Danıştay danistay 2021/4272 E. 2025/2594 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4272
Karar No : 2025/2594


TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... İlçe Jandarma Komutanlığında ... olarak görev yapan davacının, 2019 yılı sicil notu ortalamasının 60'ın altında olması sebebiyle kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle, sözleşmesinin feshine ilişkin ... İl Jandarma Komutanlığının ... tarihli işleminin iptali ve yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının sicil notu ortlamasının 58 puan olduğu, anılan sicil notu işleminin iptaline ilişkin davacı tarafından açılmış herhangi bir davanın bulunmadığı; Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 10. maddesine göre, kademe ilerlemesi yapabilmenin şartları arasında, ''o yıl için olumlu sicil almış olmak'' düzenlemesinin yer aldığı, yine aynı maddede sicilin olumlu olabilmesi için sicil notunun, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısı olması gerektiği, bu sebeple sicil amirlerince düzenlenen 2019 yılı sicil notu 58 olan davacının, 2019 yılı için olumlu sicil alamamış olduğu ve bu nedenle kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, davacının 2017 ve 2018 yıllarında muhtelif zamanlarda birçok disiplin cezası ile cazalandırıldığı, 2017 yılı sicil notu (77), 2018 yılı sicil notu (73) iken, 2019 yılı sicil notunun (58) olduğu, davacının 2019 sicil notları incelendiğinde; "nitelikler" hanelerinin 10 puan üzerinden 1. ve 2. sicil amirince (2) tanesinin, 3. sicil amirince ise (1) tanesinin "5" puan olmak üzere geriye kalanların tamamının "6" puan verilerek doldurulduğu, söz konusu sicil notlarından sicil dönemine ilişkin olarak, "kötü alışkanlıklara düşkün bulunmama", "hasis menfaatlere düşkün olmama" ve "güvenilme ve sadakati" hanelerine düşük not takdir edilmesine ilişkin olarak herhangi bir somut bilgi belge sunulmadığı; öte yandan, sicil döneminde işlediği disipline konu fiillerinin, sicilin nitelik hanelerinin tamamına etkili olamayacağı; bu durumda, 2019 yılı sicili objektif olarak düzenlenmediği sonucuna varılan davacının, söz konusu sicil nedeniyle kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların ödemenin yapılması gereken tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının Eylül 2016 tarihinden itibaren toplam on disiplin cezası aldığı, görev süresi içerisinde sıralı amirlerinden alınan takdir, ödül vb. başarısının bulunmadığı, sicil notlarının her geçen yıl düşüş gösterdiği, işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, ... ili, ... İlçe Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak 26/09/2016 tarihinde göreve başlayan davacı, 19/03/2019 tarihli işlemle görev sırasında veya dışında mevzuatla yasaklanan tutum ve davranışlarda bulunmaktan "kınama", 28/05/2019 tarihli işlemle kabul edilebilir mücbir sebepler haricinde borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmekten "altı ay kısa süreli durdurma" disiplin cezaları ile cezalandırılmıştır. Davacının; 2019 sicil notu ortalaması 58 puan olarak düzenlenmiştir. 2019 yılında aldığı sicil notunun düşük olması sebebiyle kademe ilerlemesi yapamadığından bahisle, sözleşmesi ... İl Jandarma Komutanlığınca feshedilmiş ve bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan, ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinde; ''Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.
Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar.
Görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.
Ayrıca;
a) Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların,
......
Sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir.
Her ne sebeple olursa olsun, sözleşmesi feshedilerek Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen uzman erbaşlar, tekrar Türk Silâhlı Kuvvetlerine alınmazlar.'' öngörülmüştür.
