Danıştay danistay 2024/3894 E. 2025/3216 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3894
Karar No : 2025/3216

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ..
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denizli 11. Komando Tugay Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında "7A1, 7A2" tanısı sebebi ile "Sınıfı görevini yapar. Komando olamaz. Paraşütle atlayamaz." şeklinde kanaat içeren Denizli Devlet Hastanesinin ...tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" şeklinde kanaat içeren ...tarih ve ... sayılı Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık kurulu raporu ve son olarak "Astigmatizma ve Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" kanaati ile düzenlenen ...tarih ve ... sayılı Aydın Devlet Hastanesi sağlık kurulu raporu göz önünde bulundurulmak suretiyle, söz konusu raporlarda belirtilen rahatsızlığının bulunup bulunmadığı, rahatsızlığının devam edip etmediği ve mevcut rahatsızlıkları ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği dikkate alınarak, hangi sağlık dilimine girdiğinin ve sağlık şartları yönünden Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapıp yapmayacağına ilişkin olarak sağlık kurulu raporunun düzenlenmesi amacıyla Mahkemenin 04/05/2023 tarihli ara kararı ile İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, Sağlık Bakanlığı İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda; "H52.1-Miyopi (Miyopi) H52.2- Astigmatizma(Astigmatizma) H52.6- Refraksiyonun diğer bozuklukları(Refraksiyonun diğer bozuklukları) Sınıfı görevine devam eder. Komando olamaz." ibarelerine yer verildiği, uzman erbaşların sözleşmelerinin yenilenebilmesi için istihdam edildikleri sınıf ve branşları ile ilgili sağlık niteliklerini taşımaları gerektiği, bu şartların görev esnasında kaybedilmesi durumunda ise kendilerinden istifade edilememe halinin ortaya çıkacağı, komando sınıfında belirlenen ihtiyaca yönelik olarak istihdam edilen, bu sınıfta görev yapması için kendisi ile sözleşme imzalanan davacının, "komando olamaz" sağlık kurulu raporu ile komando branşında sağlık niteliğini kaybettiği anlaşıldığından ve sağlık nedeniyle hizmetinden istifade edilemeyeceğinden, sağlık durumu nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 25/05/2023 tarihli raporun sınıfı görevine devam edebileceği yönünde olduğu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamayacağına dair herhangi bir ibareye yer verilmediği, uzman erbaş olarak göreve devam edebilme durumunun kadro ve ihtiyaç durumu gözetilerek değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Denizli 11'inci Komando Tugay Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, komando sağlık niteliğini taşıyıp taşımadığının tespiti nedeniyle sevk edildiği Denizli Devlet Hastanesinin ...tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "7A1, 7A2" tanısı sebebi ile "Sınıfı görevini yapar. Komando olamaz. Paraşütle atlayamaz." kanaati belirtilmiş, bu rapora itirazı neticesinde sevk edildiği Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" şeklinde kanaat bildirilmiş ve iki sağlık raporunda belirtilen kararların farklı olması nedeniyle sevk edildiği Aydın Devlet Hastanesinin ...tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "Astigmatizma ve Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" kanaati belirtilmesi nedeniyle, 11. Komando Tugay Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle, 15/01/2023 tarihinden itibaren sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Göreve Alınma" başlıklı 4. maddesinde, istenilen belgelerle müracaat edenlerden uygun görülenlerin Yönetmelikle belirtilen esaslara göre çalıştırılabileceği; "Tedavi" başlıklı 10. maddesinde, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır...."; "Yönetmelik" başlıklı 19. maddesinde, "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve (…) halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." kuralına yer verilmiştir.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde, "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ... ç) Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu, askerî hastahanelerden alacağı raporla kanıtlamış olmak,..."; "Sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar" başlıklı 12. maddesinde, "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir: ...ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak...."; "Görevde Başarısız Olma, Kendilerinden İstifade Edilememe Halleri ve Sözleşmenin Feshedilmesi Sebepleri" başlıklı 13. maddesinde, "Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır. Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır. Ayrıca; ... c) 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 uncu maddesinde belirtildiği şekilde sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların,... Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
