Danıştay danistay 2022/3539 E. 2025/4027 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3539
Karar No : 2025/4027

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Balıkesir ili, ... Anadolu Lisesinde ... olarak göreve başlayan davacının, atama başvurusu esnasında ibraz edilen Engelli Sağlık Kurulu Raporunda ''Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluk'' teşhisi olduğu halde; 2018 E-KPSS Aday Başvuru Kayıt Bilgileri Belgesinde ''engel grubu: zihinsel (MR)'' olarak işaretlendiğinin anlaşıldığından bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile aynı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca atamasının iptal edilmesine ilişkin Balıkesir Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; somut olaydaki uyuşmazlığın davacının gerçeğe aykırı beyanda bulunmasından meydana gelmediği, başvuru klavuzunda yer alan kriterlerin hatalı olarak yorumlanmasından kaynaklandığı, adayların engel gruplarına göre farklı sınav uygulamalarına, farklı sürelere tabi olduğu, bazı engel gruplarında ise adaylara ek süre tanındığı, davacının hangi engel grubunda sınava tabi tutulduğunun ve aslında hangi engel grubunda sınava katılması gerektiğinin belirlenmesi, diğer adaylar arasındaki fırsat eşitliğinin sağlanması yönünden önem arzettiğinden, uyuşmazlığın çözümü için, 10/11/2020 tarihli ara kararı ile, zihinsel engel grubu kategorisinde EKPSS'ye katılarak ataması yapılan davacıya WAIS testinin yapılarak, davacıda ruhsal veya zihinsel bir rahatsızlığının bulunup bulunmadığının, şayet davacıda Mental Retardasyon (MR) bulgusu var ise; ağırlık derecesinin ne olduğunun tespiti amacıyla, davacının ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, hastane tarafından ... tarihinde düzenlenen ... sayılı durum bildirir raporda özetle; "13/11/2020-19/11/2020 tarihleri arasında davacının yapılan ayaktan psikiyatrik muayenesi, aile görüşmesi, hastayı takip eden hekim görüşü, WAIS IQ testi ve eski tıbbi kayıtların incelenmesi sonucunda; elde edilen zeka puanının gerçek performansı yansıtmadığı, kişinin patolojik durumunun bu değeri düşürmüş olabileceği, hastalığın doğası ve kullandığı ilaçlar gereği IQ test skorunun hafif derecede zeka geriliği ile uyumlu gelmiş olabileceği, ancak hastayı takip eden hekim görüşü ve incelemeleri sonucunda kişide zeka geriliğinin (MR) düşünülmediği, yalnızca psikotik bozukluğunun bulunduğu ve bunun zihinsel-ruhsal hastalık ağacında yer aldığı" tespitlerine yer verildiği, bu durumda, dava dosyasında bulunan bilgi, belge ile sağlık raporu birlikte değerlendirildiğinde; zihinsel engel ile (MR) tanısı bulunmayan davacının, EKPSS başvurusundaki engel durumu ile engelli sağlık raporunda belirtilen engel durumunun farklılık arz etmesi nedeniyle, tabi olması gerekenden farklı bir kategoride sınava tabi tutularak ataması yapıldığı dikkate alındığında, davacı hakkında yapılan değerlendirme sonucunda, davacının memurluğa alınma şartını taşımadığının sonradan anlaşıldığının kabulüyle, yapılan atamanın iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı durum bildirir raporda dahi kesin bir teşhis konulamadığı, mahkeme tarafından davacının sevk edildiği tarih itibarıyla yapılan tetkik ve teşhisler sonucu düzenlenen raporda "kişide zeka geriliğinin (MR) düşünülmediği" gibi kesin olmayan kanaate dayalı bir yargıya yer verildiği, diğer taraftan sınava başvuru esnasında davacının tek taraflı irade beyanının yeterli olmadığı, görevli personel ile birlikte işlemlerin yapıldığı ve başvuru evrakına ekli raporların beyanı