Danıştay danistay 2024/5722 E. 2025/3325 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ON İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5722
Karar No : 2025/3325

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Amasya ili 15. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin yasal dayanağını oluşturan "kendisinden istifade edilememe hallerine" yönelik kanuni düzenlemenin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği ve bu kararın da Resmi Gazete'de yayımlandığı 10/06/2022 tarihinden 9 ay sonra, 10/03/2023 tarihinde yürürlüğe girdiği; dava konusu işlem tarihi itibarıyla bu hususa yönelik olarak 3269 sayılı Kanun'da herhangi bir düzenlemenin yapılmadığının görüldüğü; hangi hukuki gerekçeyle davacıdan istifade edilemeyeceği hususu ortaya konulmaksızın ve Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan mevzuat hükmü esas alınmak suretiyle davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının, her ay için tahakkuk ettiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, davacı hakkında acemi ve kadro erler ile bölüğünde görevli rütbeli personelden borç veya çeşitli şekillerde para aldığı ve geri ödemediği iddiasıyla başlatılan soruşturma kapsamında alınan ifadelerden, davacının kişilere yalan ve yanıltıcı bilgiler vererek para aldığı sabit olup, disiplinsizlik nedeniyle Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyen davacının, 3269 sayılı Kanun'un 16/3. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Mevzuatta astlarından borç para almanın hizmet sözleşmesinin feshini gerektireceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu suçun müeyyidesinin hizmet yerini terk etmeme cezası olarak düzenlendiği, fesih işleminin ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan mevzuat hükmü esas alınarak sözleşmesinin feshedilemeyeceği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma sebeplerinin bulunmadığı, kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Amasya ili 15. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı hakkında, birliğinde eğitim görmekte olan erler ile rütbeli personelden borç veya çeşitli şekillerle para aldığından bahisle disiplin soruşturması başlatılmış, soruşturma neticesinde düzenlenen 02/10/2023 tarihli soruşturma raporunda "davacının sübut bulan eylemleri nedeniyle 3269 sayılı Kanun kapsamında işlem tesis edilmesi gerektiği" yönünde teklifte bulunulmuş, anılan teklif uyarınca davacının 3269 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca "ahlaki zayıflık ve disiplinsizlik" nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiş; bunun üzerine de temyizen incelenen dava açılmıştır.
Diğer taraftan, davacı hakkında, aynı eylemle ilgili olarak ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında 'dolandırıcılık' suçundan dolayı ceza kovuşturmasının devam ettiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinde (işlem tarihindeki haliyle); "Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.
Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar.
Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâllerinde yapılacak işlemler ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir." hükmü yer almıştır.
Aynı Kanun'un 'Özlük hakları' başlıklı 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Yabancı uyruklu kişilerle evlenenlerden; bu evlilikleri, ilgili yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde Milli Savunma Bakanlığınca uygun görülmeyenlerin, çeşitli nedenlerle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin veya Türk vatandaşlığından çıkartılanların veya disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri fesh edilir ve bunlara ikramiye ödenmez. Astsubay nasbedilenlere de ikramiye verilmez. Sağlık, vefat, istihdam edildiği kuvvet komutanlığı veya sınıfının değiştirilmesi yahut bulunduğu kadronun kaldırılması durumunda bir yılı tamamlamadan ayrılanlara, bir yıl içinde alması gereken ikramiye tutarı, oniki aya eşit olarak bölünmek suretiyle hizmet ettiği her aya isabet eden miktarda ödeme yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 'Yönetmelik' başlıklı 19. maddesinde; "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe hallerinde yapılacak işlemler, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.
