Danıştay danistay 2021/6637 E. 2025/2330 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6637
Karar No : 2025/2330

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Komutanlığı
VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Şırnak ili, Jandarma Özel Harekat Tabur Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde, toplamda üç ayı aşacak şekilde hava değişimi veya istirahat raporu aldığından bahisle, Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 6. maddesinin (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 23/05/2016 tarihli işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının her birinin hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:......, K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta; davacı tarafından, oğlunun ameliyatına refakat etmek için kendisine yasal refakat izni verilmediği ve istirahat raporu alması için harici olarak amirlerince yönlendirildiği belirtilerek, 09/09/2015 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere Özel Elazığ Hayat Hastanesinden 20 gün, 09/03/2016 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığından anksiyete bozukluğu teşhisiyle 30 gün, yine aynı teşhise istinaden, 06/04/2016 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere anılı kurumdan 3 gün, Ankara Etimesgut 84 Numaralı Aile Hekimliğinden 11/04/2016 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere 5 gün istirahat raporu alındığı, bilahare Şırnak Askeri Hastanesi Baştabipliğinden anksiyete bozukluğu teşhisine istinaden 22/04/2016 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere 45 gün hava değişimi raporu aldığı, 24/05/2016 tarihinde, davacıya ulaşılarak istirahat süresinin 89 günü tamamladığının ve gelmemesi durumunda sözleşmesinin feshedileceğinin bildirildiği, davacının ise, birliğe katılmayacağını, işlemlerin gıyabında yapılmasını talep ettiğini bildirdiği, söz konusu duruma ilişkin 24/05/2016 tarihli tutanağın amirleri tarafından imza altına alındığı, görev yaptığı dönemde aldığı son istirahat rapor tarihinden geriye doğru son bir yıl içerisinde, son istirahat raporu da dahil olmak üzere toplamda doksan günü aşacak şekilde rapor aldığından bahisle, 23/05/2016 tarihli işlem ile sözleşmesinin feshedildiği, 02/06/2016 tarihinde Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvurduğu ve 2 ay daha istirahat raporu aldığı, raporunun içeriğinde ''Uzun süre istirahat raporu aldığı için hakkında işlem yapılacağını düşünmesi üzerine psikiyatrik kliniğine başvuruyor'' tespitinin yer aldığı, dosya kapsamında mevcut istirahat raporlarının incelenmesinden, davacının uzun süreli bir tedaviye muhtaç olduğuna ilişkin bir teşhisin söz konusu olmadığı ve görev esnasında veya görev dışında; ancak, görevinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğradığına veya bir meslek hastalığına yakalandığına ilişkin herhangi bir teşhis ve tedavinin öngörülmediği, bu durumda davacının almış olduğu en son istirahat rapor tarihi olan 22/04/2016 tarihinden itibaren geriye doğru bir yıl içinde almış olduğu istirahat raporlarının toplam süresinin doksan günü aştığı anlaşıldığından, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresinin dahil edileceği, hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği açık ise de; mevzuat hükmünün devamında "Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren" hastalığa yakalananların, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların da ilişiklerinin kesilmeyeceğinin hükme bağlandığı, uyuşmazlıkta, uzman çavuş olan davacının, 09/09/2015 - 18/09/2015 tarihleri ile 19/09/2015 - 28/09/2015 tarihleri arasında ''Atipik pmomoni'' tanısıyla tek hekimden 10'ar gün olmak kaydıyla istirahat raporu aldığı, akabinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi tarafından düzenlenen 09/03/2016 tarihli sağlık kurulu raporuyla ''Anksiyete bozukluğu'' tanısıyla bir ay, yine Gülhane Askeri Tıp Akademisinden 06/04/2016 - 10/04/2016 tarihleri arasında ''Anksiyete bozukluğu'' tanısıyla tek hekimden 5 gün, Şırnak Asker Hastanesi Baştabipliği tarafından düzenlenen 22/04/2016 tarihli sağlık kurulu raporuyla ''Anksiyete bozukluğu'' tanısıyla bir buçuk ay istirahat raporu aldığı, tüm istirahat raporları hesaba katılarak, toplam hava değişimi süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle işlem tesis edildiği, bu durumda; davacıya sağlık kurulları tarafından düzenlenen raporlar, ruh ve sinir hastalıklarından kaynaklı uzun süre tedaviyi gerektiren