Danıştay danistay 2023/435 E. 2025/2662 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/435
Karar No : 2025/2662

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İl Jandarma Komutanlığında jandarma astsubay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; önceki döneme ilişkin sözleşme yenilememe işlemine karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal ile sonuçlandığı, davalı idarenin istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve Mahkemenin ara kararına cevaben gönderilen bilgi belgeler ile davacı hakkındaki tevdi raporu, araştırma/sonuç raporu ve davalı idarece sunulan sözleşmeli kadın astsubay değerlendirme çizelgesi incelendiğinde davacı hakkındaki tespitlerin önceki sözleşme dönemine ilişkin olduğu, olumsuz yeni bir bilgi olmadığının görüldüğü, bu durumda; davacının sözleşmesinin yenilenmesine engel teşkil edebilecek hukuken kabul edilebilir herhangi yeni bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının eşinin jandarma astsubay çavuş olarak görev yapmakta iken 22/11/2016 tarihinde 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında etkin pişmanlık kapsamında alınan ifade üzerine, davacı hakkında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan dolayı ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasında yapılan soruşturmada her ne kadar ... tarih ve K:... sayılı karar ile Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığı kararı verilmiş ise de davacının milli güvenliğin sağlanması görevini yerine getirmeyi amaçlayan Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapması nedeniyle, ilgili kamu hizmetinin niteliği de dikkate alındığında, davacının FETÖ/PDY ile irtibatına ilişkin bilgilerin olması, ayrıca eşinin durumundan dolayı sözleşmenin yenilenmemesi yönünde işlem tesis edilmesi nazara alındığında, davalı idarenin yürüttüğü kamu hizmetinin önem ve hassasiyeti gereği ordu hiyerarşisi içinde bulunan, gerektiğinde muharebe görevlerine katılan ve yöneten, bu amaçla silah kullanma yetkisi verilen personeller hakkında sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi hususunda daha geniş takdir yetkisini haiz olduğu, dolayısıyla personelin bulunduğu veya bulunmaya devam etmek istediği kamu görevini üstlenmesinin kamu güvenliği ve yürütülen hizmetin gereği bakımından uygun görülüp görülmemesine ilişkin olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, idarenin sahip olduğu geniş takdir yetkisi kapsamında ve kişi yararı ile kamu yararı arasındaki denge gözetilerek sözleşmesinin yenilenmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... İl Jandarma Komutanlığında jandarma astsubay olarak görev yapan davacının, jandarma astsubay olarak görev yapan eşi Y.A önce açığa alınmış, daha sonra 22/11/2016 tarihinde FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu gerekçesiyle 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmış, davacı da hakkındaki soruşturma nedeniyle Nisan 2017 tarihinde görevinden uzaklaştırılmış, 25/10/2018 tarihinde bu uzaklaştırma 1 yıl daha uzatılmış, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., K:... sayılı dosyasında Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığı kararı verilmiş, bu gelişmeler üzerine Van İl Jandarma Komutanlığının 19/10/2018 tarihli yazısı ile davacı hakkında sözleşme yenilenmemesi işlemi tesis edilmiştir.
Anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptali üzerine davacıyla 26/12/2018 tarihinden itibaren yapılan üç yıllık yeni sözleşme yapılmıştır.
Üç yıllık sözleşme dönemi sonunda, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin tesis edilmesi nedeniyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Ayrıca, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiş, bu kararın temyiz edilmesi üzerine de Danıştay Onikinci Dairesinin 22/05/2025 tarih ve E:2022/1160, K:2025/2661 sayılı kararıyla anılan kararın onanmasına kesin olarak karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT :
4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un "Kaynak" başlıklı 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli astsubaylık için genel olarak aşağıdaki nitelikler aranır: ...f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak...", "Sözleşme süreleri" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşmeli astsubay adayları, ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler astsubay çavuş rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri; üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir. Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir....", üçüncü fıkrasında, "Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır", 'Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi' başlıklı 12. maddesinin ikinci fıkrasında, "Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer." hükmü öngörülmüştür.
4678 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliğinin sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması hakkındaki esas ve usullerin yer aldığı 14. maddesinde; sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenlerin sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat edeceği, bu dilekçelerin, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderileceği, sözleşmesi yenilenecek personelin, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlığın personel ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceği, Değerlendirme Komisyonunun kimlerden oluşacağının, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edileceği, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai kararın Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verileceği, uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceğinin, sözleşmenin bitiminden önce bildirileceği, sözleşmenin, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin idarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenileneceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, davalı idarenin, davacı ile sözleşme yenileme konusunda takdir yetkisini haiz olduğu açık olup, söz konusu takdir yetkisinin, “davacının mesleki safahatı ve özellikle de sözleşme dönemi içinde göstermiş olduğu disiplin ve başarı durumu, mesleki performansı, askerlik mesleğine uyum sağlayıp sağlamadığı, TSK'da istihdam edilmesinde fayda görülmesini sağlayacak hal ve yeterliliğinin bulunup bulunmadığı, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler” gibi ölçütler göz önünde bulundurulmak suretiyle kullanılması gerektiği açıktır. Belirtilen durumlar itibarıyla hangi olumsuzlukların takdir yetkisinin kullanımına etki ettiğinin somut bilgi ve belgeler çerçevesinde ortaya konulması gerekmekte olup, işlemde kullanılan takdir yetkisinin objektif olarak kullanılıp kullanılmadığının saptanması, ‘hukukilik denetimi' kapsamında kalmaktadır.
Dava konusu işlem incelendiğinde, davalı idarenin dosyaya sunduğu savunma ve eklerinden; davacının eşinin silahlı terör örgütü FETÖ/PDY'ye irtibat ve iltisakı bulunduğundan bahisle 667 sayılı KHK ile ihraç edilmesi ve davacı ile eşinin evliliğinin FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün katalog evlilik uygulaması niteliğinde olduğu yönündeki kanaat ve tespiti neticesinde davacıya ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan, sözleşmesinin yenilenmemesi yoluna gidildiği görülmektedir.
Ayrıca, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında etkin pişmanlık kapsamında ifadesi alınan Y.Ş'nin fotoğraflı teşhis tutanağı ve ifadesi üzerine davacı hakkında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan dolayı ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasında yapılan soruşturma sonucunda ... tarih ve K:... sayılı karar ile kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığı kararının verildiği görülmektedir.
Dairemizin ... ve ... esasına kayıtlı dosyalarının ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün katalog evlilik uygulaması şeklinde evlendiğine yönelik kanıtlayıcı bir bilginin ve ayrıca ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında yer alan ifadeyi doğrulayacak nitelikte bir tespitin yer almadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; eşinin FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne irtibat ve iltisakı bulunduğundan bahisle 667 sayılı KHK ile ihraç edilmesi nedeniyle davacının da katalog evlilik uygulaması yoluyla evlendiği varsayımından hareket edilerek FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne irtibat ve iltisakı bulunduğuna yönelik ayrıca somut bir bilgi ve belge bulunmadan tesis edildiği sonucuna ulaşılan dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 22/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin tarih ve E:..., K:... sayılı kararı hukuka ve usule uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.