliyetinde bulunan mühendis ve mimarlar ile kamuda yönetme ve denetleme faaliyetinde bulunan mühendis ve mimarlara düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.
... Projesi, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan ve 6375 sayılı Kanunla uygun bulunan 26/06/2012 tarihli Hükümetlerarası Anlaşma ve eki Ev Sahibi Hükümet Anlaşması kapsamında yürütülmektedir. Anılan anlaşmalar uyarınca proje sahibi şirket olarak önce Hollanda’da kurulu Trans-Anatolian Gas Pipeline Company B.V. görevlendirilmiş, daha sonra anılan anlaşmalarda, 6553 sayılı Kanuna uygun bulunan anlaşmayla yapılan değişiklikle bu sıfat ... Doğalgaz İletim A.Ş.’ye devredilmiştir.
Son durumda ... Doğalgaz İletim A.Ş., Türkiye'de kurulu bir anonim şirket olup ortaklık yapısında %51 oranında Güney Gaz Koridoru Şirketi, %30 BOTAŞ, %12 BP ve %7 SOCAR Turkey Enerji A.Ş. bulunmaktadır. Güney Gaz Koridoru Şirketi’nin ise %51’i Azerbaycan Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı’na, %49’u Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi'ne (SOCAR) aittir. Ev Sahibi Hükümet Anlaşması çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına devlet makamı olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı belirlenmiştir. Davacı ise ... Doğalgaz İletim A.Ş.’de 2014 yılından itibaren inşaat grup müdürü ve proje direktörü olarak görev yapmaktadır.
Uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yürütülen büyük ölçekli bir altyapı projesi olan ... için kurulan ve özel hukuk tüzel kişisi olan ... Doğalgaz İletim A.Ş.'nin, iş sahibi konumundaki işlerinde, kendi personeline iş deneyim belgesi düzenlenmesi mümkün değildir.
Öte yandan, ... Projesi kapsamında iş deneyim belgesi düzenlenmesine ilişkin olarak Kamu İhale Kurumunun 18/07/2018 tarih ve 2018/DK.D-186 sayılı kararında, ... Doğalgaz İletim A.Ş.’nin imzalanan uluslararası anlaşmalar uyarınca projenin inşasını tamamlayıp kabulünü yapmakla yetkilendirildiği, bu itibarla Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca iş deneyim belgelerinin ... tarafından düzenlenip Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından onaylanarak EKAP’a kaydedilmesi gerektiği yönünde değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak söz konusu Kurul kararı ile yalnızca belgenin düzenlenme yöntemi belirlenmiş olup, söz konusu Kurul kararın belgenin kimler adına düzenlenebileceği konusunda hukuki sonuç doğuracak şekilde yorumlanması mümkün değildir.
Bu itibarla, davacı adına iş deneyim belgesi düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıldan alınarak davalılara verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.