Danıştay danistay 2022/788 E. 2025/3001 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/788
Karar No : 2025/3001

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ...Mekanize ... Komutanlığına bağlı Iğdır ilinde konuşlu ... Hudut Alay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde 3 aydan fazla hava değişimi ve istirahat raporu aldığından bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, ... tarihinde "Yaygın ankiyete bozukluğu" teşhisiyle Tekirdağ Devlet Hastanesinden 10 günlük rapor aldığı, ... Hastanesinden değişik tarihlerde 11 gün, 30 gün, 15 gün, 10 gün ve 8 gün olmak üzere "Dizin iç bozukluğu" tanısıyla beş kez rapor aldığı, ... Tıp Merkezinden "Osteoporoz (kemik erimesi)" tanısıyla 2 gün, son olarak da 22/05/2017 tarihinde ... Hastanesinden 8 günlük rapor aldığı, raporlu olunan gün sayısının toplam 94 gün olduğu, söz konusu raporlar incelendiğinde hastanede yatarak tedavi görülmediği, poliklinik muayenesi sonucu evde istirahat önerisiyle verildiği, davacının rapor alınmasında teşhise konu hastalıkları incelendiğinde; ilgili yasal düzenlemede belirtilen kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalıklardan olmadığı, ayrıca görevi nedeniyle meydana gelen saldırı ya da kaza sebebiyle olmadığı, yine meslek hastalığı niteliğinde olmadığı ve ayrıca davacının bu yönde bir iddiasının dahi olmadığı, bu durumda, uzman çavuş rütbesinde sözleşmeli erbaş olarak görev yapan davacının, bir yıl içerisinde almış olduğu istirahat raporlarının toplam süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıya ait sağlık raporlarının incelenmesinden, 14/12/2016 tarihli raporda davacı için anksiyete bozukluğu tanısı konulduğu raporun ruh ve sinir hastalıklarına ilişkin olduğu, bu durumda, her ne kadar davacının sözleşmesi, son bir yıl içerisinde almış olduğu hava değişimi ve istirahat raporları süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle davalı idarece feshedilmiş ise de, ilgili mevzuat hükümleri ile dava dosyasına sunulan tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının aldığı ilk raporda, "anksiyete bozukluğu" tanısı konulduğu, ilgili mevzuat uyarınca ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananların, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların da üç yılı geçmemek şartıyla bu rapor nedeniyle ilişiklerinin kesilemeyeceği anlaşıldığından, söz konusu ruh ve sinir hastalığına dair raporların değerlendirmeye alınmaması gerektiği, bu rapor dikkate alınmadığında davacının son bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat süresinin 84 gün olduğu, bu durumda, rapor süresi 90 günü geçtiğinden bahisle davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının en erken dava tarihi (24/07/2020) olmak üzere her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı adına düzenlenen sağlık raporlarının 3 (üç) ayı geçtiğinin sabit olduğu, sağlık raporlarına konu rahatsızlıkların davacının görevinden kaynaklandığı, meslek hastalığına yakalandığının somut olarak kanıtlanmadığı, ilgili raporların karar hanelerinde davacının rahatsızlığının uzun süreli bir tedaviye lüzum gösterdiğine dair herhangi bir ibarenin yer almadığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu ayrıca muafiyete rağmen yargılama giderleri arasında harca hükmedilmesinin de hukuka aykırılık teşkil ettiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Mekanize Piyade ... Komutanlığına bağlı Iğdır ilinde ... Hudut Alay Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, en son aldığı istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içinde aldığı istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde; ''Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. (...)'' hükmüne, ''Tedavi'' başlıklı 10. maddesinde; ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Tedavi" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır....'' düzenlemesine yer verilmiş olup; Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; sözleşmeli uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği kabul edilmekle beraber, barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişiklerinin kesilmeyip izinli sayılacağı ve ayrıca kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananların ise; bu düzenlemede istisna tutulduğu, Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık süreninin hesabında sayılmayacağı, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan sözleşmeli uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporların incelenmesi neticesinde, davacının, "Yaygın anksiyete bozukluğu", "Dorsajli", "Osteoporoz", "Dizin iç bozukluğu" tanılarıyla farklı hastanelerden olmak üzere toplamda 94 gün istirahat raporu aldığı, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların hiçbirisinin içeriğinde davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirip gerektirmediğine yönelik herhangi bir ibarenin yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, davacı ile ilgili olarak düzenlenen istirahat raporlarının süresinin toplamının, en son aldığı istirahat raporundan başlamak üzere geriye doğru son bir yıl içinde üç ayı geçtiğinin sabit olduğu, raporlara konu rahatsızlığının, ilişiklerin kesileceğini düzenleyen kuralın istisnaları arasında yer verilen, görev sırasında veya görev dışında göreviyle alakalı bir durumdan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmadığı gibi davacının da bu yönde herhangi bir talebinin bulunmadığı, bununla birlikte; rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektiren kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıklar gibi bir rahatsızlık olduğuna yönelik de sağlık raporlarında herhangi bir tespite yer verilmediği ve dolayısıyla, durumunun "kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez." düzenlemesi kapsamında değerlendirilecek bir yönünün de bulunmadığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının en erken dava tarihi (24/07/2020) olmak üzere her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının en erken dava tarihi (24/07/2020) olmak üzere her bir ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 03/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.