Danıştay danistay 2022/2624 E. 2025/2089 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2624
Karar No : 2025/2089

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile görevine iadesine ve yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta soruşturma raporu ve ekleri, davacının savunmaları, tanık beyanları, HTS kayıtları, işlem sorgulama dökümleri ve dosyada bulunan sair bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; ...Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde çalıştığı dönemde, emekli olabilmek ya da vergi indiriminden faydalanabilmek için kişilerin sahte engelli raporu almalarını sağladığı konusunda tespitler bulunan ... isimli şahsa, maddi menfaat karşılığında usule ve hukuka aykırı olarak sigortalılar hakkında sorgulama yaparak bilgi verdiği hususunun somut ve kesin bir şekilde tespit edildiği, eylemin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı olduğu, davacının sübut bulan fiili ile bu fiile karşılık verilen disiplin cezasının uyumlu olduğu, soruşturma ve ceza zamanaşımı sürelerine uyulduğu, davacıya savunma hakkı tanındığı, davacının üyesi olduğu sendika temsilcisinin de katıldığı yetkili birimce işlem yapıldığı, davacının özlük dosyasında, daha önceden de benzer konuda almış olduğu kademe ilerlemesi durdurulması cezasının bulunduğu dikkate alındığında bir alt ceza uygulanmaması şeklinde oluşan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığından da bahsedilemeyeceği, ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 131. maddesi uyarınca davacı hakkındaki adli soruşturmanın, disiplin yönünden yapılan işlemlere engel olmayacağı ve bu işlemleri geciktirmeyeceği anlaşıldığından, davacının memurluk sıfatı ile bağdaşmayan ve sübut bulan eylemi karşılığında Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacının göreve iadesine yönelik talebinin idari işlem tesisi mahiyetinde olması nedeniyle karşılanması mümkün olmadığı gibi, esasen işbu davada verilmiş olsa idi iptal hükmünün sonucu ve uygulanması mahiyetinde olacak olan söz konusu talebin, davanın reddine karar verilmesi karşısında uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işleme esas, üzerine atılı suçu işlediğine dair somut ve her türlü şüpheden uzak delil bulunmadığı, dosya kapsamında sadece iş takipçiliği yapan ...'nın beyanlarının bulunduğu, bu şahsın kendisini akrabası diyerek tanıttığından aralarında tartışma yaşandığı, iyi niyetli davrandığından bu kişinin yaptıklarını fark edemediği, herhangi bir şekilde menfaat birliğinin bulunmadığı, iftiraya maruz kaldığı, hizmet sorgusu yapmanın bir suç unsuru olarak görüldüğü, sadece sorgu yaparak kişilere emekli olup olmayacağı yönünde bilgi vermesinin görevi kapsamında bulunduğu, hesap hareketleri incelendiğinde anormal bir durumun olmadığı ve çeşitli borçlarının bulunduğunun görüleceği, kabul etmemekle birlikte üzerine atılı suçları işlediği düşünülse dahi bir alt cezanın uygulanması gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacının, ...Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde görev yaptığı dönemde, devleti zarara uğratmak, kişilere ve kendilerine haksız kazanç sağlamak amacıyla organize edilen bir oluşuma bilerek, hukuka aykırı şekilde bilgi ve belge sağlamak suretiyle yardımcı olduğundan bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararıyla Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Kanun'un yukarıda açık metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.
Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.
Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır.
Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda; disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında, ''Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirmek veya Yaymak, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık'' suçlarından, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiiller sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 28/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.