Danıştay danistay 2024/419 E. 2025/3748 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/419
Karar No : 2025/3748

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, ... ilçesi, ...'inci ... Piyade Tugay Komutanlığında 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu kapsamında sözleşmeli Dz.P er olarak görev yapmakta iken, hava değişimi ve istirahat süresi son 1 yıl içinde 3 ayı geçtiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin yargı kararı ile iptali üzerine, 03/05/2021 tarihinde 1 yıllık sözleşme imzalanarak görevine iade edilen davacının, sözleşmenin yenilenmesi isteminde bulunmadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; iptal kararı sonrasında, davacıyla 03/05/2021 tarihinde 1 yıllık yeni sözleşme imzalandığı ve davacının 03/05/2022 tarihinde sona erecek sözleşmesini yenilemek için başvuru yapmadığı belirtilmiş ise de; bir idari işlemin idari yargı yerlerince iptali ya da yürütmesinin durdurulması üzerine, idari işlemin tesis tarihinden itibaren tüm hukuksal sonuçlarıyla hukuk aleminden kalkacağı, işlemin hiç tesis edilmemiş hale geleceği, bu kapsamda iptal kararı sonrasında yeni bir sözleşme imzalanmasına gerek olamaksızın, davacıyla imzalanan 20/09/2019 başlangıç tarihli sözleşmenin hukuksal varlığını devam ettireceği tartışmasız olduğundan, hava değişimi ve istirahat süresinin son 1 yıl içerisinde 3 ayı geçtiğinden bahisle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca sözleşmesi feshedilen davacının, yargı kararı üzerine sözleşmesinin kaldığı yerden devamı gerekirken, bir başka tâbirle, davacının ilişiği hiç kesilmemiş gibi aynı hukuki sürece tâbi tutalarak ilgili mevzuatta öngörülen şekilde sözleşme süresince (20/09/2019-20/09/2022) görevine devam etmesi gerekirken, yargı kararı sonrasında davacıyla 1 yıllık sözleşme imzalandığı ve davacının 03/05/2022 tarihinde sona erecek sözleşmesini yenilemek için başvuru yapmadığı için sözleşmenin sona erdiğinden bahisle davacının ilişiğinin kesildiği anlaşılmakla, davacının sözleşme süresi sona ermeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının dava tarihinden (28/06/2022) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, iptal kararı sonrasında davacıyla 03/05/2021 tarihinde 1 yıllık yeni sözleşme imzalandığı ve davacının bu duruma rıza göstererek, 03/05/2022 tarihinde sona erecek sözleşmesini yenilemek için başvuru yapmaması üzerine, sözleşmesi yenilenmeyerek, görevi ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, bu durumda, yargı kararı sonrasında kendisi ile 1 yıllık sözleşme imzalanması üzerine davacının bu sözleşmenin, hukuka uygun olmadığından bahisle iptali istemiyle dava açmadığı gibi, bu duruma rıza gösterdiği de dikkate alındığında; sözleşme süresinin bitim tarihinden 3 ay önce sözleşmenin uzatılması talebinde bulunmayan davacının, 6191 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sözleşme süresinin bitimini müteakip TSK ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuki dayanaktan yoksun olarak tesis edildiği, haksız ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, ... ilçesi, ...'inci ... Tugay Komutanlığında 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu kapsamında sözleşmeli Dz. P. er olarak görev yapmakta iken, hava değişimi ve istirahat süresi son 1 yıl içinde 3 ayı geçtiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin yargı kararı ile iptali üzerine, 03/05/2021 tarihinde 1 yıllık sözleşme imzalanarak görevine iade edilen davacının, sözleşmenin yenilenmesi isteminde bulunmadığından bahisle ilişiğinin kesilmesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasında; a) Askerî eğitim: Sözleşmeli er adaylarına okul, kurum, sınıf okulu, kıtalar veya eğitim merkezlerinde yaptırılacak olan kadro görevine yönelik eğitimi, b) Ön sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli er adayları arasında; askerî eğitime alınmaları konusunda yapılan ve askerî eğitim dönemi başlangıcı ile sözleşme yapılıncaya kadar geçecek süreyi kapsayan sözleşmeyi, c) Sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli er adaylarından askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlar arasında yapılan, başlangıçta üç yıldan az olmamak şartıyla en fazla