Danıştay danistay 2023/1863 E. 2025/1921 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/1863
Karar No : 2025/1921

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : Binalar için enerji kimlik belgesi düzenleme işlemlerinde kullanılan BEP-TR 2 sisteminde enerji kimlik belgesi uzmanı tarafından düzenlenebilecek enerji kimlik belgesi sayısının günlük 5 adet ile sınırlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu işlemin çalışma hürriyetini kısıtladığı, bu tür bir kısıtlamanın ancak kanun ile yapılabileceği ancak üst norm niteliğindeki 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu'nda ve Enerji Kimlik Belgesi Uzmanlarının Eğitim ve Denetimlerine Dair Tebliğ'de bu yönde bir kısıtlama bulunmadığı, işlemin ölçülü de olmadığı, enerji kimlik belgesi düzenleme süresinin bir veya iki saat sürdüğü, uzun süredir bu işlemi yapan kişiler için ise bu sürenin daha kısa olduğu, tek geçim kaynağı bu iş olan bir uzmana günlük beş belge düzenleme sınırı getirilmesinin ölçüsüz olduğu, birden fazla bloğu bulunan bir sitede her blok için ayrı belge oluşturulduğu, blokları aynı özellikte olan yetmiş binalı bir site için iki saatlik bir emekle belge hazırlanabilecekken, getirilen kısıtlama ile bu sürenin on dört güne uzayacağı, tek geçim kaynağı bu işlem olan kişilerin büyük zarara uğrayacağı, bu nedenle kısıtlamanın ölçüsüz ve kamu yararına aykırı olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, süresinde açılmadığının tespiti halinde süre aşımı yönünden davanın reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, Enerji Kimlik Belgesi (EKB) düzenleme yetkisinin ve hakkının kötüye kullanımının önüne geçmek, haksız kazanç sağlayarak diğer EKB uzmanlarının çalışma hürriyetinin kısıtlanmasının önündeki engelleri kaldırmak, sahteciliği önlemek, dengeli bir rekabet ortamı sağlamak, kişiye özgü hakların yetkisiz kişiler ile paylaşılmasını engellemek, EKB'lerin hatalı düzenlenmesini engellemek, bina sahiplerinde ve yapı kullanım izin belgesi veren ilgili idarelerde sonradan yaşanacak sorunların önüne geçmek amacıyla işlem tesis edildiği, günlük kotanın BEP-TR yazılımı veri tabanındaki veriler analiz edilerek ortalama günlük oluşturulan EKB sayısının kırk katı olacak şekilde belirlendiği, en hızlı şekilde yapılması durumunda dahi bir EKB'ye ait verilerin ortalama dört saatte doğru olarak sisteme girilebildiği, yapılan değişikliğin sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşları tarafından olumlu karşılandığı, güncellemenin kaldırılması halinde sahte, hatalı ve gerçeği yansıtmayan EKB düzenlenmesinin önünün açılacağı, yapı kullanma izin belgesi verilmemesi gereken binaya izin verilerek oturulmaması gereken binaya oturum izni verileceği, haksız rekabetin oluşacağı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ :
Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Binalar için enerji kimlik belgesi düzenlenmede kullanılan BEP-TR 2 sisteminde enerji kimlik belgesi uzmanı tarafından düzenlenebilecek enerji kimlik belgesi sayısının günlük 5 adet ile sınırlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu'nun "Amaç" başlık 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması olduğu belirtilmiş; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde, "Enerji kimlik belgesi", "Asgarî olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belge" olarak tanımlanmış; "Uygulamalar" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Toplam inşaat alanı yönetmelikte belirlenen mesken amaçlı kullanılan binalarda, ticarî binalarda ve hizmet binalarında uygulanmak üzere mimarî tasarım, ısıtma, soğutma, ısı yalıtımı, sıcak su, elektrik tesisatı ve aydınlatma konularındaki normları, standartları, asgarî performans kriterlerini, bilgi toplama ve kontrol prosedürlerini kapsayan binalarda enerji performansına ilişkin usûl ve esaslar, Türk Standartları Enstitüsü ve Genel Müdürlük ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde ilgili idare tarafından yapı kullanma izni verilmez."; (d) bendinde ise, "Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliğe göre hazırlanan yapı projeleri kapsamında enerji kimlik belgesi düzenlenir. Enerji kimlik belgesinde binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ve binanın enerji tüketim sınıflandırması ile ilgili bilgiler asgarî olarak bulundurulur. Belgede bulundurulması gereken diğer bilgiler ile belgenin yenilenmesine ve mevcut binalar da dâhil olmak üzere uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. Mücavir alan dışında kalan ve toplam inşaat alanı bin metrekareden az olan binalar için enerji kimlik belgesi düzenlenmesi zorunlu değildir." kuralına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesinin (g) fıkrasında da, “Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekansal planlamaya, harita ve parselasyona, etüt ve projelendirmeye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari yaptırım kararı vermeye yetkilidir.” hükmü yer almıştır.
