Danıştay danistay 2024/1767 E. 2025/3826 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/1767
Karar No : 2025/3826

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2-...
3- ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ..., Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ...'ın 18/11/2008 tarihinde Sivas Devlet Hastanesi koridorunda röntgen odası önündeki oturaklarda annesi ... ile birlikte kan tahlili sonucu beklediği sırada röntgen çekim odasına girerek çalışmakta olan vantilatöre parmağını kaptırması sonucu parmağının kopması ile neticelenen hadisede idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık ... için 19.000,00 TL (miktar artırımı ile 123.027,49 TL) maddi, 7.000,00 TL (miktar artırımı ile 30.000,00 TL) manevi, anne ... için 2.000,00 TL (miktar artırımı ile 10.000,00 TL) manevi ve baba ... için 2.000,00 TL (miktar artırımı ile 10.000,00 TL) manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 09/02/2023 tarih ve E:2019/7274, K:2023/462 sayılı bozma kararına uyularak verilen 31/01/2024 tarih ve E:2024/92, K:2024/137 sayılı kararda; çocuk yaşta olan ...'nın olayın gerçekleştiği anda annesinin gözetimi ve denetimi altında bulunduğu, özellikle vantilatörün röntgen odasının girişinden 6-7 metre uzakta olması da dikkate alındığında, ...'nın odaya girip, vantilatörle oynaması arasında beli bir süre geçtiğinin kabulü gerektiği, bu süre zarfında da annenin bakım ve gözetim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmediği anlaşıldığından, bu haliyle olayın gerçekleşmesine asli kusurlu olan davalı idarenin %60, gözetim ve denetim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmeyen ve tali kusurlu olan anne ...'ın ise %40 oranında kusurlu olduğu, dosya kapsamına alınan 05/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda maddi zararın 123.927,49 TL olduğu belirtildiğinden %60 olarak belirlenen idare kusuruna isabet eden toplam 73.816,49 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacı ...'ya ödenmesi gerektiği, manevi tazminat istemi yönünden, manevi tazminatın artırımına yönelik miktar artırım başvurularının kabulüne olanak bulunmadığı, bu itibarla, davalı idarenin belirtilen oranda hizmet kusuru ve manevi tazminatın manevi tatmin aracı olma niteliği de göz önünde bulundurulmak suretiyle takdiren davacılardan ... için 7.000,00 TL, davacılardan ... ve ... için ayrı ayrı 2.000,00 TL olmak üzere toplam 11.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacılardan ... için 73.816,49 TL maddi ve 7.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 80.816,49 TL tazminatın 26.000,00 TL'si için idareye başvuru tarihinden (05/01/2009), 54.816,49 TL'si için miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliği (30/10/2018) tarihinden; anne ... için 2.000,00 TL, baba ... için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 4.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden (05/01/2009) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, davacılardan ...'ın maddi tazminat talebinin fazlaya ilişkin kısmının reddine, davacının kabul edilen maddi tazminat istemi yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca nispi olarak belirlenen 11.810,64 TL avukatlık ücreti ile kabul edilen manevi tazminat talebi üzerinden aynı tarife uyarınca belirlenen 10.500,00 TL avukatlık ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine, davacının maddi tazminat talebinin reddedilen kısmı üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 10.500,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, yeni bir kusur raporu alınmaksızın kusur oranlarının takdir edilmesinin hakkaniyetli olmadığı, eksik parmakla yaşamanın oluşturduğu manevi zararın on beş yıl süren yargılama içerisinde arttığının kabulü gerektiği, hükmedilen manevi tazminatın günün ekonomik koşullarında ve sosyal ortamında adil olmadığı, manevi tazminatın arttığının ispatına yönelik olarak bilgi ve belgeye ihtiyaç bulunmadığı, daha önce hükmedilen tazminatın ödendiği, geri istenilmesinin adalet duygusunu zedeleyeceği iddialarıyla; davalı idare tarafından, davacı ...’ın olaydaki tek kusurlu kişi olduğu, idarelerinin olayda kusuru bulunmadığı, zarar ispatlanmadığından hükmedilen maddi tazminatın sebepsiz zenginleşme niteliğinde olduğu, manevi tazminata hükmetme koşullarının bulunmadığı iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY
Davacılardan 08/10/2001 doğumlu ...'ın 18/11/2008 tarihinde annesi ile birlikte tedavi amacıyla Sivas Devlet Hastanesine gittiği, yapılan muayene sonrası kan tahlil sonuçlarını almak için hastane koridorunda röntgen odası önünde öğle arası saat 12:00 sıralarında beklerken ...'ın röntgen odasına girdiği, girişten yaklaşık 6-7 metre uzaklıkta bulunan ve çalışmakta olan vantilatöre sağ el baş parmağını sıkıştırması sonucu parmağın IP eklem seviyesinden koptuğu, olay sonrası Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Araştırma ve Uygulama Hastanesinde parmağın ameliyat edilerek kopan parçanın yerine dikildiği, daha sonra aynı gün taburcu edildiği, 05/01/2009 tarihli davalı idareye yapılan başvuru ile de idarenin hizmet kusuru sebebiyle maddi ve manevi tazminat isteminde bulunulduğu, talebin reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
05/09/2018 tarihli maddi zararın hesabına ilişkin bilirkişi raporunda, davacı ...'nın TRH 2010 tablosunun esas alınması halinde toplam maluliyet tazminatının 137.697,21 TL olduğu, davalı idarenin kusur oranı %90 kabul edildiğinde zararın 123.927,49 TL olacağı yönünde görüş ve tespitlere yer verildiği, 25/09/2018 tarihli miktar artırım dilekçesi ile de ... için talep edilen 19.000,00 TL maddi tazminat miktarının 123.927,49 TL'ye artırıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
A) Temyize Konu Kararın ...'ın Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi ;
Uyuşmazlığa konu olayda Mahkemenin davalı idarenin % 60, anne ...'ın % 40 kusuru bulunduğu yönündeki değerlendirmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Bununla birlikte hükmedilen tazminat miktarının incelenmesinden, davacı ...'ın olay nedeniyle toplam maluliyet zararının 137.697,21 TL olarak tespit edildiği, bu tutara davalı idarenin kusur oranı olan %60 oranı uygulanarak 82.618,32 TL tazminata hükmedilmesi gerektiği, buna karşın temyize konu karar ile idarenin %90 kusuru bulunduğu varsayımı ile hesap raporunda belirtilen 123.927,49 TL zarar tutarına %60 oranında tekrar kusur oranı uygulanarak 73.816,49 TL maddi tazminata hükmedildiği görülmektedir.
Açıklanan nedenle, 82.618,32 TL maddi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden kararın anılan kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, işbu bozma kararı üzerine hükmedilecek maddi tazminat için vekalet ücreti belirlenirken yargılama sırasında 08/12/2009 tarihinde yapılan duruşmaya davacı vekili ile davalı idare vekilinin katıldığının da dikkate alınması gerektiği açıktır.

B) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi ;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

C) Temyize Konu Kararın Hükmolunan Manevi Tazminatın İçin Hükmedilen Vekalet Ücretine Yönelik Kısmının İncelenmesi ;
21/09/2023 tarih ve 32316 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Mahkeme kararı tarihi itibarıyla uyuşmazlığa uygulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Tarifelerin üçüncü kısmına göre ücret" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." düzenlemesi,
Aynı Tarife'nin "Manevi tazminat davalarında ücret" başlıklı 10. maddesinin 3. fıkrasında; "Bu davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur.", 4. fıkrasında ise "Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir" düzenlemesi yer almaktadır.
Öte yandan Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünün 16. satırında; İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için ödenecek ücret duruşmasız ise 10.500,00 TL, duruşmalı ise 20.900,00 TL olarak belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, ... için 7.000,00 TL, ... için 2.000,00 TL ve ... için 2.000,00 TL manevi tazminat isteminde bulunulduğu, İdare Mahkemesince, manevi tazminat yönünden bu istemler kabul edilerek toplam 11.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği, kabul edilen manevi tazminat talebi için duruşmasız işler için maktu olarak belirlenen 10.500,00 TL avukatlık ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan düzenlemeler uyarınca, kabul olunan manevi tazminat miktarı üzerinden nispi olarak hesaplanan vekalet ücreti maktu vekalet ücretinin altında kalıyorsa maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte hükmedilecek vekalet ücreti tutarı kabul edilen miktarı geçemeyecektir.
Bu durumda, temyize konu karar ile kabul olunan toplam 11.000,00 TL manevi tazminat miktarı için nispi olarak hesaplanan vekalet ücretinin, davacı vekilinin yargılama sırasında duruşmaya katıldığı dikkate alındığında duruşmalı işler için belirlenen 20.900,00 TL maktu vekalet ücretinin altında kaldığı görülmekle birlikte hükmedilecek vekalet ücreti tutarı kabul edilen miktarı geçemeyeceğinden, 11.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yargılama sırasında duruşma yapıldığı ve davacı vekilinin duruşmaya iştirak ettiği göz ardı edilerek duruşmasız işler için belirlenen 10.500,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz istemlerinin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen REDDİNE,
2\. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının manevi tazminata yönelik kısmının ONANMASINA, maddi tazminata ve hükmedilen manevi tazminat için belirlenen vekalet ücretine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.