Danıştay danistay 2024/4919 E. 2024/4989 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/4919
Karar No : 2024/4989

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA

DAVANIN_ÖZETİ : Davacı tarafından; berber, kuaför ve güzellik salonlarının ülke genelinde haftanın bir günü kapalı olması uygulamasının 01/07/2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceğine, kurala uymayanlara yaptırım uygulanacağına ilişkin Ticaret Bakanlığının... tarih ve ...sayılı “Berber, Kuaför ve Güzellik Salonu Çalışma Saatlerine İlişkin Basın Açıklaması”nın iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde; "1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü yer almaktadır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu hükme bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un, 3410 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış; Kanun'un 14. maddesinde dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddeye uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden birisi taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca, iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinden; 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 13. maddesi ile Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmeliğin 13. ve 15. maddeleri uyarınca, davalı Ticaret Bakanlığının... tarihli Makam Oluru ile berber, kuaför ve güzellik salonlarının ülke genelinde 01/10/2022 tarihinden itibaren "haftanın bir günü" kapatılması; berber, kuaför ve güzellik salonları için farklılık arz edebilecek şekilde kapalı olunacak günün ilgili meslek kuruluşlarının görüşü alınmak suretiyle "her ilde vali tarafından" belirlenmesi uygun görülmüş; anılan Olura istinaden İstanbul Valiliğinin 05/10/2022 tarihli kararıyla İstanbul ili genelinde erkek berberleri, kadın kuaförleri ve güzellik salonlarının, uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, "haftanın her pazar günü" kapalı olmaları uygun bulunmuş; bilahare uygulamanın yurt çapında başlayacağı tarih, Ticaret Bakanlığının ... tarihli Makam Oluru ile 01/07/2024 olarak belirlenmiştir.
Dava konusu edilen "Berber, Kuaför ve Güzellik Salonu Çalışma Saatlerine İlişkin Basın Açıklaması"nda ise, Ticaret Bakanlığının, bahsi geçen işletmelerin haftanın bir günü kapalı olması yönündeki 18/08/2022 tarihli kararı üzerine Valiliklerce illere göre kapalı olunacak günlerin tespit edildiği, anılan işletmelerin haftanın bir günü kapalı olması uygulamasının 01/07/2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceği ve bu işletmelerin Valilikler tarafından belirlenen günlerde kapalı olmadığının tespiti halinde Ticaret Bakanlığınca idari yaptırım uygulanacağı belirtilmiştir.

Dava dilekçesinin incelenmesinden; dilekçenin "dava konusu" ile "sonuç ve talep" kısımlarında, Ticaret Bakanlığının 01/07/2024 tarihli “Berber, Kuaför ve Güzellik Salonu Çalışma Saatlerine İlişkin Basın Açıklaması”nın iptali istemine yer verildiği; dilekçe içeriğinde ise, İstanbul Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü'nün 05/10/2022 tarihli kararı ile 01/07/2024 tarihi itibarıyla erkek berberleri, kadın kuaförleri ve güzellik salonlarının haftanın her pazar günü kapalı olmasının uygun görüldüğü, bu kararın usulüne uygun alınmadığı, 2018 tarihinde Danıştay tarafından verilen bir karar ile tüm kuaförlerin pazar günü çalışma ruhsatı aldıkları, kazanılmış haklarının bulunduğu, düğünlerin genellikle pazar günleri yapıldığı ve kuaförlerin en fazla kazancı o günler elde ettiklerinden bahsedildiği görülmektedir.
Buna göre, dava dilekçesinin "dava konusu" ve "sonuç ve talep" kısımları ile içeriğinin uyumsuz olduğu, Ticaret Bakanlığının 01/07/2024 tarihli “Berber, Kuaför ve Güzellik Salonu Çalışma Saatlerine İlişkin Basın Açıklaması”nın yanı sıra İstanbul Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü'nün 05/10/2022 tarihli kararının da iptalinin istenilip istenilmediğinin anlaşılamadığı, bu haliyle dilekçenin usulüne uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, düzenli hâle koymak, düzen vermek olarak tanımlanabilecek olan düzenleme, kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise hukukta sürekli, soyut, objektif ve genel durumları belirleyen norm olarak tanımlanır.
Bu bağlamda idare, Anayasa ve yasal düzenlemelerden aldığı yetki ile kural koyma, düzenleme yapma yetkisine sahiptir. Düzenleme yetkisini kullanarak tüzük, yönetmelik, genelge gibi düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin; sürekli, soyut, objektif, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir ifadeyle belirtilen nitelikte kurallar koymuş olması gerekir.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu edilen "Berber, Kuaför ve Güzellik Salonu Çalışma Saatlerine İlişkin Basın Açıklaması"nın yeni bir kural koymadığı, halihazırda Ticaret Bakanlığının 18/08/2022 tarihli Makam Oluru ile getirilen "haftanın herhangi bir günü kapalı olma" uygulaması ile "uygulamanın yurt çapında 01/07/2024 tarihinde başlayacağı"na yönelik Ticaret Bakanlığının ... tarihli Makam Oluru ve Valiliklerce illere göre tespit edilmiş olan "kapalı olunacak günler"e ilişkin kararlar ile yürürlüğe konulmuş bulunan kuralların yalnızca bildiriminden ve tekrarından ibaret olduğu; keza işlemin, belirlenmiş olan kurallara uymayanlara yaptırım uygulanacağına yönelik kısmının da 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 18. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin uygulanacağının bildirilmesine ilişkin blunduğu; bu haliyle dava konusu Basın Açıklamasının sürekli, soyut, objektif, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermediğinden "düzenleyici işlem" vasfını haiz olmadığı, buna bağlı olarak anılan işlemin iptali isteminin Danıştayın ilk derece bakmakla görevli olduğu davalar kapsamında bulunmadığı; yukarıda da belirtildiği üzere, düzenleyici nitelikteki kural koyucu işlemlerin; berber, kuaför ve güzellik salonlarının ülke genelinde 01/10/2022 tarihinden itibaren "haftanın bir günü" kapatılmasına; berber, kuaför ve güzellik salonları için farklılık arz edebilecek şekilde kapalı olunacak günün ilgili meslek kuruluşlarının görüşü alınmak suretiyle "her ilde vali tarafından" belirlenmesine ilişkin Ticaret Bakanlığının ... tarihli Makam Oluru ile uygulamanın yurt çapında başlayacağı tarihin 01/07/2024 tarihine ertelenmesine ilişkin Ticaret Bakanlığının ... tarihli Makam Oluru ve İstanbul ili genelinde erkek berberleri, kadın kuaförleri ve güzellik salonlarının "haftanın her pazar günü" kapalı olmalarının uygun bulunduğuna dair İstanbul Valiliğinin 05/10/2022 tarihli kararı olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davanın konusunun, yukarıda aktarılan hususlar dikkate alınarak açıklığa kavuşturulması; dava dilekçesinde, dava konusu edilmek istenilen işlem(ler)in, tarih ve sayısı ile tesis eden makamın adının belirtilmesi ve hukuka aykırılık sebeplerinin açıkça gösterilmesi suretiyle iptali istem(ler)ine yer verilmesi, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi, iptali istenilen işlem(ler)in suret(ler)inin dilekçeye eklenmesi, bu şekilde 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış, açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle yeniden dava açılması gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde yukarıda belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 3. maddeye uygun şekilde düzenlenecek imzalı dilekçe ile yeniden dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2- Aynı Kanun'un 15. maddesinın 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,
3- Davanın yenilenmesi hâlinde yeniden harç alınmamasına, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 18/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.