5627 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerine dayanılarak hazırlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına, enerji israfının önlenmesine ve çevrenin korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” hükmüne yer verilmiş, “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, “Enerji kimlik belgesi: Asgari olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belge” olarak tanımlanmış, aynı maddenin (II) bendinde, “BEP-TR: Enerji kimlik belgelerinin düzenlenmesi için kullanılan ve Bakanlık internet adresinden erişim sağlanan yazılım programını” ifade ettiği belirtilmiş, 25. maddesinin 13. fıkrasında da, “Enerji kimlik belgesi BEP-TR kullanılmak suretiyle düzenlenir. BEP-TR’ye erişim yetkisi, enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluşlara verilir. Ancak, bu yetki, enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluş adına, düzenlenen eğitimlere katılmak suretiyle enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere Bakanlık tarafından BEP-TR’ye erişim yetkisi verilen gerçek kişiler tarafından kullanılır. Bu kişilerin çalışmakta olduğu kuruluşlardan ayrılmaları ve enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili bir başka kuruluşta çalışmaları halinde, ayrıca eğitim ve sertifikalandırma programına katılmalarına gerek olmaksızın, çalışmakta olduğu kuruluşun isteği üzerine BEP-TR’ye erişim hakkı yeni çalıştığı kuruluş adına tanımlanır.” hükmü yer almıştır.
Binalarda enerji performansının hesaplanmasında kullanılacak hesaplama yöntemi için 07/12/2010 tarihli ve 27778 sayılı Resmî Gazete'de “Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ yayımlanmış, binalarda enerji performansı yazılımı olan BEP-TR, 01.01.2011 tarihinde uygulamaya konulmuş, 01.11.2017 tarihli ve 30227 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tebliğ ile 07.12.2010 tarihli Tebliğ yürürlükten kaldırılmış ve enerji kimlik belgelerinin düzenlenebilmesi için kullanılan ve Bakanlık adresinden erişimi sağlanan Binalarda Enerji Performansı yazılımı BEP-TR 2 yürürlüğe girmiştir.
01/11/2017 tarihli ve 30227 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ, 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında, binanın enerji tüketimine etki eden tüm parametrelerin, konut, ofis, eğitim, sağlık, otel, alışveriş ve ticaret merkezleri gibi mevcut ve yeni binaların enerji verimliliğine etkisini değerlendirmek ve enerji performans sınıfını belirlemek için geliştirilen bina enerji performansı hesaplama yönteminin yayımlanmasını sağlamak amacıyla hazırlanmış ve Binalarda Enerji Performansının Hesaplanması başlıklı 4. maddesinin 2. bendinde de, asgari olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren Enerji Kimlik Belgesinin, bu Tebliğin ekinde yer alan formatta ve muhteviyatta hazırlanacağı belirtilerek Tebliğ ekinde, ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacının ne şekilde hesaplanacağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, 07/01/2021 tarihli ve 31357 sayılı Resmî Gazete'de Enerji Kimlik Belgesi Uzmanlarının Eğitim ve Denetimlerine Dair Tebliğin yayımlandığı ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında; enerji kimlik belgesi düzenleyen uzmanlara ve eğiticilere verilecek olan eğitimler ile bunların denetimine dair usul ve esasları belirlendiği, bu Tebliğ kapsamında eğitim alan ve eğitim sonucunda yapılan sınavda başarılı olan kişilerin Enerji Kimlik Belgesi Uzmanı olarak yetkilendirildiği görülmüştür.
