Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1416
Karar No : 2025/3480

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca verilen temyiz isteminin reddine ilişkin kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ilinde konuşlu Piyade Okul Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle adaylık işlemlerinin sonlandırılarak sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının enflasyon oranında faiz uygulanarak ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında "Alkol veya Uyuşturucu Maddenin Etkisi Altındayken Araç Kullanma" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... K:... sayılı kararıyla beş yıl süreyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve denetimli serbestlik tedbirine karar verildiği ve kararın 17/05/2017 tarihinde kesinleştiği; "hizmete ilişkin emirleri yerine getirmemek, Askeri Ceza Kanunu'na Muhalefet" suçlarından dolayı devam eden adli süreçlerin bulunduğu, bu tespit edilen olgular, dava dosyasında yer alan diğer bilgi ve belgeler ile birlikte davalı kurumun yürüttüğü hizmetin önem ve özelliği de dikkate alındındığında, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olarak değerlendirilmesinde ve bu kapsamda davacının adaylık işlemlerinin sonlandırılarak sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddine kesin olarak verilmiştir.
Davacı tarafından, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine, Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; İdare Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusu üzerine verilen kararın kesin olduğu ve 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde sayılan temyize tabi davalardan olmadığı anlaşıldığından, kesin olarak verilen karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın temyiz incelemesine tabi olduğu; esasa ilişkin olarak davacı hakkında verilen hükmün açıklanmasının geriye bırakılması yolundaki karar esas alınarak aleyhine işlem tesis edilmesinin, söz konusu kurumun amacını ihlal ettiği, açıklanması geriye bırakılan hükümlerin denetim süresi boyunca bir sonuç doğurmasının mümkün olmadığı, bu türden bir kararın güvenlik soruşturmasının olumsuz neticelendirilmesine gerekçe olamayacağı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının hukukî dayanaktan yoksun temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlem nedeniyle davacının kamu görevinden ilişiğinin kesildiği dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın temyize tabi olduğu gerekçesiyle temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ilinde konuşlu Piyade Okul Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken, Türk Silahlı Kuvvetleri 2023 yılı Uzman Erbaş Temini kapsamında başvuru yapan davacının, yazılı sınav ve mülakata tabi tutulduğu, bunlarda başarılı olması ve sağlık muayenelerinden geçtikten sonra yapılan güvenlik soruşturması neticesinde, davacı hakkında "Hizmete İlişkin Emirleri Yerine Getirmemek, Askeri Ceza Kanunu'na Muhalefet" suçu kapsamında görülen davada, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın durmasına karar verildiği, anılan kararın itiraz edilmeden 22/06/2022 tarihinde kesinleştiği; davacı hakkında ayrıca "Alkol veya Uyuşturucu Maddenin Etkisi Altındayken Araç Kullanma" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... K:... numaralı dosyasında beş yıl süreyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve denetimli serbestlik tedbirine karar verildiği ve kararın 17/05/2017 tarihinde kesinleştiğinin tespiti üzerine, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nde yer alan personelde aranacak niteliklerden güvenlik soruşturması uygun olmak şartını taşımadığı değerlendirilerek dava konusu işlemle sözleşmenin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Uzman erbaşlığa geçirilme" başlıklı EK 5. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli erbaş ve erlerden bu fıkradaki şartları sağlayanlar; kuvvet komutanlıklarının, Jandarma Genel Komutanlığının ve Sahil Güvenlik Komutanlığının ihtiyaç duyacağı miktar kadarı, aynı kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı içerisinde olmak şartı ile uzman erbaşlığa nasbedilirler." hükmü getirilmiş; aynı fıkranın (d) bendinde ise, "18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununda ve bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilen; ceza durumuna, kişisel ve ahlaki niteliklere, disiplin durumuna, görevdeki başarısına, sağlık durumuna, mesleki yeterliliğe ve sahip olması gereken diğer niteliklere ilişkin şartları sağlamak." uzman erbaşlığa geçiş şartları arasında sayılmıştır.
08062011 tarih ve 27958 sayılı Resmî Gazete'de yayımlan Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin "Uzman erbaşlığa ve astsubaylığa geçiş" başlıklı 28. maddesinde, uzman erbaşlığa geçiş başvuruları kabul edilenlerin sözleşmelerinin kendiliğinden son bulacağı belirtilmiştir.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde personelde aranacak niteliklerin bu hususta çıkarılacak yönetmelikte gösterileceği belirtilmiş, bu kapsamda 20/09/2005 tarih ve 20942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinin birinci fkrasının (g) bendinde "İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak." personelde aranacak nitelikler arasında sayılmış; maddenin ikinci fıkrasında ise temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirileceği, eğitim sonrasında soruşturmanın olumsuz sonuçlanması halinde ise ilgililerin Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesileceği kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir..." kuralına yer verilmiş; aynı maddenin (c) bendinde de, "Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davalarında", bölge idare mahkemelerince verilen kararların temyize tabi olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat incelendiğinde, 6191 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli erbaş olarak görev yapan personelin uzman erbaş olarak, doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere atamalarının yapılabilmesi için haklarında öncelikle güvenlik soruşturması yapılacağı, bu soruşturma sonucu olumsuz neticelenen personelin ise Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesileceğinin gibi tekrar önceki görevine de devam edemeyecekleri anlaşılmaktadır.
Nitekim, davacının 11/09/2017 tarihinden itibaren davalı idare bünyesinde sözleşmeli erbaş olarak görev yaptığı, 10/07/2023 tarihinde uzman erbaş statüsüne geçirildiği, fakat hakkında devam eden güvenlik soruşturmasının olumsuz neticelenmesi üzerine sözleşmesinin feshedildiği, dava konusu işlem neticesinde davacının sözleşmeli erbaş ve er olarak da göreve devam ettirilmeyeceği ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesilmesi suretiyle kamu görevinden çıkarıldığı görülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de, bölge idare mahkemelerince "belirli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere" karşı açılan iptal davalarında verilen kararların temyize tabi olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda davacı ve davalı idare arasında imzalanan sözleşmenin feshi suretiyle görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemin, kamu görevinden çıkarılma sonucunu doğuran nitelikte olduğu dikkate alındığında; işbu davada Bölge İdare Mahkemesince verilen kararı, 2577 sayılı Kanunun 46. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca temyize tabi olduğundan, davacının istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince verilen karara yönelik, temyiz isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyiz isteminin reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Bölge İdare Mahkemesince temyiz ilk incelemesinin yapılması, bu kararın taraflara tebliğ edilmesi ve temyiz incelemesi için dosyanın tekrar Danıştaya gönderilmesini teminen, dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 26/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.