Danıştay danistay 2023/799 E. 2025/3410 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/799
Karar No : 2025/3410

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Komutanlığı ...'üncü Zırhlı Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı ...'üncü Zırhlı Tugay Komutanlığı Merkez Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının geriye dönük faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının sözleşmesinin yenilenmemesinden önceki dönemlerde; 13/11/2019 tarihinde "nöbet değişimi için tekmil vermeyi unuttuğundan bahisle" emre itaatsizlik disiplin suçu işlediğinden 1/20 oranında maaş katı cezası, 16/09/2020 tarihinde "mesaiye saat 08:50'de geldiğinden bahisle mesai çizelgesine uymadığından" uyarma cezası aldığı, 2019 yılında "..." adlı sosyal medya paylaşımındaki argo ifadeleriyle uzman erbaş olduğunu gösteren resmi eğitim elbiseli (kamuflaj kıyafet) ve nöbetçi olduğunu gösterir fotoğrafları olduğu ve canlı video yayını başlattığı, bu sebeple 2019 yılında sözleşmesinin feshedildiği, her ne kadar Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile sözleşme fesih işlemi iptal edilmiş olsa da, sözleşmenin yenilenmemesi hususunda yapılacak değerlendirmede anılan fiilin mesleki ahlak noktasında ayrıca değerlendirilebileceği, davalı idarenin davacının sözleşmesinin yenilenmesi hususunda takdir yetkisi bulunduğu da göz önüne alındığında, davalı idarece tüm bu hususlar dikkate alınarak takdir yetkisinin haklı ve somut gerekçelere dayanılarak mevzuat hükümlerine uygun olarak kullanıldığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının sicilleri, almış olduğu görevlerdeki başarıları, ve takdirleri incelendiğinde, göreve başladığı 2013 yılından beri sorumlukluklarını başarıyla yerine getirdiğinin açık olduğu, buna rağmen idarece davacının aldığı bir disiplin cezası gerekçe gösterilerek sözleşmesinin yenilenmediği, takdir hakkının sınırsız olmadığı ve keyfi biçimde kullanılamayacağı, benzer olaylarda başka personellere kendilerini düzeltmeleri için şans verilirken davacıya bu hakkın tanınmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kara Kuvvetleri Komutanlığı ...'üncü ... Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı, 07/11/2019 tarihinde emre itaatsizlik disiplin suçunu işlediği gerekçesiyle 1/20 oranında maaş katı cezasıyla cezalandırıldığı, 16/09/2020 tarihinde mesai çizelgesine uymadığı gerekçesiyle uyarma cezası aldığı, 2019 yılında "..." adlı sosyal medya paylaşımındaki argo ifadeleriyle uzman erbaş olduğunu gösteren resmi eğitim elbiseli (kamuflaj kıyafet) ve nöbetçi olduğunu gösterir fotoğrafları olduğu ve canlı video yayını başlattığı, bu sebeple 26/11/2019 tarihinde sözleşmesinin feshedildiği, bu işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının dava açma tarihi olan 11/12/2019 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, davalı idarenin istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:, K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve Dairemizin 25/06/2025 tarih ve E:2022/5667, K:2025/3407 sayılı kararı ile onandığı, davacı tarafından 13/10/2020 tarihli dilekçe ile 31/12/2020 tarihinde sona erecek sözleşmesinin uzatılması istemiyle başvurulduğu ve bu talebi 29/12/2020 tarihli işlemle uygun görülmediği, davacının disiplin sefahati, ahlaki ve mesleki nitelikleri itibariyle göreve devam etmesine engel teşkil ettiği değerlendirilerek, sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde; uzman erbaşların; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlayacağı, bunlardan; istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların, 12/4/1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşıyanların, müteakip sözleşmelerinin, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 40. maddesinde düzenlenen yaş haddine kadar uzatılabileceği kuralına yer verilmiş; işlem tarihinde yürürlükte bulunan, ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinde; görevde başarısız olanların sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiklerinin kesileceği ve görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâllerinin ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği; yine işlem tarihinde yürürlükte bulunan ''Yönetmelik'' başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar ve ilgili diğer hususların çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan, 12. maddesinde ise; "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:
a) Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,
b) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,
c) Fiilî kadroda münhal bulunmak,
ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak.
d) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olan isteklilerden, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenler için istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımak,
Bu suretle işlemleri tamamlanan uzman erbaşların sözleşmelerinin uzatılması, istihdam edildikleri Sahil Güvenlik Ana Ast komutanlıklarınca, tugay, bağımsız tugay, tümen, jandarma bölge (ve eşidi) komutanlıklarınca veya eşidi kurum amirlerince, eşidi eğitim merkezi komutanlıklarınca; ordu ve kolordu (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirlikleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikleri için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığı karargâhında ise Sahil Güvenlik Kurmay Başkanı tarafından tasdik edilir ve ilgili kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir. Bu şekilde sözleşmelerin uzatılması tasdik edilenler, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam ederler. Uzman çavuş ve uzman onbaşıların sözleşmeleri azamî 45 yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebileceği; bunun için asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması ve bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkân verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerektiği açıktır.
Dosyada bulunan bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacıya ilişkin disiplin cezaları, disiplin amirlerinin kanaat ve teklifleri ve icra edilen görevin önemi, özelliği ve hassasiyeti dikkate alındığında, davalı idarenin işlemi tesis ederken, kamu yararı amacına aykırı olarak ve hizmet gerekleri dışında, subjektif sebeplerle hareket ettiğine ilişkin bir bilgi veya belgenin bulunmadığı, sözleşme yenileme konusunda idarenin yargı kararı ile zorlanmasının hukuken mümkün olmadığı, dava konusu işlemin, takdir yetkisi kapsamında ve hukuka uygun olarak tesis edildiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, davacının, 2019 yılında "Periscope" adlı sosyal medya paylaşımındaki argo ifadeleriyle uzman erbaş olduğunu gösteren resmi eğitim elbiseli (kamuflaj kıyafet) ve nöbetçi olduğunu gösterir fotoğrafları olduğu ve canlı video yayını başlattığı, bu sebeple 26/11/2019 tarihinde sözleşmesinin feshedildiği, bu işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının dava açma tarihi olan 11/12/2019 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, davalı idarenin istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve Dairemizin 25/06/2025 tarih E:2022/5667, K:2025/3407 sayılı kararı ile onandığı görülmüş olmakla, bu hususun dava konusu işleme dayanak yapılamayacağı açıktır.
Bu durumda; İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde, "2019 yılında "..." adlı sosyal medya paylaşımındaki argo ifadeleriyle uzman erbaş olduğunu gösteren resmi eğitim elbiseli (kamuflaj kıyafet) ve nöbetçi olduğunu gösterir fotoğrafları olduğu ve canlı video yayını başlattığı, bu sebeple 26/11/2019 tarihinde sözleşmesinin feshedildiği," şeklindeki ifadeye yer verilmesinde hukukî isabet bulunmamakta ise de, bu husus, karardaki diğer gerekçenin hukuka uygun bulunması karşısında, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4\. Davacının adli yardım talebi İdare Mahkemesince kabul edildiğinden, temyiz giderlerinin davacıdan tahsili için İdare Mahkemesince vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
5\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 25/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı usul ve hukuka uygun olduğundan aynen onanması gerektiği görüşüyle, gerekçesi yönünden Daire kararına katılmıyoruz.