Danıştay danistay 2024/1760 E. 2025/3833 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/1760
Karar No : 2025/3833

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN KONUSU : Davacılar tarafından, yakınları ...'in ... Jandarma Eğitim Alay Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini er olarak yapmakta iken guatr rahatsızlığı geçirmesinin ardından gerekli tıbbi muayene ve hizmetleri zamanında ve tam alamaması nedeniyle vefat etmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık müteveffanın babası ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 110.081,12 TL) maddi ve 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 100.000,00 TL) manevi, annesi ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 122.506,51 TL) maddi ve 2.500,00 TL (miktar artımı ile 100.000,00 TL) manevi, kız kardeşi ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 50.000,00 TL) manevi, erkek kardeşi ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 50.000,00 TL) manevi olmak üzere toplam 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 232.587,63 TL) maddi, 10.000,00 TL (miktar artırımı ile 300.000,00 TL) manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 110.081,12 TL) maddi tazminat isteminin kabulüyle, 99.632,23 TL maddi tazminatın, 2.500,00 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 10/06/2016 tarihinden itibaren, kalan 97.132,23 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 10/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce müteselsilen davacıya ödenmesine, davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 122.506,51 TL) maddi tazminat isteminin kabulüyle, 112.975,21 TL maddi tazminatın, 2.500,00 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 10/06/2016 tarihinden itibaren, kalan 110,475,21 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 10/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce müteselsilen davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine, davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırım ile 100.000,00 TL) manevi tazminat istemi ile davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 100.000,00 TL) manevi tazminat isteminin davacı ... ve ... için ayrı ayrı 2.500,00'er TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 10/06/2016 tarihinden itibaren, kalan 97.500,00'er TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 10/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce müteselsilen davacılara ödenmesine, davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 50.000,00 TL) manevi tazminat istemi ile davacı ... için 2.500,00 TL (miktar artırımı ile 50.000,00 TL) manevi tazminat isteminin davacı ... ve ... için ayrı ayrı 2.500,00'er TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 10/06/2016 tarihinden itibaren, kalan 47.500,00'er TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 10/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce müteselsilen davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 29/05/2023 tarih ve E:2021/4462, K:2023/2846 sayılı kararına uyularak, davalı İçişleri Bakanlığının istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat talebinin kabulüne ilişkin kısmının kaldırılmasına, her bir davacı için ayrı ayrı olmak üzere 2.500,00 TL manevi tazminatın kabulüne, İçişleri Bakanlığınca 1.250,00 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 10/06/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, Sağlık Bakanlığınca 1.250,00 TL'sinin dava açma tarihi olan 21/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin ise reddine
karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, manevi tazminat talebinin artılmasına engel olacak yasal düzenleme bulunmadığı, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum gözetilmeden karar verildiği iddialarıyla; davalı Sağlık Bakanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, uyuşmazlıkta kendilerine husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğu, idareye başvuru yapılmadan dava açıldığı, müteveffanın durumu dikkate alındığında çok daha öncesinde de hastalığının bulunduğunun kabulü gerektiği, takip ve tedavi sürecine ilişkin ihmal ya da kusurun bulunmadığı, hükme esas alınan raporu tanzim eden bilirkişiler arasında endokrinoloji uzmanı bulunmadığı, tazminata hükmetme koşullarının oluşmadığı, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği iddialarıyla; davalı İçişleri Bakanlığı tarafından ise davanın süresinde açılmadığı, müteveffanın tedavi sürecinde zaman geçirilmeden sevk zincirinin işletildiği, kışlada kaldığı sürede hastalığını tetikleyecek veya kötüleştirecek eyleme maruz kalmadığı, olayda idarelerinin kusur ya da ihmalinin bulunmadığı, askerliğe elverişli olmadığı iddiasının gerçek dışı olduğu, ön başvuru yapılmadan dava açıldığı, nakdi tazminat komisyonu tarafından yapılan ödeme dikkate alınmadan hesaplama yapıldığı, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Davalı Sağlık Bakanlığının Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Bilindiği üzere, istinaf mahkemelerinin faaliyete geçmesinin ardından ilk derece mahkemesi kararına yönelik usul ve hukuka aykırılık iddiaları için öncelikle istinaf kanun yoluna başvurulmakta, başvurunun reddedilmesi üzerine temyiz kanun yoluna gidilmektedir.
Başka bir ifade ile, idare mahkemesi kararınının aleyhine olan kısımları için istinaf kanun yoluna başvurmayan taraf bakımından, -istinaf mahkemesince veye temyiz merci tarafından idare mahkemesi kararından daha aleyhe bir netice yaratılmadıkça- karar kesinleşmiş olmaktadır.
Bu durumda, Dairemizin bozma kararından önceki yargılama safhasında İdare Mahkemesi kararını istinaf kanun yolu incelemesine taşımayan Sağlık Bakanlığının temyiz isteminin, yargılamada gelinen noktada Sağlık Bakanlığı açısından İdare Mahkemesi kararından daha aleyhe bir netice de bulunmadığından incelemesinin yapılmasına hukuki olanak bulunmamaktadır.
B) Temyize Konu Kararın Esasa Yönelik Kısmının İncelenmesi :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacıların ve davalı İçişleri Bakanlığının temyiz dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
C) Temyize Konu Kararın Hükmedilen Tazminata İşleyecek Faizin Başlangıç Tarihine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararın düzeltilerek onanacağı hükmüne yer verilmiştir.
Faiz en basit biçimiyle; idarenin tazmin borcu bağlamında, kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatın ödendiği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanun'a göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından 10/06/2016 tarihinde 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca Milli Savunma Bakanlığına ön başvuru yapıldığı, anılan Bakanlık tarafından başvurunun İçişleri Bakanlığına yönlendirildiğinin davacılara bildirildiği, İçişleri Bakanlığı tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine de bakılmakta olan davanın İçişleri Bakanlığı husumeti ile açıldığı, yargılama sürecinde Sağlık Bakanlığı'nın da davalı konumuna alınması gerektiği anlaşılarak Sağlık Bakanlığının 19/09/2019 tarihli hasım düzeltme kararı ile davalı olarak eklendiği görülmektedir.
Buna göre, davacılar tarafından usulüne uygun olarak 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılmış ön karar başvurusu bulunduğundan idarenin bütünlüğü ilkesi gereği davalı Milli Savunma Bakanlığına başvuru tarihinin İçişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığına başvuru tarihi olarak kabulü ile 10/06/2016 tarihinin davalılar aleyhine hükmedilen tazminat tutarına işletilecek faizin başlangıç tarihi olarak esas alınması gerektiği açıktır.
Bu itibarla, davalı İçişleri Bakanlığı aleyhine hükmedilen tazminat bakımından faiz başlangıç tarihinin 10/06/2016 tarihi olarak esas alınmasında hukuki isabet bulunmakla birlikte davalı Sağlık Bakanlığı aleyhine hükmedilen tazminat bakımından faiz başlangıç tarihinin davanın açıldığı tarih olan 21/11/2016 tarihi olarak esas alınmasında hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "dava açma tarihi olan 21/11/2016" ibarelerinin, "idareye başvuru tarihi olarak kabul edilen 10/06/2016" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı Sağlık Bakanlığının temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, davacıların esasa yönelik temyiz isteminin REDDİNE, hükmedilen tazminata işleyecek faizin başlangıç tarihine yönelik temyiz isteminin KABULÜNE, davalı İçişleri Bakanlığının temyiz istemlerinin REDDİNE,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3\. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.