destekleyici mahiyette olup olmadığı hususunun görevli personel tarafından kontrol edilerek başvurunun tamamlandığı, gerek ilgili Yönetmelik'te gerekse sınav başvuru klavuzunda bu hususta net bir tanımlamanın yer almadığı, özellikle zihinsel engelliler ile ilgili net bir tanımlama yapılmadığı için engel grubunun belirlenmesinde karışıklığa sebep olduğu, buna göre, davacı tarafından ... Araştırma Hastanesinden alınan ... tarih ve ... sayılı Engelli Sağlık Kurulu raporunun arka sayfasında "kişinin engel grubu" kısmında, davacının engel grubunun görme ve zihinsel olarak belirtildiği, söz konusu rapor uyarınca sınav başvuru işlemlerinin görevli personelin gözetiminde yapıldığı ve imzası ile tamamlandığı, İdare Mahkemesince davacının sevk edildiği ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarihli ve ... sayılı durum bildirir raporunda da sonuç olarak, "kişide zeka geriliğinin (MR) düşünülmediği" şeklinde bir ibareye yer verilerek kesin bir sonuca ulaşılamadığı; dolayısıyla, dosya kapsamında bulunan raporlar ve belgelere göre davacının zihinsel bir rahatsızlığının bulunduğunun tartışmasız bir gerçek olduğu, bu haliyle zeka işlev bozukluğu bulunmasına rağmen, atama başvurusu esnasında ibraz edilen Engelli Sağlık Kurulu Raporunda ''Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluk'' teşhisi olduğu halde 2018 EKPSS Aday Başvuru Kayıt Bilgileri Belgesinde ''engel grubu: zihinsel (MR)'' olduğu hususunun, ilgili mevzuat ve sınav kılavuzdaki hatadan/eksiklikten/karışıklıktan kaynaklandığı ve davacının söz konusu hatadan ve eksiklikten sorumlu tutulaması hakkaniyete uygun olmadığından, hastane tarafından verilen sağlık raporunun da eklenmek suretiyle görevli personel huzurunda ve personelin imzasıyla tamamlanan başvuru sonucunda, başvuru bilgileri arasında çelişki bulunduğu şeklinde subjektif değerlendirme yapılmak suretiyle davacının atamasının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının puanı olmayan bir engel grubunda atamasının yapıldığının tespit edilmesi üzerine atamasının iptal edildiği, başvuruya ilişkin bilgilerin gerçeğe uygun olarak kayıt altına alınması hususundaki yükümlülük ve sorumluluğun adaylara ait olduğu, zihinsel engel grubunda yer aldığı kabul edilerek kendisine ek süre verilmesi nedeniyle ayrıcalıklı konuma geldiği, idarelere yüklenebilecek herhangi bir kusur veya hata bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının, ... Numune ve Eğitim Araştırma Hastanesinden verilen ... tarihli "Engelli Sağlık Kurulu Raporu Formunda" engel grubu "Görme ve Zihinsel" olarak belirtilmiştir.
ÖSYM sınav başvuru kaydında engel durumu "Zihinsel (MR) " olarak kaydedilen davacı, bu başvuru kaydına istinaden 22/04/2018 tarihinde yapılan EKPSS sınavına katılmış ve sınav sonucuna göre, Balıkesir ili, ... Lisesine hizmetli kadrosuna yerleştirilmiş, sonrasında davacının sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile, EKPSS başvuru formundaki engel durumunun farklı olması nedeniyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin (B) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca atamasının iptaline yönelik Balıkesir Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Genel ve özel şartlar" başlıklı 48. maddesinin (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" hükmüne yer verilmiş, "Memurluğun sona ermesi" başlıklı 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından her hangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi" Devlet memurluğunu sona erdiren sebepler arasında sayılmıştır.
Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkındaki Yönetmeliğinin "Adayların başvurmaları ve atanmaları" başlıklı 15. maddesinin dördüncü fıkrasında; "Gerçeğe aykırı belge verdiği veya beyanda bulunduğu tespit edilenlerin atamaları yapılmaz, atamaları yapılmış ise iptal edilir, bu kişiler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Gerçeğe aykırı belge verdikleri veya beyanda bulundukları tespit edilen adaylar hakkında yapılacak işlemler, atama başvuru formunda kamu kurum ve kuruluşları tarafından yazılı olarak belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
22/04/2018 tarihinde yapılan Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ve Kura Başvuru Kılavuzunun "Genel Bilgiler, Temel İlke ve Kurallar" bölümünün, 1.2 maddesinde; zihinsel engellilere engel durumlarını dikkate alarak ayrı bir test oluşturulmasına ve sınav süresinin 1/3’ü kadar ek süre verilmesine, okuyucu ve işaretleyici yardımı alarak soru kitapçığını hiç okuyamayan zihinsel engellilere ise sınav süresinin 2/3’ü kadar ek süre verileceği, öngörülerek, 1.8 maddesinde; "Adaylar beyan ettikleri bütün bilgilerin doğruluğundan sorumludurlar. Bir adayın beyanının gerçeğe uymadığı veya evrak üzerinde sahtecilik yaptığı tespit edildiği takdirde bu aday, aradan geçen süreye bakılmaksızın bu sınavdan elde ettiği tüm haklarını kaybedecektir. Sınava veya kuraya katılma hakkı olmadığı hâlde sınava girip yüksek puan almak veya kurada bir kadroya yerleşmiş olmak, göreve memur olarak atanma hakkı doğurmaz. Koşullardan herhangi birine durumunun uymadığı tespit edilen adaylar, EKPSS/kuraya alınmış olsalar bile bu sınav/kura sonucu ile elde ettikleri hiçbir haktan yararlandırılmazlar" kuralına yer verilmiştir.
Aynı kılavuzun "2. Adım" başlıklı kısmında, Başvuru Merkezlerinden başvuru işleminin nasıl yapılması gerektiği anlatılmış, bu bölümde; "DİKKAT: Başvuru bilgilerinizin doğruluğundan ve fotoğrafınızın uygunluğundan, başvurunuz onaylandıktan sonra ortaya çıkabilecek yanlışlıktan veya eksiklikten sorumlu olduğunuzu unutmayınız. Onaylanmış, fotoğraflı belgeyi alınız ve EKPSS/Kura’nın bütün aşamalarında size gerekli olabileceğinden saklayınız. BU AŞAMADA BAŞVURU İŞLEMİNİZ HENÜZ TAMAMLANMAMIŞTIR! Bilgilerinizin doğruluğunu kontrol ettikten sonra ONAY KODUNU GÖREVLİYE BİLDİRİNİZ. Görevli onay kodunu girdikten sonra başvuru bilgileriniz sisteme kaydedilecektir. Onay kodu girilmeyen başvurularda sınav/kura başvuru ücreti yatırılamayacağından sorumluluk adaylara aittir. Başvuru bilgileriniz sisteme kaydedildikten sonra sınav/kura başvuru ücretini süresi içinde yatırarak BAŞVURUNUZU TAMAMLAYINIZ. Başvurunuzu başvuru tarihleri içinde https://ais.osym.gov.tr üzerinden MUTLAKA KONTROL EDİNİZ.
" uyarısına yer verilmiştir.
Aynı kılavuzun "Engel Bilgi Formu" başlıklı bölümünde; "sınavda, 1-Genel Engelliler, 2- Görme Engelliler, 3-İşitme Engelliler, 4- Zihinsel Engelliler olmak üzere dört engel grubunun olduğu, Engel Sağlık Kurulu raporunda Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluklar alanında özür oranları cetveline uygun olarak belirlenmiş zeka işlev bozuklukları [sınırda mental kapasite (IQ:70-80); Hafif (IQ:50-69); Orta ( IQ:35-49); Ağır ( IQ:20-34); Çok Ağır ( IQ:20'nin altında) vb. zeka işlev bozukluğu] belirtilmiş adaylar için engel grubu alanına zihinsel engelliler yazılmalıdır. Engelli Sağlık Kurulu raporunda; Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluklar alanında yukarıda belirtilen zeka işlev bozuklukları dışında ruhsal, duygusal bozukluklar belirtilmiş adaylar için engel grubu alanında genel engelliler yazılacak, engel durumu bilgisi alanında ise Ruhsal ve Duygusal yazılacaktır. Engel bilgisinde yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunanlar ile bilgilerindeki tutarsızlıklar bulunan adayların, yanlış, yanıltıcı bilgilerin sorumluluğu kendilerine aittir. Bilgilerinde gerçeğe uymayan hususlar tespit edilen