Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/4463
Karar No : 2025/482

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : ..'a velayeten
kendisine asaleten ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Türkiye İstatistik Kurumu Kars Bölge Müdürlüğü'nde geçici personel (anketör) olarak görev yapan yakınları ...'ın, aynı yerde görev yapan başka bir kamu görevlisi tarafından 19/03/2014 tarihinde gerçekleştirilen silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 500,00 TL (04/04/2023 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 1.924.142,56 TL, 17/05/2024 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 2.005.433,14 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, çocuğu ... için 500,00 TL (04/04/2023 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 336.901,13 TL, 17/05/2024 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 361.683,77 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle davacıların uğramış olduğu maddi zararların (destekten yoksun kalma) tespiti amacıyla dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda ... için 1.924.142,56 TL, ... için 336.901,13 TL destekten yoksun kalma zararı bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek eş ... için 1.924.142,56 TL, çocuk ... için 336.901,13 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ile dava konusu olan olayın şekli, niteliği, müteveffanın genç yaşta hayatını kaybetmesi, davacıların müteveffa ile olay yakınlığı dikkate alınarak takdiren eş ... için 100.000,00 TL, çocuk ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların destekten yoksun kalma tazminatının yeniden hesaplanarak ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmesi üzerine alınan 28/02/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda davacılardan ... için 2.005.433,14 TL, ... için ise 361.683,77 TL destekten yoksun kalma zararının belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek eş ... için 2.005.433,14 TL, çocuk ... için 361.683,77 TL maddi tazminatın kabulüne karar verilmiştir. Davacılar tarafından, dava dilekçesince maddi ve manevi tazminat talebine olay tarihinden itibaren faiz işletilmesi isteminde bulunulmuş, Mahkemece, hükmedilen maddi ve manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmiş ise de idari işlem veya eylemlerden dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak idareye başvuru tarihinin, başvurunun bulunmaması halinde ise dava tarihinin esas alınması gerektiği hususu yerleşik hale gelen Danıştay içtihatları ile genel kabul görmüş ve istikrar kazandığı, davacıların maddi ve manevi tazminat istemiyle İş Mahkemesinde davanın açıldığı 08/02/2016 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idarenin maddi ve manevi tazminatın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine, davacıların maddi tazminata yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davalı idarenin hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminata yürütülecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin istinaf başvurusunun kabulüne, kabul edilen toplam 2.367,116,91 TL maddi tazminat ve Mahkemesince hüküm altına alınan toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın görevsiz Mahkemeye açılan dava tarihi olan 08/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporuna ilişkin itirazları değerlendirilmeksizin verilen kararın hatalı olduğu, müteveffanın eşi yönünden evlenme şansı indirimi yapılmasının kabul edilemez olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, dava konusu olayda idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yarar kalemleri dikkate alınmaksızın maddi tazminat tutarının belirlendiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup; davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Mahkeme kararının manevi tazminata ilişkin kısmının onanması, maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesi, ikinci fıkrası uyarınca davalı idarenin, duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, Türkiye İstatistik Kurumu Kars Bölge Müdürlüğü'nde geçici personel (anketör) olarak görev yapan davacılar yakını ...'ın, aynı yerde görev yapan başka bir kamu görevlisi tarafından 19/03/2014 tarihinde gerçekleştirilen silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu davacılar tarafından ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 500,00 TL (04/04/2023 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 1.924.142,56 TL, 17/05/2024 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 2.005.433,14 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, çocuğu ... için 500,00 TL (04/04/2023 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 336.901,13 TL, 17/05/2024 tarihli miktar artırım dilekçesiyle 361.683,77 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususlar kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

B) Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bakılan davada; Mahkeme kararına dayanak alınan 15/02/2023 ve 20/03/2024 tarihli bilirkişi raporlarında, müteveffanın görev aylığı veya emsali kamu görevlisinin görev aylığı dikkate alınarak davacılar için destekten yoksun kalma zararının belirlenmesi gerekirken, müteveffanı son görev aylığının asgari ücrete oranlanması suretiyle aylık ücretinin belirlenmesi suretiyle yapılan hesaplamanın ve dolayısıyla bilirkişi raporunun, mahkeme kararına dayanak alınacak mahiyette olmadığı görülmektedir.
Tazminatın amacı uğranılan gerçek zararın tazmin edilmesini sağlamaktır. Bu nedenle tazminat, zarar görenin zenginleşmesi veya zarar verenin cezalandırılması sonucuna yol açmamalıdır. Dolayısıyla hesaplanacak tazminatın azami miktarı gerçek zarar ile sınırlıdır. Öte yandan dinamik bir yapıya sahip olan tazminat hukuku çerçevesinde zarar ve yarar kalemleri belirlenirken, tazminat tutarının hesaplanabilmesi yerleşik yargı uygulamasında da kabul edildiği üzere hukuk bilimi dışında özel bilgi gerektirmektedir. Bu sebeple aktüeryal yönden maddi tazminat hesaplanması gereken davalarda mahkemeler bilirkişinin görüşünün alınmasına ihtiyaç duymaktadır.
Davacıların zararlarının ortaya konulması için gereken hesaplamalarda gözetilmesi gereken ilke ve unsurlar, son dönem Dairemiz yerleşik içtihatları uyarınca aşağıda belirtilen şekilde olup, bu veriler ışığında bilirkişi tarafından yeniden hesaplanmalıdır.
Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, desteğin ölüm tarihinden bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, desteğin emsali kamu görevlisinin aylar itibariyle aldığı görev aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.
Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten desteğin yasal emeklilik yaşını dolduracağı tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde de, desteğin emsali kamu görevlisinin aylar itibariyle alabileceği görev aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı davacıların destekten yoksun kalma zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Pasif dönemdeki zararı, desteğin yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile muhtemel ömrünün sonuna (TRH 2010 tablosuna göre) kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, yasal emeklilik yaşını tamamladığı ve yasal emekli olma koşullarına sahip olduğu farz edilen desteğin alacağı emekli aylıkları ile desteğin emekli aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontaya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin kısmen reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacıların manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının ONANMASINA,
2\. Tarafların temyiz isteminin kısmen kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3\. Kararın bozulan kısmına yönelik olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.