Danıştay danistay 2022/4709 E. 2025/2812 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4709
Karar No : 2025/2812

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkari ili, 34. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde yatarak tedavi olma süresi hariç, hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla; dava dosyasına sunulan tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; 31/10/2018 tarihli, 30 (otuz) gün hava değişimine dair sağlık kurulu raporunda davacıya "Uyum Bozuklukları" tanısı konulduğu, ilgili mevzuat uyarınca, ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananların, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve üç yılı geçmemek şartıyla bu rapor nedeniyle ilişiklerinin kesilemeyeceği anlaşıldığından, söz konusu ruh ve sinir hastalığına dair 30 (otuz) gün hava değişimi raporunun değerlendirmeye alınmaması gerekirken, bu rapor da dikkate alınarak, davacının son bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçtiğinden (108 gün) bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren ruh ve sinir hastalığına yakalanmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçe değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Hakkari ili, 34. Hudut Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde yatarak tedavi olma süresi hariç, hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca ... tarihli ve ... sayılı işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu'nun "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Sözleşmenin yapılmasını müteakip; a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde yatarak tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği; hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği düzenlenmekle birlikte, görev dolayısıyla veya görevin icrası sırasında uğranılan kaza veya meslek hastalığı ile saldırı sebebiyle verilen hava değişimi ve istirahat raporlarının ve kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat ve hava değişimine tabi tutulanların, belirtilen kuralın istisnası sayıldığı görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme esas alınan raporların incelenmesinde; davacının, "Hemoroid" tanısıyla 29/05/2019 tarihinden itibaren 30 gün istirahat raporu; "Dorsalji" tanısıyla 22/05/2019 tarihinden itibaren 3 gün iş göremezlik raporu; "Hemoroid, bel ağrısı" tanısıyla 13/05/2019 tarihinden itibaren 10 gün istirahat raporu; "Akut üst solunum yolu enfeksiyonları" tanısıyla 19/09/2018 tarihinden itibaren 10 gün iş göremezlik raporu; "Akut farenjit" tanısıyla 14/09/2018 tarihinden itibaren 5 gün iş göremezlik raporu; "Hemoroid" tanısıyla 05/09/2018 tarihinden itibaren 10 gün istirahat raporu; "Dermatofitoz" tanısıyla 08/08/2018 tarihinden itibaren 10 gün iş göremezlik raporu ve "Uyum bozuklukları" tanısıyla 31/10/2018 tarihinden itibaren 30 gün hava değişimine ilişkin sağlık kurulu raporu olmak üzere toplamda 108 gün rapor aldığı; ancak, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların içeriğinde davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirip gerektirmediğine ilişkin herhangi bir ibarenin yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, davacı ile ilgili olarak düzenlenen söz konusu raporlara konu rahatsızlıklar hakkında, son bir yıl içerisinde yatarak tedavi olma süresi hariç, hava değişmi ve istirahat süresinin toplamının üç ayı geçemeyeceğine ilişkin kuralın istisnaları arasında sayılan, görev sırasında veya görev dışında göreviyle alakalı bir durumdan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmadığı gibi, rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektiren kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıklar gibi bir rahatsızlık olduğuna yönelik de sağlık raporlarında herhangi bir tespite yer verilmediği görülmekle birlikte; davacının "Uyum bozukluğu" rahatsızlığının uzun süre tedavi gerektirip gerektirmediğine dair bir tespit bulunmadığından, bu durumun açıklığa kavuşturulmasının, sözleşmenin feshi ile ilgili idari tasarrufun mevcut düzenlemelere uygun olup olmadığının belirlenmesi bakımından önem arz ettiği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin hukuki denetimin incelenmesinde, davacının sağlık raporları almasını gerektiren rahatsızlıkların uzun süreli tedavi gerektirip gerektirmediği hususlarında, davalı idarece tahkikat yapılması ve davacının yeterli bir sağlık kuruluşuna sevk edilmesi suretiyle ortaya çıkacak duruma göre bir karar verilmesi gerekirken, yeterli araştırma, inceleme ve sevk işlemi yapılmaksızın davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuka uygunluk görülmemiş ise de, sözü edilen bu husus sonucu itibarıyla yerinde görülen temyize konu kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 29/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.