5627 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, enerji kimlik belgesinin; asgarî olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belge olarak tanımlandığı görülmekte olup, enerji kimlik belgesi uzmanı ve eğiticilerinin belirlenmesinde bir binada enerji kullanımını ilgilendiren mimari tasarım, mekanik tesisat, aydınlatma, elektrik tesisatı projelerinin hazırlanması ve yürütülmesi hususunda mesleki formasyonu, mesleki yetkisi ve hukukî sorumluluğu bulunan meslekler dikkate alarak belirleme yapılmış, enerji kimlik belgesi uzmanı ve eğiticileri de, binanın ruhsat eki proje tasarımlarında da yetki ve görev alan meslekler olan; elektrik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, inşaat mühendisi, makine mühendisi ve mimar olarak belirlenmiştir.
Dosyadaki mevcut belge ve bilgilerden; enerji kimlik belgesi uzmanlarının enerji kimlik belgesi hazırlayacakları binalarda enerji performansı yazılımı BEP-TR veri tabanına göre enerji kimlik belgesi düzenlediği, Enerji Kimlik Belgesi uzmanlarının, kimlik belgesi hazırlayacakları binanın mevcut projelerini incelemek suretiyle yapı ruhsatı bilgilerini de detaylı olarak sisteme tanımlayacağı, mimari projeye uygun olarak binanın kat planları çiziminin sistem üzerinde yapılacağı, duvar, döşeme, çatı, kolon ve kirişlerin bileşen bilgilerinin ısı yalıtım projesinde belirtildiği şekilde sisteme tanımlanması gerektiği, ısıtma, soğutma, sıcak su, aydınlatma ve havalandırma projelerinde belirtilen tüm tesisat bilgilerinin de sisteme girileceği anlaşılmaktadır.
Olayda, BEP-TR 2 yazılımı hesaplamalarının, 01/11/2017 tarihli ve 30227 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğdeki metodolojiye göre yapılacağı, bina enerji performansı hesaplama yönteminin, binanın enerji tüketimine etki eden tüm parametrelerin binaların enerji verimliliğine etkisini değerlendirmek ve enerji performans sınıfını belirlemek için geliştirildiği, hesaplama yönteminin konutlar, ofisler, eğitim binaları, sağlık binaları, oteller ile alışveriş ve ticaret merkezleri gibi bina tipolojilerindeki mevcut ve yeni binaların enerji performansını değerlendirmek için kullanıldığı ve 5627 sayılı Yasanın 7. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer aldığı üzere Enerji Performansı Yönetmeliği hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde yapı kullanma izni de verilmeyeceği görülmektedir.
Bu itibarla, enerji kimlik belgesinin, teknik ve fiziksel gereklere uygun olarak Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğdeki metodolojiye göre her bina için ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiği ve yapı kullanma izin belgelerine de esas teşkil ettiği dikkate alındığında, enerji kimlik belgesi sayısının BEP-TR veri tabanındaki EKB uzmanlarının sayısı ve üretilen enerji kimlik belgelerine ait veriler analiz edilmek suretiyle işin niteliğine göre belirlendiği ve BEP-TR 2 sisteminde enerji kimlik belgesi uzmanı tarafından düzenlenebilecek enerji kimlik belgesi sayısının günlük 5 adet ile sınırlandırılmasının, dayanağı mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/05/2025 tarihinde davacıyı temsilen gelen olmadığı, davalı idareyi temsilen Hukuk Müşaviri ...'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı enerji kimlik belgesi uzmanı sıfatı ile ilgili mevzuat çerçevesinde enerji kimlik belgesi (EKB) düzenlemektedir.
