Danıştay danistay 2023/6865 E. 2025/2510 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6865
Karar No : 2025/2510

TEMYİZ EDEN (DAVALI) ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzurum ilinde bulunan 3. Ulaştırma Yönetim Merkezi Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, 2020 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının, 02/07/2020 tarihinde tutuklanmasına karar verildiği, ...Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında "silahlı terör örgütüne üye olma" suç isnadıyla hakkındaki yargılamanın devam ettiğinin UYAP sistemi üzerinden anlaşıldığı; 24/06/2020 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı Değerlendirme Komisyonu kararında, davacının tutuklu olduğu ve bu nedenle istihbari kaydının bulunduğu bilgisine yer verildiğinin görüldüğü; 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinde güvenlik soruşturmasının olumlu olmasının, sözleşmeli subay olabilmek için aranan şartlardan biri olarak sayıldığı, davacının süresi dolan sözleşmesinin yenileme hususunda ilgili mevzuat hükümlerine göre hareket etmesi gerektiği ve sözleşmenin yenilenmemesinin feshinden ayrı bir hukuki statüye sahip olması gerektiği; değerlendirme komisyonunun düzenlediği raporda, davacı hakkında 3 menfi 1 müspet kanaatin bulunduğu göz önüne alındığında ve hakkında süren adli işlemler neticesinde o dönemde tutuklu olması nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumlu olarak kabul edilmesine imkan bulunmadığından, sözleşmesinin idarece yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davacı hakkında, silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan dolayı açılan ceza davasının, ... Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla beraat ile sonuçlandığı, anılan kararda, suçun sanık tarafından işlendiğinin tespit edilemediği gerekçesine yer verildiğinin görüldüğü; bu durumda, idarenin davacının hizmet sözleşmesini yenilememe hususunda takdir hakkı bulunmakta ise de, görev yaptığı süre içinde görevinde yetersiz ve başarısız olduğu, görevini ilgili mevzuata uygun olarak yapmadığı, subay olma niteliklerini taşımadığı yönünde bir tespit ve delil bulunmadığı gibi, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyeliği suçundan yargılandığı davada beraat kararı verildiği ve anılan örgüt ile irtibat veya iltisakının ortaya konulamadığı göz önüne alındığında, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı hakkında tesis edilen işlemin bir sözleşme feshi değil yenilememe işlemi olduğu, her iki işlemin sebep unsurları ve sonuçları itibarıyla birbirinden tamamen farklı olduğu, sözleşme akdi öncesinde karşılıklı mutabakatla belirlenmiş ve taraflarca kabul edilmiş olan süre sona erdiğinde sözleşmeyi yenilememe iradesinin, 4678 sayılı Kanun hükümlerine göre idarelerine verilmiş olan bir takdir hakkı olduğu, davacı hakkındaki tespitler değerlendirilerek sözleşmenin yenilenmemesi yolunda kullanılan takdir hakkının kamu yararı ile hizmet gerekleri ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Erzurum ilinde bulunan Kara Kuvvetleri Komutanlığı 3. Ulaştırma Yönetim Merkezi Komutanlığında sözleşmeli subay olarak görev yapan davacı hakkında, 2020 yılı Subay ve Astsubay Sözleşme Yenileme İşlemleri kapsamında yapılan tespit ve değerlendirme sonucunda hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin tesisi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı; Türk Silâhlı Kuvvetlerinde ihtiyaç duyulan sınıflarda istihdam edilmek üzere sözleşmeli olarak alınacak subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma esaslarını düzenlemektir.''; 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, 6. maddesinde; "Sözleşmeli subay adayları ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler teğmen rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir. Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir. Ancak sözleşmeli subaylardan rütbe yaş haddini dolduranlar hakkında 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Sözleşme süreleri; terörle mücadele sırasında veya bu görevlerden dolayı alıkonulma ya da kaybolma hâli ve sıkıyönetim, seferberlik, savaş veya silahlı çatışmayı gerektirecek hal ile savaş hallerinde Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanının göstereceği lüzum üzerine, durumun devamı müddetince ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığının onayı ile talebe bakılmaksızın uzatılabilir. Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.", 12. maddesinde, ''Sözleşmeli subay ve astsubayların rütbe bekleme süreleri hakkında, 27.7.1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunda muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenen süreler uygulanır. Sözleşmeli subaylardan üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terfi edemeyenler, terfi şartlarını haiz olmak kaydıyla sözleşme müddeti sonuna kadar derece ilerlemesi yaparlar. Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak fesh edemezler.'' hükümleri öngörülmüştür.
27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin " Sözleşme Süreleri" başlıklı 12. maddesinde, ''Sözleşme süreleri en az üç yıl olarak düzenlenir. Sözleşme sürelerinin azami sınırı dokuz yıldır. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sözleşme sürelerini azami ve asgari sözleşme sınırlarını aşmamak kaydıyla her sınıf ve branşa göre çıkaracakları yönergelerde ayrıca belirleyebilirler.''; "Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması" başlıklı 14. maddesinde, "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır. a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. (Ek cümle:RG-19/6/2013-28682) Sözleşmesi yenilenecek personel; Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. (Ek cümle:RG-19/6/2013-28682) Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir. b) Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da sözleşmeyi yenilemek istediği taktirde bunu ilgili sözleşmeli subay veya astsubaya bildirirler. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın İdarenin bu talebini kabul ettiğini bildirmesi ile yenilenir. ...d) Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları taktirde sözleşme kendiliğinden sona erer. ...'' düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Erzurum ilinde sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmesi için yaptığı başvurunun 24/06/2020 tarihli Değerlendirme Komisyonunda uygun görülmediği, Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle sözleşmesinin yenilenmeyerek 29/08/2020 tarihinden itibaren sonlandırılması üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
UYAP kayıtlarında yapılan incelemede davacının, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı kamu davası sonucunda, beraatine ilişkin ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile hükmün bozulmasına karar verildiği ve yargılamanın...Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında devam ettiği anlaşılmaktadır.
4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, güvenlik soruşturmasının olumlu olmasının, sözleşmeli subay olabilmek için aranan şartlardan biri olarak sayıldığı, davacının sözleşme süresinin dolması nedeniyle sona eren sözleşmesini yenileme/yenilememe hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, 4678 sayılı Kanun ve Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği hükümleri uyarınca değerlendirme komisyonu tarafından düzenlenen raporda, davacı hakkında 3 menfi 1 müspet kanaatin bulunduğu ve hakkında adli işlemlerin sürdüğü belirtilerek, güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesi suretiyle, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle kabulü ile kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 15/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.