Bu madde hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 'Özlük hakları' başlıklı 19. maddesinin dördüncü fıkrasında (Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne benzer olarak); "Yabancı uyruklu kişilerle evlenenlerden; bu evlilikleri, 12/3/1997 tarihli ve 22931 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yabancı Uyruklu Kişilerle Evlenen Subay ve Astsubaylar Hakkında Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde, Genelkurmay Başkanlığı tarafından uygun görülmeyenlerin, çeşitli nedenlerle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin veya Türk vatandaşlığından çıkartılanların veya disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri fesh edilir ve bunlara ikramiye ödenmez. Astsubay nasbedilenlere de ikramiye verilmez. Sağlık, vefat, istihdam edildiği kuvvet komutanlığının veya sınıfının değiştirilmesi yahut bulunduğu kadronun kaldırılması durumunda bir yılı tamamlamadan ayrılanlara, bir yıl içinde alması gereken ikramiye tutarı, on iki aya eşit olarak bölünmek suretiyle hizmet ettiği her aya isabet eden miktarda ödeme yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinde, uzman erbaşların sözleşmelerinin feshine ilişkin şartlar düzenlenmiş iken, Kanun'un "Özlük hakları" başlıklı 16. maddesinde ise, uzman erbaşların, hangi koşullarda, ne şekilde, ne gibi özlük/parasal haklardan yararlanacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş olup; söz konusu maddenin dava konusu işleme dayanak alınan üçüncü fıkrasında da, disiplinsizlik veya ahlaki nedenlerle sonradan Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyerek sözleşmeleri feshedilen uzman erbaşlara yönelik sözleşme feshi sonrası tesis edilmesi gereken özlük/parasal haklara ilişkin iş ve işlemler düzenlenmiştir.
Buna göre, anılan Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak sözleşme fesih işlemi tesis edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bu durumda; davalı idarece, davacıya isnat edilen eylemle ilgili olarak, 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesinde tahdidi olarak sayılan sözleşme fesih koşullarına göre, eylemin söz konusu koşullara uygun olup olmadığı da dikkate alınmak suretiyle bir işlem tesis edilmesi gerekirken; sözleşme fesih şartlarından bağımsız, sözleşme feshinin sonuçlarıyla ilgili olan ve "özlük haklarını" konu edinen Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tesis edilen dava konusu sözleşme feshi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının her ay için tahakkuk ettiği tarihten ödemenin yapılacağı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının her ay için tahakkuk ettiği tarihten ödemenin yapılacağı tarihe kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 23/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Dava, Amasya İli 15. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Yabancı uyruklu kişilerle evlenenlerden; bu evlilikleri, ilgili yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde Milli Savunma Bakanlığınca uygun görülmeyenlerin, çeşitli nedenlerle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin veya Türk vatandaşlığından çıkartılanların veya disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri fesh edilir ve bunlara ikramiye ödenmez. Astsubay nasbedilenlere de ikramiye verilmez. Sağlık, vefat, istihdam edildiği kuvvet komutanlığı veya sınıfının değiştirilmesi yahut bulunduğu kadronun kaldırılması durumunda bir yılı tamamlamadan ayrılanlara, bir yıl içinde alması gereken ikramiye tutarı, oniki aya eşit olarak bölünmek suretiyle hizmet ettiği her aya isabet eden miktarda ödeme yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; Amasya İli 15. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı hakkında, birliğinde eğitim görmekte olan erler ile rütbeli personelden borç veya çeşitli şekillerle para aldığından bahisle disiplin soruşturması başlatıldığı, soruşturma neticesinde düzenlenen 02/10/2023 tarihli soruşturma raporunda "davacının sübut bulan eylemleri nedeniyle 3269 sayılı Kanun kapsamında işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde teklifte bulunulduğu, anılan teklif uyarınca davacının dava konusu işlemle 3269 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca "ahlaki zayıflık ve disiplinsizlik" nedeniyle sözleşmesinin feshedildiği görülmektedir.
Bu durumda; dava konusu işleme dayanak alınan 3269 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında; disiplinsizlik ve ahlâkî nedenlerle sonradan Silâhlı Kuvvetlerde kalması uygun görülmeyenlerin sözleşmelerinin feshedileceği açıkça düzenlenmiş olup, anılan hüküm çerçevesinde, koşulların gerçekleşmesi halinde, idarece sözleşme fesih işlemi tesis edilebilmesi mümkün bulunduğundan, davanın esasının incelenmesi gerektiği görüşüyle, karara katılmıyorum.