Danıştay danistay 2024/2635 E. 2025/3175 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2635
Karar No : 2025/3175

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) :...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kahramanmaraş il Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Kanun'un 6638 sayılı Kanun ile değişik 55. maddesinin on dokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine yönelik ...tarih ve ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının 2. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi ettiği tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi etmemesi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca beş yıllık sürenin hesaplanmasında bulunduğu rütbedeki fiili çalışma süresinin dikkate alınması gerektiği, 2. sınıf emniyet müdürlüğünde kesintisiz görev yapmayan davacının, ilk olarak 02/07/2015 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü olduğu, kesintisiz 16/08/2019 tarihine kadar bu rütbede kaldığı (her ne kadar 23/07/2019 onay tarihli işlem ile davacı re'sen emekli edilmiş olsa da), davacının 05/02/2020 tarihli işlem ile yargı kararları doğrultusunda yeniden 2. sınıf emniyet müdürü olduğu ve 05/06/2020 tarihli işlem ile re'sen emekliye sevk edildiği, davacının bulunduğu rütbede beş yıllık fiili çalışma süresinin hesaplanmasında 2. sınıf emniyet müdürü olarak göreve başlama ve ayrılma tarihlerinin dikkate alınması gerektiği, davacıya ait hizmet cetveli incelendiğinde işlem tarihi itibarıyla davacının 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinde beş yıllık fiili hizmet süresini doldurmadığı görüldüğünden, 2. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi ettiği tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi etmediğinden bahisle davacının re'sen emekliye sevkine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal hakların dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Yargı yetkisinin idarenin takdir hakkını ortadan kaldıracak şekilde kullanılamayacağı, dava konusu işlemin, davacı hakkında terfi edemez yolunda verilen önceki işlemler nedeniyle tesis edilmek zorunda olunduğu belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :... Emniyet Müdürlüğünde ilçe emniyet müdürü olarak görev yapmakta olduğu, rütbede bekleme süresini tamamladığı, performans notları çok iyi olduğu, herhangi bir adlî veya idarî soruşturma geçirmemiş olduğu ve yine disiplin cezası bulunmadığı halde emsallerinin aksine terfi ettirilmemesinin, işlemin takdir hakkının sınırları dışında kalan sebeplerle tesis edildiğini gösterdiği, hakkında geçen yıllarda yapılan terfi değerlendirmelerinin kendisine tebliğ edilmediği, dava konusu işlemin hukuka aykırılığının Mahkeme kararı ile ortaya konulduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDÎ OLAY :
Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, bulunduğu rütbede beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değişik 55. maddesinin on dokuzuncu fıkrası uyarınca, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararı ile re'sen emekli edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3201 sayılı Kanun'un 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış; ikinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri, üçüncü fıkrasında, her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş; dördüncü fıkrasında, bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş; beşinci fıkrasında, kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş; on birinci fıkrasında rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullara yer verilmiş, diğer fıkralarında da, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması düzenlenmiş; on dokuzuncu fıkrasında, "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler" hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle resen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu işlemin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun yukarıda aktarılan 55. maddesinin on dokuzuncu fıkrasında, ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için, bulunulan rütbeye terfi edilen tarihten itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe koşulu getirildiğinden, söz konusu beş yıl içinde kalan yıllardaki rütbe terfi işlemleri ile re'sen emeklilik arasında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmakta olup, re'sen emekliye sevk edilen personelin en az zorunlu bekleme sürelerini doldurdukları tarih itibarıyla terfi değerlendirmesine alınıp alınmadığı, terfi ettirilmediği yıllara ilişkin davasının bulunup bulunmadığı ve davaların sonucu önem arz etmektedir.
Ayrıca anılan düzenlemede "bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren" ibaresi ile personelin re'sen emekliye sevk edilmesinde bulunulan rütbede fiili olarak çalışmaya başlanılan tarihin değil, bulunulan rütbeye hukuki olarak terfi edilen tarihin esas alınacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, kıdeme esas alınan ve üst rütbeye terfiin hak edildiği tarihin geriye çekildiği durumlarda, polis amirlerinin re'sen emekliye sevk koşulları değerlendirilirken, bulundukları rütbelerde kıdemlerine esas alınan tarih dikkate alınacak ve zorunlu en az bekleme süreleri de bu tarihten itibaren hesaplanarak, takip eden yıllarda rütbe terfi değerlendirmesine alınmaları gerekecektir.
Bu nedenle, hakkında yapılan istinaf başvurusu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile reddedilen İdare Mahkemesi kararında, davacının re'sen emeklilik değerlendirmesi bakımından bulunduğu rütbede geçirdiği beş yıllık sürenin fiili çalışma süresi olarak hesaplanması gerektiği, bu şekilde yapılan hesaplama sonucunda da davacının bulunduğu rütbede geçirdiği sürenin beş yılı bulmadığı yolundaki gerekçeye dayanılarak işlemin iptali yolunda hüküm kurulmasında hukuken isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; davacının, uyuşmazlık konusu işlem tarihinden önce Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun 23/07/2019 tarihli bakanlık onaylı,... tarihli ve ...sayılı kararı ile re'sen emekliliğe sevk edildiği daha sonra bu işlemin ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, bu karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi üzerine yapılan temyiz başvurusu sonucunda, iptal kararının Danıştay Onikinci Dairesi'nin 09/12/2024 tarih ve E:2021/7791, K:2024/3375 sayılı kararıyla bozulduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim söz konusu bozma kararında; davacının re'sen emekliye sevki için ön koşul olan, bekleme süresi dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edip edemediğinin değerlendirilebilmesi için önem arz eden hususlar irdelenmeden ve bekleme süresine dahil yıllara ilişkin olarak gerekli araştırma yapılmadan karar verildiği gerekçesine yer verildiği dikkate alındığında; işbu uyuşmazlığa konu re'sen emeklilik işleminden önce tesis edilen ve davacının 2. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi ettiği tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi etmemesi gerekçesiyle re'sen emekli edilmesine ilişkin, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun... tarihli ve... sayılı kararı hakkında devam eden davanın sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; öncelikle, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarihli ve... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın sonucunun beklenmesi ve ancak söz konusu işlemin iptali yolundaki kararın kesinleşmesi halinde işbu uyuşmazlık kapsamında davacının re'sen emekliye sevki için ön koşul olan, bekleme süresi dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edip edemediğinin değerlendirilebilmesi için önem arz eden hususlar araştırılarak karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, dava konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal hakların dava tarihi olan 11/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 17/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.