Binalar için enerji kimlik belgesi düzenleme işlemlerinde kullanılan BEP-TR 2 (BEP TR sisteminin ikinci versiyonunu olan) sisteminde enerji kimlik belgesi uzmanı tarafından düzenlenebilecek enerji kimlik belgesi sayısının günlük beş adet ile sınırlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığına ilişkin itirazı geçerli görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinde, "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: (...) f) (...) yapılarda enerji verimliliğini artırıcı düzenlemeleri yapmak, buna ilişkin faaliyetleri yönetmek ve izlemek; yapı malzemelerinin denetimine ve uygunluk değerlendirmesine ilişkin iş ve işlemleri yapmak (...)"; 107. maddesinde ise "(1) Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: (...) e) (...) binalarda enerji verimliliğinin sağlanması ve ileri yapım teknolojilerinin kullanılması ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak (...)" kurallarına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinde, "Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur. (...) g) Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekansal planlamaya, harita ve parselasyona, etüt ve projelendirmeye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım kararı almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari yaptırım kararı vermeye yetkilidir. Bu görevlerden, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye ve yıkım kararına ilişkin rapor düzenleme işi ile denetlemeye ilişkin görevler, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında, denetçi belgesini haiz personel tarafından gerçekleştirilir. İlgililer Bakanlık denetçileri tarafından istenilen her türlü bilgi ve belgeyi, istenilen süre içerisinde vermek zorundadırlar. Bakanlık denetçilerinin seçimi, eğitimleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir." kuralı yer almıştır.
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu'nun "Amaç" başlık 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılmasıdır."; "Uygulamalar" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında " (...) ç) Toplam inşaat alanı yönetmelikte belirlenen mesken amaçlı kullanılan binalarda, ticarî binalarda ve hizmet binalarında uygulanmak üzere mimarî tasarım, ısıtma, soğutma, ısı yalıtımı, sıcak su, elektrik tesisatı ve aydınlatma konularındaki normları, standartları, asgarî performans kriterlerini, bilgi toplama ve kontrol prosedürlerini kapsayan binalarda enerji performansına ilişkin usûl ve esaslar, Türk Standartları Enstitüsü ve Genel Müdürlük ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde ilgili idare tarafından yapı kullanma izni verilmez. d) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliğe göre hazırlanan yapı projeleri kapsamında enerji kimlik belgesi düzenlenir. Enerji kimlik belgesinde binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ve binanın enerji tüketim sınıflandırması ile ilgili bilgiler asgarî olarak bulundurulur. Belgede bulundurulması gereken diğer bilgiler ile belgenin yenilenmesine ve mevcut binalar da dâhil olmak üzere uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. Mücavir alan dışında kalan ve toplam inşaat alanı bin metrekareden az olan binalar için enerji kimlik belgesi düzenlenmesi zorunlu değildir. (...)" kuralına yer verilmiştir.
Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde " Bu Yönetmeliğin amacı, binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına, enerji israfının önlenmesine ve çevrenin korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen; (...) i) Enerji kimlik belgesi: Asgari olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belgeyi, (...) ll) BEP-TR: Enerji kimlik belgelerinin düzenlenmesi için kullanılan ve Bakanlık internet adresinden erişim sağlanan yazılım programını, (...) ifade eder."; "Enerji kimlik belgesi düzenlenmesi" başlıklı 25. maddesinin onüçüncü fıkrasında "Enerji kimlik belgesi BEP-TR kullanılmak suretiyle düzenlenir. BEP-TR’ye erişim yetkisi, enerji kimlik belgesi vermeye yetkili kuruluşlara verilir. Ancak, bu yetki, enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili kuruluş adına, düzenlenen eğitimlere katılmak suretiyle enerji kimlik belgesi düzenlemek üzere Bakanlık tarafından BEP-TR’ye erişim yetkisi verilen gerçek kişiler tarafından kullanılır. Bu kişilerin çalışmakta olduğu kuruluşlardan ayrılmaları ve enerji kimlik belgesi düzenlemeye yetkili bir başka kuruluşta çalışmaları halinde, ayrıca eğitim ve sertifikalandırma programına katılmalarına gerek olmaksızın, çalışmakta olduğu kuruluşun isteği üzerine BEP-TR’ye erişim hakkı yeni çalıştığı kuruluş adına tanımlanır." kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, İstanbul, 2017, s. 426).
Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar konulmuş olması zorunlu olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi gerekir.
İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisi, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olup, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur. Kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerektiği açıktır. İdarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı idare hukukunun en temel ilkelerindendir.
Enerji kimlik belgeleri, 5627 sayılı Kanun'un ve Yönetmeliğin amaç maddesinde vurgulandığı üzere, enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması için öngörülmüş bir sistemdir. Enerji kimlik belgesinin bu yönüyle tüm toplumu ilgilendiren öneminin yanı sıra aktarılan mevzuat uyarınca yapı kullanma izni alacak yeni binaların enerji tüketimi ve CO2 salınımı olarak asgarî C sınıfı ve daha üstünde olması gerektiği, aksi hâlde yapı kullanma izni belgesi alamaması nedeniyle de tek tek kişiler üzerinde önemli hukuki, ekonomik ve mali sonuçlar doğurabildiği görülmektedir.
Enerji kimlik belgelerinin amacı ve ortaya çıkardığı sonuçlar, belge düzenleme yetkisinin kamu adına kullanıldığı da dikkate alındığında, enerji kimlik belgelerinin gerçeğe uygun şekilde düzenlenmesi ve belge oluşturma yetkisinin kötüye kullanılmaması gerektiği açıktır. Bakanlık'tan yetki alarak belge düzenleyen kişilerin belgelerin hazırlanmasında kendilerine verilen yetki kapsamında hareket etmeleri ve gerçeğe uygun verileri kullanarak belgeleri tanzim etmeleri önem arz etmektedir.
EKB, bu konuda yetkilendirilmiş EKB uzmanı tarafından Bakanlık internet adresi üzerinden erişim sağlanan yazılım programı olan BEP-TR sistemi üzerinden düzenlenmektedir. EKB oluşturulurken EKB uzmanı ilk olarak binaya ilişkin tüm çözümlemeleri gerçekleştirdikten sonra mimari çizime CAD ortamı içeren diğer uygulamalardan mı yoksa Bakanlık BEP-BUY yazılımından mı başlanacağına karar vermekte, CAD ortamında her bir detayı çizilen altlık kat planıyla (kolon, pencere, dolgu duvar, kapı, çatı, döşeme, bölge detayları, farklı kat planları vs.) veya Bakanlık BEP-BUY yazılımında yapı ruhsatı bilgileri detaylı olarak sisteme tanımlanmaktadır. Ardından mimari projeye uygun olarak binanın kat planları çizimleri sistem üzerinde yapılmakta (tüm katlar, katların içindeki daire, oda, çekirdek alan vb. alanlar, çatı ve döşemeler, duvarlar, kapı ve pencereler), tüm duvarların, döşemelerin, çatı, kolon ve kirişlerin bileşen bilgileri (katmanlarının ve katmanlarda kullanılan yapı malzemelerinin) ısı yalıtım projesinde belirtildiği şekilde sisteme tanımlanmakta, sonrasında ısıtma, soğutma, sıcak su, aydınlatma ve havalandırma projelerinde belirtilen tüm tesisat bilgileri ayrı ayrı ve detaylı olarak sisteme girilmekte ve varsa yine projelerinde belirtildiği şekilde fotovoltaik sistem, ısı pompası, güneş enerjili ısıtma sistemi ve kojenerasyon sistemlerine ait bilgiler de sisteme girilmektedir. Söz konusu tüm verilerin eksiksiz ve hatasız olarak BEP-TR yazılımının masaüstü bölümü olan BEP-BUY modülüne girilmesi ve akabinde bir ön hesap yaptırılması sonucunda sisteme girilen verilerde hata ve/veya mevzuata aykırılık olmaması halinde BEP-TR yazılımının web tabanlı bölümü olan ve BEP-İS olarak adlandırılan modüle iletilmektedir. BEP-İS modülünde ise veriler kontrol edilmekte (özellikle fotovoltaik sistem, ısı pompası, güneş enerjili ısıtma sistemi ve kojenerasyon sistemleri gibi yenilenebilir enerji girilmesi halinde Bakanlık tarafından ilgili bilgiler (ruhsat/onaylı projeler) kontrol edilmektedir.), ayrıca sistem tarafından bir hesap daha yapılmakta ve aktarılan süreç sonucunda Enerji Kimlik Belgesi oluşturulmaktadır.
