Danıştay danistay 2021/6937 E. 2025/3247 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6937
Karar No : 2025/3247

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adıyaman Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, hava değişimi ve istirahat süreleri toplamının son bir yıl içerisinde 90 günden fazla olduğundan bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliği uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 19/10/2018 tarihli fesih onayına istinaden tesis edilen Adıyaman Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı ilişik kesme işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davacının 01/01/2018 tarihinde trafik kazası geçirdiği ve kafasını kaldırıma vurması sonucunda yaralandığı, bunun üzerine davacının Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 20 gün yoğun bakım ünitesinde ve 10 gün süre ile de serviste tedavi gördüğü, 20/02/2018 tarihinde ileri tetkik ve tedavi için Gaziler Fizik, Tedavi ve Rehabilitasyon Hastenesinde tedaviye alındığı ve anılan hastaneden davacıya 27/04/2018 tarihinde 2 (iki) ay istirahat raporu, aynı hastanede 27/06/2018 tarihinde kontrol edilerek 14/08/2018 tarihinde yine 2 (iki) ay istirahat raporu verildiği, davacının sözkonusu istirahat sürelerine ilişkin raporlarında davacının uzun süreli tedavi görmesinin gerektiğinin özellikle belirtildiği ve 14/10/2018 tarihinde yapılan kontrolünde verilen 19/11/2018 başlangıç tarihli bir (1) yıllık sağlık kurulu raporunda da; davacının tedavisinin bir yıl devam etmesinin planlandığının belirtildiği dikkate alındığında davacının geçirmiş olduğu trafik kazası sonrasındaki hastalığının uzun süreli tedaviyi gerektirdiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı, bu durumda, davacının hastalığının uzun süreli tedaviyi gerektirdiği anlaşıldığından, davacının, en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde 90 günden fazla rapor aldığı gerekçesiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davacının en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde 90 günden fazla rapor aldığı, davacının trafik kazası sonucu yaralanmasının ilgili mevzuat hükmünde belirtilen kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalık niteliğinde olmadığı sonucuna varıldığından, davacının, en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde 90 günden fazla rapor aldığı gerekçesiyle davacı hakkında tesis edilen sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dosyada mevcut tüm sağlık kurulu raporlarında uzun süre tedavi görülmesinin gerekli olduğu hususunun belirtildiği, dava konusu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının rahatsızlığının mesleki bir hastalıktan kaynaklanmadığı, dava konusu işlemin, hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adıyaman Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, son istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten itibaren geriye doğru son bir yıl içerisinde almış olduğu istirahat raporları süresinin toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 17. maddesi, Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölüm 6. maddesinin (b) fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 19/10/2018 tarihli fesih onayına istinaden tesis edilen Adıyaman Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı ilişik kesme işleminin iptali istemiyle, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. ", kuralı, "Tedavi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. (Ek cümle: 31/1/2013-6413/45 md.) Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır." kuralları öngörülmüştür.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Tedavi'' başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. (Ek cümle:RG-7/8/2014-29081) Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır,...'' düzenlemesine yer verilmiş olup, Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği kurala bağlanmış olmakla birlikte, aynı düzenlemede bu kurala bir takım istisnalar getirilmiş, bu doğrultuda; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacının 01/01/2018 tarihinde trafik kazası geçirdiği ve kafasını kaldırıma vurması sonucunda yaralandığı, bunun üzerine davacının, Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde "yaygın beyin yaralanması" tanısıyla 20 gün yoğun bakım ünitesinde ve 10 gün süre ile de serviste tedavi gördüğü, akabinde ileri tetkik ve tedavi maksadıyla sevk edildiği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 20/02/2018 tarihinde tedaviye alındığı ve anılan hastaneden davacıya 27/04/2018 başlangıç tarihli 2 (iki) ay istirahat verilen raporda "uzun süre tedavi görmesi gerekmektedir." hususun belirtildiği, yine aynı Hastanedeki 27/06/2018 tarihli kontrol tedavisinde davacıya, 14/08/2018 başlangıç tarihli 2 (iki) ay istirahat verilen raporda "uzun süre tedavi görmesi gerekmektedir." hususun belirtildiği, anılan Hastanede 14/10/2018 tarihinde yapılan kontrol de ise; 19/11/2018 başlangıç tarihli bir (1) yıllık sağlık kurulu raporunun düzenlenmesi ile birlikte; davacının tedavisinin bir yıl devam etmesinin planlandığının belirtildiği, davacının geçirmiş olduğu kaza ve sonrasındaki tedavi öyküsü dikkate alındığında, davacının hastalığının, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında uzun süreli tedaviyi gerektirdiği anlaşıldığından, davacının, en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde 90 günden fazla rapor aldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi reddi yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.