istirahat raporları olduğundan, 3 yıllık istirahat süresi hesabında dikkate alınabileceği; ancak, üç aylık istirahat süresi hesabında dikkate alınması mümkün olmadığı halde bu raporlarda yer alan istirahat süreleri de dikkate alınmak suretiyle yapılan hesaplama sonucunda davacının 1 yıl içinde 103 gün sağlık izni kullandığından bahisle sözleşmesinin feshi yönünde tesisi edilen dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren ruh ve sinir hastalığına yakalanmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen gerekçe değiştirilerek, kısmen düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Şırnak ili, Jandarma Özel Harekat Tabur Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde, toplamda üç ayı aşacak şekilde hava değişimi veya istirahat raporu aldığından bahisle, Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. bölümünün 6. maddesinin (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 23/05/2016 tarihli işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının her birinin hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, " Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. ", kuralı, "Tedavi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. (Ek cümle: 31/1/2013-6413/45 md.) Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır." kuralı öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar; dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
Yukarıda açık metinlerine yer verilen ilgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yılda üç ayı geçemeyeceğinin düzenlendiği, 3269 sayılı Kanun hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık sürenin hesabına dahil edilmeyeceği; aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, jandarma uzman çavuş olan davacının, 09/09/2015 - 18/09/2015 tarihleri ile 19/09/2015 - 28/09/2015 tarihleri arasında ''Atipik pmomoni'' tanısıyla tek hekimden 10'ar gün olmak kaydıyla istirahat raporu aldığı, akabinde Gülhane Askeri Tıp Akademisi tarafından düzenlenen 09/03/2016 tarihli sağlık kurulu raporuyla ''Anksiyete bozukluğu'' ve "Hastalığın uzun süreli tedavi gerektirir" tanısıyla bir ay, yine Gülhane Askeri Tıp Akademisinden 06/04/2016 - 10/04/2016 tarihleri arasında ''Anksiyete bozukluğu'' tanısıyla tek hekimden 5 gün, Şırnak Asker Hastanesi Baştabipliği tarafından düzenlenen 22/04/2016 tarihli sağlık kurulu raporuyla ''Anksiyete bozukluğu'' tanısıyla bir buçuk ay istirahat raporu aldığı, tüm istirahat raporları hesaba katılarak toplam hava değişimi süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle sözleşmesinin feshedildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacı hakkında, Gülhane Askeri Tıp Akademisi tarafından düzenlenen 09/03/2016 tarihli sağlık kurulu raporu ile; ruh ve sinir hastalıklarından kaynaklı "Anksiyete bozukluğu" tanısının yanında söz konusu rahatsızlığın uzun süreli tedaviyi gerektirdiği hususunun da belirtildiği ve böylece uzun süreli tedavinin gerektiğine dair söz konusu rapor süresinin; ancak, 3 yıllık istirahat süresi hesabında dikkate alınabileceği, davalı idare tarafından ise, sözleşmenin feshine esas alınan sürelerde bu hususun dikkate alınmadığı, dolayısıyla davacıya verilen istirahat raporlarının, Kanun'un öngördüğü istirahatli sürenin son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği hükmünün ihlalini oluşturmayacağı sonucuna varılmakla, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmakla, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde görülmemiş ise de, sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
Temyize konu karar, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştayın kararı düzelterek onayacağı kuralına yer verilmiştir.
Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarına uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak dava tarihi esas alınması gerekirken, ''işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine'' şeklinde hüküm kurulmasında, hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan eksiklik ve yanlışlık kapsamında olduğundan; söz konusu kararın, "işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine " şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. Kararın, işlem nedeniyle parasal haklarının tahakkuk tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının, yukarıda belirtilen şekilde düzeltilerek ONANMASINA,
4\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 07/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.