Davalı idare tarafından, normal şartlarda en basit bir binaya ait verilerin sisteme girişinin dört saat sürdüğü, BEP TR veri tabanında yapılan incelemede 2022 yılında 2799 adet aktif EKB uzmanı tarafından günlük ortalama 338 adet EKB düzenlendiği, EKB uzmanı başına günlük ortalama düzenlenen belge sayısının 0,12 adet olduğu, gerçeğe aykırı belge düzenlendiği tespit edilen EKB uzmanlarına ait veriler incelendiğinde uzman başına günlük olarak düzenlenen belge sayısının 840 adeti bulabildiği, bu durumun EKB uzmanları tarafından yetkisiz ve eğitimsiz kişilerle kendi kullanıcı adı ve şifrelerinin paylaşılması ve bu kişilerin BEP TR'ye veri girişi yapmasından kaynaklanabildiği, davacının 2023 yılı Ocak, Şubat, Mart aylarında değişik günlerde günlük 43 ile 83 arasında değişen adette belge düzenlediği, günlük çalışma süresinin 10 saat olduğunun varsayılması halinde günlük ortalama 60 belgenin düzenlendiği hallerde 10 dakikada 1 adet belge düzenlenmiş olacağı, bu durumun fiziksel olarak mümkün olmadığı, EKB uzmanı başına günlük ortalama düzenlenen belge sayısının 0,12 olduğu dikkate alınarak bu sayının yaklaşık 41 katı olan günlük 5 belge düzenleme hakkı verildiği, düzenleme ile EKB uzmanlarının yetkilerini ikinci/üçüncü şahıslarla paylaşmaması, doğru veri girişi yapılması, yetkisiz kişilere kullanıcı adı ve şifresini vererek oluşan haksız rekabetin önüne geçilmesi ve BEP-TR sisteminde yaşanan yoğunluğa bağlı olarak yapı kullanım izin belgesi için zorunlu olan EKB'lerde gecikmelerin önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtilmiştir.
Davacı tarafında, dava konusu işlem ile enerji kimlik belgesi düzenleme hakınının 5627 sayılı Kanun'da bu konuda bir düzenleme bulunmamasına rağmen sınırlandığı iddia edilmektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinin (g) bendinde, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemlerin denetlemesi, aykırılıklar hakkında işlem tesis edilmesi ve ilgililer hakkında idari yaptırım kararı verilmesi hususlarında Bakanlığın yetkili olduğunun belirtildiği, 5627 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fırkasının (d) bendinde ise EKB'de bulundurulması gereken diğer bilgiler ile belgenin yenilenmesine ve mevcut binalar da dahil olmak üzere uygulamaya ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından belirleneceğinin ifade edildiği, söz konusu yetki kapsamında belirtilen usul ve esasların Yönetmelik ile belirlendiği, anılan Yönetmelikte ise BEP TR'ye Bakanlık internet adresinden erişim sağlanacağının belirtildiği, anılan düzenlemeler uyarınca BEP TR sistemine erişimin Bakanlık tarafından sağlandığı ve bu kapsamda sistemin Bakanlık tarafından yönetildiği, ayrıca Bakanlığın enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemlerin denetlemesi, aykırılıklar hakkında işlem tesis edilmesi ve ilgililer hakkında idari yaptırım kararı verilmesi hususlarında yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Olayda, EKB'nin, yapı kullanma izin belgesi düzenlenebilmesi için gerekli belgeler arasında olduğu ve EKB uzmanı tarafından gerçeğe aykırı verilerle belge düzenlenmesi halinde bu durumun yapı kullanma izin belgesi düzenleyecek idare ve bina malikleri nezdinde sorunlara yol açabileceği, ayrıca