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinde; ''Sicil yılı: Bir sicil yılını, o yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar olan süreyi ifade eder.'' şeklinde belirtilmiş, ''Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi'' başlıklı 10. maddesinde; ''Uzman erbaşlar, aşağıda belirtilen esaslara göre kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi yaparlar.
a) Kademe ilerlemesi yapılabilmesi için;
1) Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması,
2) O yıl içinde olumlu sicil almış olması,
3) Bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması, şarttır.
b) Derece yükselmesi yapılabilmesi için;
1) Derecesi içinde en az üç yıl ve bu derecenin üçüncü kademesinde bir yıl çalışmış olması,
2) Bulunduğu derecenin her kademesinde olumlu sicil alması,
3) Yükselebileceği bir üst derecenin bulunması, şarttır.
Uzman erbaş hakkında sözleşmenin imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk "2 Mayıs" tarihi itibarıyla, (EK-C) de örneğine yer verilen sicil belgesi tanzim edilir. Eğer göreve alınma tarihi ile takip eden "2 Mayıs" tarihi arasında geçen süre üç aydan kısa ise, ilk sicil belgeleri üç ayın doldurulduğu tarihte, müteakip sicil belgeleri her yılın "2 Mayıs" tarihi itibarıyla düzenlenir. Sicil belgesinde her niteliğe on üzerinden not verilir. Notlar tam sayı veya 1/2 kesirli olarak verilir. Sicil tam notu 100 dür. Sicil üstleri bütün niteliklere ayrı ayrı not vermek zorundadır. Sicil üstlerinin verdikleri notların toplamının ortalaması, o yılın sicil notunu teşkil eder. Bölüm sonucu tam sayı çıkmazsa iki hane yürütülür.
Sicilin olumlu olabilmesi için sicil notunun, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısı olması gerekir. Kademe ilerlemesi işlemleri asgarî üçüncü sicil amirliği seviyesinde, derece yükselmesi işlemleri sözleşme yapmaya yetkili komutanlık veya kurum amirleri tarafından yapılır ve ilgili komutanlıklara bildirilir.'' hükmü; ''Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri'' başlıklı 13. maddesinde; ''Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyenler ile ayrılmak isteyenlerin sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır.
Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.
Ayrıca;
a) Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların,
...
Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesinin (JGY:51-3 C) "Özlük İşleri" başlıklı üçüncü kısım " Kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi" başlıklı 3. maddesinde de aynı husus açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar" başlıklı 12. maddesinde "Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların" sözleşmelerinin feshedileceğinin düzenlendiği, aynı Kanun'un 9. maddesine göre kademe ilerlemesi yapılabilmesi için "o yıl içinde olumlu sicil almış olmak" şartı arandığı, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin ''Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi'' başlıklı 10. maddesinde de, uzman erbaşların, kademe ilerlemesi yapılabilmesi için, o yıl içinde olumlu sicil almış olmalarının gerektiği belirlenmiş, Uzman Erbaş Yönergesi'nde de aynı düzenlemeye yer verilmiştir.
Dosyasının incelenmesinden; davacının sözleşmesinin feshedildiği sicil döneminde, "Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışta bulunmak" disiplinsizliği sebebiyle 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca "Kınama" cezası ile cezalandırıldığı, "Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek" disiplinsizliği sebebiyle aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca "24 ay uzun süreli durdurma" cezası ve "Brüt aylığından 1/2 oranında kesilme" cezası ile cezalandırıldığı, 2019 yılı sicil notu ortalamasının 58 olduğu ve bu notun iptali için dava açılmadığı görülmüştür.
Bu durumda, davacının sözleşmesinin feshedildiği sicil dönemindeki performansını gösteren sicil notunun yeterli düzeyde olmadığı anlaşılmakta olup, askerlik görevinin önem ve niteliği ile davacının sözleşmesinin feshedildiği sicil dönemindeki performansını gösteren sicil notunun 60'ın altında kaldığı ve sicil notunun dava konusu edilmeden kesinleştiği; ayrıca, bu değerlendirmeye dayanak olabilecek disiplin cezaları bulunduğu hususları birlikte dikkate alındığında; sicil yetersizliği nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu Mahkeme kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 21/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.