Danıştay danistay 2022/3960 E. 2025/2829 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3960
Karar No : 2025/2829

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Akdeniz Bölge Komutanlığı TCG Sarucabey Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde üç aydan fazla hava değişimi ve istirahat raporu aldığından bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca sözleşmesinin 02/08/2019 tarihi itibarıyla feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaşlar da dahil tüm parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, omuz lezyonları şikayeti ile gittiği hastanelerden 05/12/2018-09/12/2018 tarihleri arasında 5 gün, 10/12/2018-19/12/2018 tarihleri arasında 10 gün, 20/12/2018-29/12/2018 tarihleri arasında 10 gün, 10/04/2019-16/04/2019 tarihleri arasında 7 gün, 22/04/2019-01/05/2019 tarihleri arasında 10 gün, 02/05/2019-08/05/2019 tarihleri arasında 7 gün, 09/05/2019-24/06/2019 tarihleri arasında 45 gün, 12/07/2019-21/07/2019 tarihleri arasında 10 gün ve 31/07/2019-09/08/2019 tarihleri arasında 10 gün olmak üzere, son rapor tarihi olan 31/07/2019 tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde son rapor süresi olan 10 gün de dahil olmak üzere toplam 114 gün süreli hava değişimi ve istirahat raporları verildiği, akabinde, davalı idarece, istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının 1 yıl içerisinde 90 günü doldurduğundan bahisle davacının sözleşmesinin feshedildiği, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, üç ayı geçenlerin ilişiklerinin kesileceği, bu durumda, davacının, son rapor tarihi olan 31/07/2019 tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde üç aydan fazla istirahat ve hava değişimi aldığı, rapor almasına sebep teşkil eden rahatsızlıklarının, görev esnasında veya görev dışında görevinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğramasından veya bir meslek hastalığına yakalanmasından dolayı oluşmadığı, alınan sağlık kurulu raporlarında rahatsızlıklarının uzun süre tedavi gerektirdiği yönünde herhangi bir lüzum gösterilmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, davacının sağ omzunda çıkık olması sebebiyle 10/04/2019 tarihinde revire çıkarıldığı, revirin, davacıyı Mersin Devlet Hastanesine sevk ettiği, Mersin Devlet Hastanesi tarafından tetkik ve tedavisinin yapıldığı, ardından 08/05/2019 tarihinde aynı rahatsızlık kapsamında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran davacının ameliyatının yapıldığı ve 45 günlük raporun düzenlendiği, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Tedavi" başlıklı 10. maddesinde uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceğinin düzenlendiği, bu maddede belirtildiği üzere tedavi amacıyla geçen sürelerinin üç aylık sürenin hesabına dahil edilemeyeceğinin açık olduğu, davacının omuzunda meydana gelen rahatsızlığı sebebiyle ameliyat olduğu ve fizik tedaviye de alındığı, ameliyat sonrası 45 günlük raporun ve fizik tedavi sürecinin tedavi süresi kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği, bu durumda; davacının omuzunda meydana gelen rahatsızlığı sebebiyle olduğu ameliyat ve fizik tedavi sürecinin tedavinin bütünü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, tedavi süresi hariç olmak üzere alınan diğer istirahat ve hava değişimi gün sayısı dikkate alındığında son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiğinden söz edilemeyeceğinden, davacının sözleşmesinin bu sebeple feshedilmesine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının sağlık sorununun, göreviyle ilişkisi olmayan bir zaman ve mekanda, hizmetin gerektirdiği hallerden bağımsız olarak meydana geldiği, davacının durumunun, ilgili Kanun'da iyileşene kadar geçen süreç boyunca koruma sağlayacak kapsam dışında olduğu, ölçülü bir fesih işlemi tesis edildiği, işlemin hukuka uygun olduğu, idare aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığında 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu kapsamında 22/05/2017 tarihinde göreve başlamış, Akdeniz Bölge Komutanlığı Karakol ve Çıkarma Gemileri Komodorluğu TCG Sarucabey Komutanlığında ... olarak görevini sürdürmekte iken, omuz lezyonu şikayeti ile gittiği hastanelerden son rapor tarihi olan 31/07/2019 tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde son rapor süresi olan 10 gün de dahil olmak üzere toplam 114 gün süreli hava değişimi ve istirahat raporu almıştır.