3269 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin (c) bendi hükümleri gereği, uzman erbaşların sağlık sebebi ile kendisinden istifade edilip edilemeyeceği, dolayısıyla vazifesini yapıp yapamayacakları "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine" göre tespit ve tayin edilmekte olup, Yönetmelik eki "Hastalıklar Listesi ve Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgelerinin Kullanımına İlişkin Açıklamalar"ın "B. Yükümlüler, Yedek Subay Aday Adayları, Yedek Subay Adayları, Yedek Subaylar, Erbaş ve Erler Hakkında Hastalıklar Listesinin Uygulanması" başlıklı kısmında, tüm hastalık ve arızaların, askerliğe uyarlık açısından Yönetmelik kapsamına alındığı, Hastalık ve Arızalar Listesinde her maddenin hastalık ve arızaların ağırlık derecesine göre (A), (B), (C), (D) dilimlerine, dilimlerin de fıkralara ayrıldığı, (A) diliminde askerliğe elverişli olan hastalık ve arızaların, (B) ve (D) dilimlerinde askerliğe elverişli olmayan hastalık ve arızalar belirtildiği, aynı Yönetmeliğin "Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayeneleri" başlıklı 81. maddesinde, "(1) Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayenelerine ilişkin işlemler 10/9/1982 tarihli ve 8/5319 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür. (2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen raporlara tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, bu kuruluşlarca temin sürecinde bulunan adaylara ilişkin verilen raporlara ise tebliğ tarihinden itibaren üç işgünü içinde itiraz edilebilir." hükmü, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin sağlık kurulu muayeneleri" başlıklı 84. maddesinde ise; "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, bu Yönetmeliğin ilgili Bölümlerindeki sağlık kurulu muayeneleri hariç aşağıdaki durumlarda sağlık kurulu muayenesine tabi tutulabilir. a) Son sağlık durumlarının saptanmasını yazılı olarak isteyenler. b) Amirin veya tabibin gerekli gördüğü hallerde." muayene yapılabileceği düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; kadro görev yerine iade ataması yapılan davacının uzun süre görevinden ayrı kalması nedeniyle komando sağlık niteliğini taşıyıp taşımadığını tespit etmek amacıyla sevk edildiği Denizli Devlet Hastanesinin ...tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "7A1, 7A2" tanısı sebebi ile "Sınıfı görevini yapar. Komando olamaz. Paraşütle atlayamaz." kanaati belirtildiği, bu rapora itirazı neticesinde sevk edildiği Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" şeklinde kanaat bildirildiği ve iki sağlık raporu arasında çelişki bulunması nedeniyle sevk edildiği Aydın Devlet Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporu ile "Astigmatizma ve Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" kanaati belirtilmesi üzerine davacının sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararının gerekçesi incelendiğinde; dava konusu işlemin dayanağının, davacı hakkında düzenlenen Aydın Devlet Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı "Astigmatizma ve Miyopi" ve "SYY Tanıları-7B4" tanısı sebebi ile "Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz" kanaatini içeren sağlık raporu olması karşısında; Mahkemenin 04/05/2023 tarihli ara kararı ile İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilen davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda; "H52.1-Miyopi (Miyopi) H52.2- Astigmatizma(Astigmatizma) H52.6- Refraksiyonun diğer bozuklukları(Refraksiyonun diğer bozuklukları) Sınıfı görevine devam eder. Komando olamaz." yönünde görüş bildirilmesi nedeniyle, davacının komando olma niteliğini sağlık açısından kaybettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Dava konusu işlemin sebep unsuru olan raporda, davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamayacağı yönünde görüş bildirildiği, davalı idare tarafından da kesinleşen bu rapor üzerinden işlem tesis edildiği, başka bir ifadeyle davacının sözleşmesinin, komando olma şartları yönünde bir değerlendirme yapılarak feshedilmediği dikkate alındığında; dava konusu işlem hakkında yapılan hukuki denetimin sebep unsuru yönünden işlemle uyumlu olmadığı; kaldı ki Mahkemece, davacı hakkında düzenlenen "Sınıfı görevine devam eder. Komando olamaz." yönündeki rapora dayanılacaksa da, dosya içeriğinden, davacı ile uzman erbaş, komando ya da uzman erbaş / komando biçiminde hangi statüden sözleşme imzalandığı hususu ile karara dayanak alınan raporda neden uzman erbaşlık sağlık koşulları açısından da bir değerlendirme yapıldığı hususlarının açık ve net olarak ortaya konulmadığı görülmüştür.
Bu durumda; davacı hakkında yukarıda belirtilen hususlar yeterince araştırılmadan, eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 18/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, usul ve yasaya uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden; davacının temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyorum.