Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/3754
Karar No : 2025/4625

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., Temyiz No:... sayılı, 2577 sayılı İdari Yargılama Kanununun 48. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca verilen temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin kararı ile ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Hopa Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğü'nde ... olarak görev yapmakta iken 17/02/2011 tarihinde emekli olan davacı ...'ın, eşi ... adına hususi pasaport düzenlenmesine ilişkin 19/12/2023 tarihli talebin reddine ilişkin Edirne Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılardan ...'ın 2011 yılında emekli olduğu tarihte fiilen 5. dereceli bir kadroda bulunması nedeniyle talebinin reddedildiği, dava dosyasına sunulan belgelerden, davacının emekli olduğu dönemde kazanılmış hak aylığının 2. derecenin 6. kademesinde bulunduğu, 18/11/2011 tarihli ve 28116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/09/2011 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı'nda Gümrük ve Ticaret Bakanlığının muhafaza memuru kadrosunun 3. dereceye yükseltildiği, anılan tarihten önce muhafaza memuru kadrosu için en yüksek kadronun 5. derece olduğu, hizmet süreleri ve görev ünvanı itibarıyla görevdeki emsallerinin de 3. derece kadroda olması sebebiyle anılan Kanun'un Ek 4. maddesi kapsamında bulunduğu, bu nedenle davacıların hususi damgalı pasaport verilmesi talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı ...'ın muhafaza memuru olarak görev yapmakta iken 17/02/2011 tarihinde emekliye ayrıldığı, emekliye ayrıldığı tarihte kadro derecesinin 5 (beş) olduğu, emekli olduğu tarihte (taşra) muhafaza memuru kadrosu için ihdas edilen en yüksek kadro derecesinin de 5 (beş) olduğu, dolayısıyla görev yaptığı zamanda (taşra) muhafaza memurlarının en fazla 5. derece kadroya kadar yükselebildikleri, emekli olduğu tarih itibarıyla 1., 2., 3. derece kadroda bulunmayan ...'ın 5682 sayılı Kanun'un 14/A kapsamında yer alan şartları taşımadığı, 5682 sayılı Kanun'un ek 4. maddesi ile getirilen imkandan, taşıdıkları unvan bakımından 1., 2. ve 3. derece kadrolarda bulunup da hususi damgalı pasaport almaya hakkı olan, fakat bu kadroları alamadan emekli olmuş/ayrılmış olanların yararlanabileceği, bir başka ifadeyle, ilgilinin emekli olduğu veya ayrıldığı tarih itibarıyla görev yaptığı unvanı için 1., 2. veya 3. derece kadronun bulunması, ancak kadro derecelerinin sınırlı olması nedeniyle bu kadroları (1., 2., 3. derece kadro) alamadan emekli olan veya ayrılan Devlet memurlarına, emekli olduktan veya ayrıldıktan sonra hizmet süreleri ve görev unvanları itibarıyla tespit edilecek görevdeki emsallerinin ilk üç derece kadrolarda bulunmaları halinde hususi damgalı pasaport verilebileceği, davacının ...'ın görev yaptığı zamanda (taşra) muhafaza memurlarının en fazla 5. derece kadroya kadar yükselebildikleri, muhafaza memuru için 3. derece kadronun davacı ...'ın emekli olduktan sonra ihdas edildiği, dolayısıyla emekli olduğu tarih itibarıyla görev yaptığı unvan itibarıyla 1., 2., 3. derece kadronun bulunmaması nedeniyle, zaten görev yaptığı dönem içinde hususi damgalı pasaport alma imkanı olmadığından, emekli olduktan veya ayrıldıktan sonra son görev yaptığı unvan için 1., 2., 3. derece kadro ihdası halinde ise ek 4. maddeden hukuken yararlanma olanağı bulunmadığından, Pasaport Kanunu'nun 14/A ve ek 4. maddede yer verilen şartları taşımaması nedeniyle davacıya hususi damgalı pasaport verilmemesine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
Bahsi geçen karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., Temyiz No:... sayılı sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde, kararı veren mercinin temyiz isteminin reddine karar vereceğine ilişkin düzenleme uyarınca, temyiz başvurusunun incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davacının temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, kesin olarak verilmiş ise de; 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası ve 46. maddesi hükmü uyarınca temyize tabi kabul edilmesi gerektiği; davacılardan ...'ın Hopa Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğü'nde 5. dereceli muhafaza memuru kadrosunda, 2. derecenin 6. kademesinde görev yapmakta iken 17/02/2011 tarihinde emekliye ayrıldığı, aynı hizmet süresi ve aynı unvanda halihazırda çalışan emsallerinin kadro derecesinin 3 olduğu, hak sahibi davacının 2022 tarihinde hususi damgalı pasaportunu 10 yıl süreli olacak şekilde yenilediği, bu yenileme sırasında da davalı idare tarafından belgelerin incelendiği, kendisinin ve eşinin de daha öncesinde yeşil pasaportlarının bulunduğu, eşinin yenileme talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra, 26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2025 tarih ve E.2024/189, K.2025/83 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz kanun yoluna tabi olduğu değerlendirilerek temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak ve dosyadaki belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Hopa Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğü'nde ... olarak görev yapmakta iken 17/02/2011 tarihinde emekli olan davacılardan ...'ın, eşi ... adına hususi pasaport düzenlenmesine ilişkin 19/12/2023 tarihli talebin reddine ilişkin Edirne Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun hususi damgalı pasaport şartlarını düzenleyen 14/A maddesinde; "(Değişik paragraf:22/8/1989-378 KHK/1 md.) birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri , vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek cümle:19/10/2005-5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.
Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir...
Hususî damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususî damgalı pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise aynı neviden pasaport verilmesi mümkündür..." hükmü yer almaktadır.
Pasaport Kanunu'nun ek 4. maddesinde "(Ek:28/5/1988 - 3463/4 md.) Devlet memuru olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadrolarda bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı ...'ın, Hopa Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğü'nde ... olarak görev yapmakta iken 17/02/2011 tarihinde emekli olduğu, kendisine ve eşi davacı ...'a hususi damgalı pasaport verildiği, davacı ...'ın hususi damgalı pasaportunun 2022 yılında on yıl süreyle yenilendiği, eşi davacı ...'ın hususi damgalı pasaportunun yenilenmesi istemiyle yapılan başvurunun mevzuatta belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle Edirne Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14/A. ve Ek 4. maddelerinin birlikte değerlendirilmesi ile fiilen birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda görev yapan Devlet memurları ile sözleşmeli çalıştırılan Devlet memurlarına ve diğer kamu görevlilerine hususi damgalı pasaportların verileceği, ilk üç derece kadrolarına yükselemeden emekli olan veya ayrılan Devlet memurlarına, hizmet süreleri ve görev ünvanları itibarıyla tespit edilecek görevdeki emsallerinin ilk üç derece kadrolarda bulunmaları halinde de hususi damgalı pasaport verilebileceğinin düzenlendiği görülmüştür.
Bu durumda, davacının 2011 yılında emekli olduğu tarihte fiilen 5. dereceli bir kadroda bulunması nedeniyle talebinin reddedildiği, 18/11/2011 tarihli ve 28116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/09/2011 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı'nda Gümrük ve Ticaret Bakanlığının muhafaza memuru kadrosunun 3. dereceye yükseltildiği, hizmet süreleri ve görev ünvanı itibarıyla davacının görevdeki emsallerinin 3. derece kadroda olması sebebiyle anılan Kanun'un Ek 4. maddesi kapsamında bulunduğu anlaşılmıştır.
Belirtilen nedenlerle; dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış olup; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığından bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Edirne İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.