BEP TR sisteminde yer alan veriler üzerinde yapılan incelemede gerçeğe aykırı belge düzenleyen bazı enerji kimlik belgesi uzmanlarının sistemde sınırlama bulunmaması nedeniyle günlük 840 adedi bulan sayıda belge düzenleyebildiği, bu durumun ise EKB uzmanları tarafından yetkisiz ve eğitimsiz kişilerle kendi kullanıcı adı ve şifrelerinin paylaşılması ve bu kişilerin BEP TR'ye veri girişi yapmasından kaynaklanabildiğinin ifade edildiği dikkate alındığında, dava konusu işlem ile BEP TR sistemi üzerinden enerji kimlik belgesi oluşturulmasına ilişkin sürecin düzenlenmesi ve iyi işlemesinin sağlanması amacına yönelik idari bir tedbir niteliğinde işlem tesis edildiği, her türlü idari tedbirin kanunda sayılmasının hukuken mümkün olmadığı, yasal dayanağın bulunması şartıyla idarenin düzenleyici işlemleriyle de idari tedbir öngörülebileceği, düzenlemenin idari tedbirler yönünden kanunilik ilkesinin görünümü olan hukuki belirliliğin gereklerinden erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olma gerekliliklerini de taşıdığı anlaşıldığından, davacının iddiasının yerinde olmadığı ve dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, davacı tarafından dava konusu işlem ile enerji kimlik belgesi düzenleme hakkına ölçüsüz bir biçimde müdahale edildiği ileri sürülmekte ise de, enerji kimlik belgelerinin oluşturulduğu resmi internet adresi olan BEP TR sisteminde yer alan bilgiler üzerinde yapılan inceleme ve analizler neticesinde, EKB uzmanı başına günlük ortalama düzenlenen belge sayısı ve normal şartlarda bir EKB'nin düzenlenmesi için gerekli olan sürenin göz önünde bulundurulması suretiyle günlük 5 adet belge düzenleme hakkı verildiği, bu sayının günlük düzenlenen ortalama EKB sayısı olan 0,12'nin yaklaşık 41 katı olduğu, bu bakımdan düzenlemenin EKB düzenleme yetkisinin özüne müdahale eden ölçüsüz bir müdahale niteliğinde olmadığı, mevcut veriler dikkate alınarak makul sayıda belge düzenlenmesine imkan tanındığı anlaşıldığından, düzenlemede bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin iş ve işlemleri denetleme, aykırılıklar hakkında işlem tesis etme, idari yaptırım uygulama ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları alt normlar ile belirleme yetkisinin Bakanlığa verildiği, söz konusu yetki kapsamında EKB oluşturulmasına ilişkin prosedürler ve belge sayılarına ilişkin mevcut veriler de dikkate alınarak BEP TR sisteminde günlük olarak düzenlenebilecek EKB sayısının beş ile sınırlandırılmasına ilişkin düzenleme yapıldığı, düzenlemeyle EKB'nin gerçeğe dayalı olmayan veriler kullanılarak oluşturulması ve buna bağlı olarak mağduriyetlerin ortaya çıkmasının önüne geçilmesi, BEP TR sistemi üzerinden enerji kimlik belgesi oluşturulmasına ilişkin sürecin düzenlenmesi ve iyi işlemesinin sağlanması, EKB uzmanlarının yetkilerini ikinci/üçüncü şahıslarla paylaşmamasının ve yetkisiz kişilere kullanıcı adı ve şifrenin verilmesi nedeniyle oluşabilecek haksız rekabetin önüne geçilmesinin amaçlandığı göz önünde alındığında, detaylı ve yeterli analizler sonucunda tespit edilen verilere dayanılarak davalı idareye tanınan yetki kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4\. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.