Danıştay danistay 2021/6924 E. 2025/3690 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6924
Karar No : 2025/3690

TEMYİZ EDEN TARAFLAR :
1- DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

2- DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin
... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Diyarbakır 8. Ana Jet Üs Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ''Ahlaki zayıflık'' disiplinsizliğini işlediğinden bahisle tesis edilen, Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin yargı kararı ile iptali üzerine; anılan işlem nedeniyle statü dışında geçirdiği sürelere ilişkin ödenmeyen maaş ve diğer tüm özlük hakları için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın bilirkişi tarafından faizli hesaplamanın yapıldığı en son tarihten ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi, ilişiğinin kesilmesi nedeniyle ödediği 1.283,84-TL öğrenim, eğitim ve yetiştirme masrafının yasal faiziyle birlikte iadesi, işlem nedeniyle uğranılan ağır elem ve üzüntüye karşılık olmak üzere 50.000,00-TL manevi tazminatın, ilişiğinin kesildiği tarihten (15/06/2015) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, maddi tazminat ödenmesi istemi yönünden; toplam talebin ıslah suretiyle 205.090,64-TL'ye çıkarıldığı, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden ise, davalı idarece davacıya kısım kısım yapılan ödemeler ile toplamda 161.709,80-TL ödendiği dikkate alındığında, davacının maddi tazminat talebinin bu miktara ilişkin kısmında karar verilmesine yer olmadığına, geriye kalan 43.380,84-TL yönünden ise, 1.000,00-TL'lik kısmının dava tarihinden (20/09/2018) itibaren, 42.380,84-TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden (27/06/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği, davacının, 50.000,00-TL manevi tazminat ödenmesi talebi yönünden; davacının ''Ahlaki zayıflık'' disiplinsizliğini işlediğinden bahisle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin uygulandığı ve üç yıldan fazla bir süre ile mesleğinden uzakta kalması nedeniyle zararın niteliği dikkate alındığında, bu kapsamda davacının duyduğu acı ve beraberinde söz konusu olayın psikolojik dünyasında meydana getirdiği üzüntülerin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla takdiren 15.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesi gerektiği, fazlaya dair istemin ise (35.000,00-TL) reddi gerektiği gerekçesiyle davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 43.380,84-TL maddi tazminatın, 1.000,00-TL'lik kısmının dava tarihinden (20/09/2018) itibaren, miktar arttırımına konu diğer 42.380,84-TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden (27/06/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, geriye kalan miktar arttırımına konu 161.709,80-TL maddi tazminat yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 15.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden (20/09/2018) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, fazlaya dair 35.000,00-TL'lik istem yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf talebi ile davalı idarenin kararın maddi tazminat ve buna ilişkin yargılama giderleri yönünden istinaf başvurularının reddine; davalı idarenin kararın manevi tazminat yönünden istinaf talebine gelince; hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilen Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasına ilişkin işlemin ağır hizmet kusuruyla tesis edilmediği ve söz konusu işlem nedeniyle gerçekleşmiş bir manevi zarardan da söz edilemeyeceğinden, davacıya manevi tazminat verilmesini gerektirecek bir durum olmadığı sonucuna ulaşıldığından, kararın davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle; davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 43.380,84-TL maddi tazminatın, 1.000,00-TL'lik kısmının dava tarihinden (20/09/2018) itibaren, miktar arttırımına konu diğer 42.380,84-TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden (27/06/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine; geriye kalan miktar arttırımına konu 161.709,80-TL maddi tazminat yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına; kabul edilen 43.380,84-TL maddi tazminat için, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.121,89-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına taraflarca yapılan istinaf başvurularının, istinafa konu mahkeme kararının anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından reddine; kararın, "davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 15.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden (20/09/2018) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davacının manevi tazminat talebine ilişkin olarak davanın reddine karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİALARI :
1- Davacı tarafından; ''Ahlaki zayıflık'' disiplinsizliğini işlediğinden bahisle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin uygulandığı ve üç yıldan fazla bir süre ile mesleğinden uzakta kalması nedeniyle zararın niteliği dikkate alındığında manevi tazminat talebinin kabulü gerektiği, manevi tazminata hükmedilmesi için, hukuka aykırı, haksız bir eylem veya işlem olması, bu eylem veya işlemden bir zararın doğması, zararın idareye yüklenebilir olması ve zararla idarenin faaliyeti arasında illiyet bağının bulunmasının yeterli olduğu, ayrıca ağır hizmet kusuru bulunması koşulunun aranmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, davacının maddi tazminat talebine ilişkin olarak; tazminat miktarı belirlenirken, davacının söz konusu idari işlemin tesis edilmesinde kusurunun da araştırılması gerektiği, bu kapsamda somut olayda, davacının şahsi davranışlarıyla mahremiyet alanı dışına çıkan eylemlerin de tazminata hükmedilirken göz önüne alınması gerektiği, Mahkemece "karar verilmesine yer olmadığı" yolunda verilen kararda, davalı idarenin haksız çıktığı veya davacının haklı olduğu sonucunu çıkarmak mümkün bulunmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinin idareye yüklenmesinde hukuki isabet bulunmadığı, aleyhe harca hükmedilmesinde de hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısım yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka
uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı tarafından savunma verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Diyarbakır 8. Ana Jet Üs Komutanlığında astsubay olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca ''Ahlaki zayıflık'' disiplinsizliğini işlediğinden bahisle tesis edilen Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin yargı kararı ile iptali üzerine; ayırma işlemi nedeniyle statü dışında geçirdiği sürelere ilişkin ödenmeyen maaş ve diğer tüm özlük hakları için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın bilirkişi tarafından faizli hesaplamanın yapıldığı en son tarihten ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi nedeniyle haksız olarak ödediği 1.283,84-TL öğrenim, eğitim ve yetiştirme masrafının yasal faiziyle birlikte iadesi, işlem nedeniyle uğranılan ağır elem ve üzüntüye karşılık olmak üzere 50.000,00-TL manevi tazminatın, ilişiğinin kesildiği tarihten (15/06/2015) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır..." hükmüne; aynı maddenin son fıkrasında ise: "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde, "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Diyarbakır 8. Ana Jet Üs Komutanlığında astsubay olarak görev yapan davacının, “ahlaki zayıflık” disiplinsizliğini işlediğinden bahisle 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın ve bu karara istinaden resen emekliye sevk edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 05/12/2024 tarih ve E:2024/3569, K:2024/5296 sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" ile cezalandırılmasına ve bu karara istinaden resen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin hukuka uygunluğu yargı kararıyla sabit olduğundan, Bölge İdare Mahkemesince, oluşan hukuki duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2\. Davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...-TL maddi tazminatın, ...-TL'lik kısmının dava tarihinden (20/09/2018) itibaren, miktar arttırımına konu diğer ...-TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden (27/06/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, geriye kalan miktar arttırımına konu ...-TL maddi tazminat yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...-TL manevi tazminatın dava tarihinden (20/09/2018) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, fazlaya dair ...-TL'lik istem yönünden ise davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının "davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...-TL maddi tazminatın, ...-TL'lik kısmının dava tarihinden (20/09/2018) itibaren, miktar arttırımına konu diğer ...-TL'lik kısmının ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihinden (27/06/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, geriye kalan miktar arttırımına konu ...-TL maddi tazminat yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına, kabul edilen ...-TL maddi tazminat için, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına taraflarca yapılan istinaf başvurularının, istinafa konu Mahkeme kararının anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından reddi; kararın, "davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...-TL manevi tazminatın dava tarihinden (20/09/2018) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın bu kısmının kaldırılması, davacının manevi tazminat talebine ilişkin olarak davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 03/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.