TCG Sarucabey Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden davacının sözleşmesinin, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca 02/08/2019 tarihi itibarıyla feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Amaç ve kapsam "başlıklı 1. maddesinde; " Bu Kanunun amacı, Milli Savunma Bakanlığınca veya İçişleri Bakanlığınca lüzum görülecek erbaş ve er kadrolarında, kritik ve uygun görülen görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek sözleşmeli erbaş ve erlerin; temini, yetiştirilmeleri, görevde yükselmeleri, tertip edilmeleri, geçici görevlendirilmeleri, hizmet şartları, görev ve hakları, yükümlülükleri, ayırma ve ayrılmaları, uzman erbaşlığa geçirilmeleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir." hükmü, "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; Bu Kanunun uygulanmasında; a) Askerî eğitim: Sözleşmeli er adaylarına okul, kurum, sınıf okulu, kıtalar veya eğitim merkezlerinde yaptırılacak olan kadro görevine yönelik eğitimi, b) Ön sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli er adayları arasında; askerî eğitime alınmaları konusunda yapılan ve askerî eğitim dönemi başlangıcı ile sözleşme yapılıncaya kadar geçecek süreyi kapsayan sözleşmeyi, c) Sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli er adaylarından askerî eğitimi başarıyla tamamlayanlar arasında yapılan, başlangıçta üç yıldan az olmamak şartıyla en fazla dört yıl, müteakiben bir yıldan az üç yıldan fazla olmayan ve hizmet yükümlülüğü getiren, yönetmelikte belirtilen örneğine göre hazırlanmış olan sözleşmeyi, ç) Sözleşmeli er adayı: Sözleşmeli er yetiştirilmek amacıyla ön sözleşme yapılarak askerî eğitime alınanları, d) Sözleşmeli erbaş ve er: Erbaş ve er kadro görev yerlerinde, bu Kanun esaslarına göre istihdam edilenleri, e) Sözleşme yılı: Sözleşmenin yürürlüğe girdiği ay ve günü başlangıç olarak kabul eden ve bu tarihten itibaren geçen her bir yıllık süreyi, ifade eder. "hükmü, "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin sekizinci fıkrasında: "(Değişik: 31/1/2013-6413/45 md.) Sözleşmenin yapılmasını müteakip; a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir" hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta; maddi olay kısmında da yer verildiği üzere, davacı Deniz Kuvvetleri Komutanlığında 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'na tabi olarak sözleşmeli er statüsünde 22/05/2017 tarihinde göreve başlamış olup, 02/08/2019 tarihi itibarıyla da 6191 sayılı Kanun hükümleri uyarınca sözleşmesi feshedilmiştir.
TCG Sarucabey Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden tesis edilen dava konusu işlemde, davacının Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görev yaptığı unvanı sözleşmeli er olduğu belirtilmiş; statüsü ve buna bağlı olarak da tabi olduğu 6191 sayılı Kanun hükümleri ile DKY 51-19 Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönergesi düzenlemelerinin esas alındığı belirtilmiştir;
Dava konusu uyuşmazlık, İdare Mahkemesince ve Bölge İdare Mahkemesince davacının tabi olduğu 6191 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulan DKY 51-19 Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönergesi hükümlerine göre incelenip karara bağlanması gerekirken, davacının tabi olmadığı ve hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanma imkanı bulunmayan 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanun'u hükümlerine göre değerlendirme yapılarak işin esası hakkında karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu nedenle, davacının bulunduğu statü itibarıyla tabi olmadığı Kanun hükümlerinin esas alınması suretiyle verilen, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 29/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.