adaylar, sınav/yerleştirmeden doğan hakları kaybedecekler ve bu durumdan dolayı hak iddia edemeyeceklerdir." şartları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının, ... Numune ve Eğitim Araştırma Hastanesinden alınan ... tarihli "organik olmayan psikoz" (tedavi ile işlevselliği düzelmeyen" ile "konjenital katarakt" tanıları içeren ve engel grubunun "zihinsel ve görme" olarak belirtildiği "Özürlü Sağlık Kurulu Raporu" ile, 22/04/2018 tarihinde yapılacak olan EKPSS sınavına başvurduğu, 08/02/2018 tarihinde ÖSYM biriminde sınav başvuru kaydını oluşturduğu, ÖSYM sınav başvuru kaydında engel durumunun "zihinsel (MR)" olarak kaydedildiği, davacının bu başvuru kaydına istinaden EKPSS sınavına katıldığı ve sınav sonucuna göre Balıkesir ili, Gömeç Anadolu Lisesine hizmetli olarak atandığı ve göreve başladığı, sonrasında davacının sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile EKPSS başvuru formundaki engel durumunun farklı olması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendi ve 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca devlet memurluğunun sona erdirilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, EKPSS sınav başvurularında, başvuranlara ilişkin bilgilerin gerçeğe uygun olarak kayıt altına alınmaması durumunda sınav sonucunun herhangi bir hak doğurmayacağı, diğer taraftan, başvuranlara ilişkin bilgilerin gerçeğe uygun olarak kayıt altına alınması hususundaki yükümlülük ve sorumluluğun başvuru yapan kişilere bırakıldığı, sınav kılavuzunda bu hususta gerekli uyarılara yer verildiği açıktır.
Bu durumda; başvuru kılavuzunda adayların zihinsel engelli grubunda sınava girebilmek için belirli zeka işlev bozukluklarına sahip olmaları gerektiği, zeka işlev bozuklukları dışında ruhsal veya duygusal bozukluklar belirtilmiş adayların genel engelliler grubunda sınava girebileceği açık bir şekilde belirtilmekte olup, zihinsel engel gurubu kategorisinde EKPSS'ye katılarak ataması yapılan davacının, ruhsal veya zihinsel bir rahatsızlığının bulunup bulunmadığının tespitine yönelik dosyada mevcut, ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı durum bildirir raporu ile; "davacının 13/11/2020-19/11/2020 tarihleri arasında yapılan ayaktan psikiyatrik muayenesi, aile görüşmesi, hastayı takip eden hekim görüşü, WAIS IQ testi ve eski tıbbi kayıtların incelenmesi sonucunda; davacının yedi yıldır psikiyatrik hastalık öyküsü olduğu, 2013-2014 ve 2016 yıllarında üç kez hastanede organik olmayan psikoz tanısı ile yatarak tedavi gördüğü, son dört yıldır Kadıköy Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde şizofreni tanısıyla ayaktan tedavi gördüğü, kişiye uygulanan WAIS IQ testinde elde edilen verilere göre kişinin IQ skorunun (VERBAL IQ :66) hafif düzey entellektüel yetersizlik aralığının üst sınırına yakın olduğunun saptandığı, elde edilen zeka puanının gerçek performansı yansıtmadığı, kişinin patolojik durumunun bu değeri düşürmüş olabileceği, hastalığın doğası ve kullandığı ilaçlar gereği IQ test skorunun hafif derecede zeka geriliği ile uyumlu gelmiş olabileceği, ancak hastayı takip eden hekim görüşü ve incelemeleri sonucunda kişide zeka geriliğinin (MR) düşünülmediği, yalnızca psikotik bozukluğunun bulunduğu ve bunun zihinsel-ruhsal hastalık ağacında yer aldığı" tespitlerine yer verildiği görüldüğünden; davacının zihinsel engel ile (MR) tanısı bulunmadığı, sınav kılavuzuna göre zihinsel engele sahip olanların sınav süresinin 1/3 oranında artırıldığı, yine zihinsel engeli bulunan adayların kendileri için hazırlanan soru kitapçığını kullanacağı, bu haliyle davacının kendi durumuna göre katılması gereken sınavdan farklı bir sınava katıldığı, sınav kılavuzuna göre başvuru kayıtlarını gerçeğe uygun olarak düzenlenmesi yükümlülüğünün başvurana ait olduğu ve sınav kılavuzunda bu doğrultuda gerekli uyarı ve bilgilendirmelerin yapıldığı hususları dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.