dört yıl, müteakiben bir yıldan az üç yıldan fazla olmayan ve hizmet yükümlülüğü getiren, yönetmelikte belirtilen örneğine göre hazırlanmış olan sözleşmeyi, ç) Sözleşmeli er adayı: Sözleşmeli er yetiştirilmek amacıyla ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınanları, d) Sözleşmeli erbaş ve er: Erbaş ve er kadro görev yerlerinde, bu Kanun esaslarına göre istihdam edilenleri, e) Sözleşme yılı: Sözleşmenin yürürlüğe girdiği ay ve günü başlangıç olarak kabul eden ve bu tarihten itibaren geçen her bir yıllık süreyi, ifade eder." hükmüne, "Sözleşme, hizmet şartları ve yedeklik dönemi " başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, Sözleşmeli er adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınır. Askerî eğitimi başarı ile tamamlayanlarla, dört yıldan fazla olmamak kaydıyla en az üç yıllık sözleşme yapılır. Müteakip sözleşmeler, bir yıldan az üç yıldan fazla olmamak şartıyla azamî yedi yıllık hizmet süresi sonuna kadar uzatılabilir." hükmüne, "Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi " başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında, Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce, sözleşmeli erbaş ve erler sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Terörle mücadele sırasında veya bu görevlerinden dolayı alıkonulan ya da kaybolanların sözleşme süreleri, akıbetleri açıklığa kavuşturulana kadar kuvvet komutanları, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince, Genelkurmay Başkanının onayı ile talebe bakılmaksızın bu Kanunda belirtilen yaş haddini geçmemek üzere uzatılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuatta yer alan düzenlemeler uyarınca, idari yargı yerlerince verilen kararların uygulanıp uygulanmaması konusunda idarenin herhangi bir takdir yetkisinin olmadığı, bu kararların doğruluğunu tartışma yetkisinin bulunmadığı, idarelerin bu alandaki yetkilerinin, bağlı yetki niteliğinde olduğu kuşkusuzdur.
Öte yandan, idari işlemlerin yargı organlarınca iptal edilmesi sonucunda, idari işlemin yapıldığı tarihten itibaren tüm hukuksal sonuçlarıyla birlikte hukuk aleminden kalkacağı, başka bir ifadeyle iptal kararlarının geçmişe etkili sonuçlar doğuracağı idare hukukunun bilinen ilkelerinden olup, idarelerin, yargı organlarınca verilen iptal kararları üzerine idari işlemin yapıldığı tarihten önceki hukuki durumu sağlamasının Anayasal bir zorunluluk olduğu açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacı ile davalı idare arasında 20/08/2019 tarihinde ön sözleşme imzalandığı, davacının askerî eğitimi başarıyla tamamlaması sonrasında 20/09/2019 başlangıç tarihli sözleşme imzalanarak 30/09/2020 tarihinde ...'inci ... Tugay Komutanlığında göreve başladığı, sözleşme süresi içerisinde hava değişimi ve istirahat süresinin son 1 yıl içerisinde 3 ayı geçtiğinden bahisle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca 21/09/2020 tarihinde sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesildiği, bu işleme karşı ... İdare Mahkemesinde görülen davada, öncelikle yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, ve daha sonra ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararıyla da dava konusu işlemin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda anılan iptal kararından sonra davacıyla yeni bir sözleşme imzalanmasına gerek olmaksızın, 20/09/2019 başlangıç tarihli sözleşmenin hukuksal varlığını devam ettireceği tartışmasız olduğundan; yargı kararı üzerine sözleşmesinin kaldığı yerden, ilişiği hiç kesilmemiş gibi ilgili mevzuatta öngörüldüğü şekliyle, sözleşme süresince (20/09/2019-20/09/2022) görevine devam etmesi gerekirken, yargı kararı sonrasında davacıyla 1 yıllık sözleşme imzalandığı, bu durumda, davacının 03/05/2022 tarihinde sona erecek sözleşmesini yenilemek için başvuru yapmadığı için sözleşmenin sona erdiğinden bahisle davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının dava tarihinden (28/06/2022) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının dava tarihinden (28/06/2022) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 09/07/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının dava tarihinden (28/06/2022) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.