Danıştay danistay 2022/5819 E. 2025/2945 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5819
Karar No : 2025/2945

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya ili, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Bakım Fabrika Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi, Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Genelgesi'nin 38. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 13/10/2021 tarihinde gerçekleşen silahının çalınması olayı nedeniyle şikayetçi olmak için kolluk kuvvetlerine başvurduğu; evinde yapılan aramada uyuşturucu madde bulunması nedeniyle hakkında ayrıca "Kullanmak için uyuşturucu, uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak" suçundan başlatılan adli işlem ile hastanede yapılan laboratuvar testi sonucunda davacının idrarında amfetamin maddesinin pozitif çıktığı, uyuşturucu maddeyi kendi iradesiyle kullandığına ilişkin beyanı da dikkate alındığında davacının, Türk Silahlı Kuvvetleri personel ve disiplin etiğine yakışmayacak şekilde tutum ve davranış sergilemesi nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Konya ili, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Bakım Fabrika Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, uyuşturucu madde kullandığı tespit edildiğinden bahisle ahlaki zayıflığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını zedeleyen fiil ve davranışları nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliği dayanak alınarak hazırlanan Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Genelgesi'nin 38. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte olan "Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar" başlıklı 12. maddesinde; "Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır. Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar. Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir." hükmü öngörülmüştür.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde; "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ...n) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak," düzenlenmesine yer verilmiştir.
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde ise; "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler; (...) b) Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmak," kuralı yer almaktadır.
Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Genelgesi'nin "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Genelge 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 20/09/2015 tarihli ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." ve "Sözleşme feshi gerekçeleri" başlıklı 38. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendinde, "Davranışlarında askerlik mesleğinin değerlerini sergilemede ikazlara rağmen istenilen düzeye ulaşamaması, mesleğe ilişkin vasıfları kazanma ve sergilemedeki zaafiyeti, ahlaki zayıflığı veya TSK'nın itibarını zedeleyen fiil ve davranışları nedeni ile kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların sözleşmeleri feshedilir." açıklamaları yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının sözleşmesinin "Kendisinden istifade edilememesi"nden dolayı feshedildiği belirtilmesine karşın; işlemin içeriğinde, uyuşturucu kullanma eyleminin "Ahlaki zayıflık" olarak nitelendirildiği ve Kara Kuvvetleri Uzman Erbaş Genelgesinin 38. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen "..ahlaki zayıflığı veya TSK'nın itibarını zedeleyen fiil ve davranışları" kapsamında sözleşmesinin feshedildiği açıklamasının yapıldığı görülmüştür.
Bakılan davada, davacının eyleminin karşılığında uygulanan mevzuat hükümlerinin, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinde düzenlenen istifade edilememeye ilişkin maddelerle ilgili olmadığı; davacının, uyuşturucu kullanma sebebiyle dava konusu işlemde de ifadesini bulan "Ahlaki zayıflık" gösterdiğinin açık olduğu, bu fiilinin 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin (b) bendi kapsamında kaldığı ve bu fiilleri nedeniyle Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinin (n) bendinde belirtilen, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak" niteliğini taşımadığı sonucuna ulaşıldığından, sözleşmenin feshi yolundaki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4\. Adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmamış olan temyiz giderlerinin davacıdan tahsili için İdare Mahkemesince vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
5\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 02/06/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.