Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/4449
Karar No : 2025/4180

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4-...
5- ...
6- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Huk. Müş. Yrd. V. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 12/09/2019 tarihinde, Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, ... Mahallesi yakınlarında bölücü terör örgütü mensuplarınca yola döşenen patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucunda yakınları ...'ın vefat etmesinde idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle; uğranıldığı ileri sürülen manevi zararlara karşılık babası ... ve annesi... için ayrı ayrı 250.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; olayın ani şekilde gerçekleştiği, olaydan önce alınmış bir istihbari bilgi bulunmadığı, belirtilen nedenlerle olayın meydana gelmesinde idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı, olayın terör olayı olduğu ve idarenin sosyal risk ilkesi gereğince olay nedeniyle uğranılan zararlardan sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile takdiren baba ... ve anne... için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 11/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi ile, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, takdiren baba ... ve anne... için ayrı ayrı 60.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 11/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, olayın ağırlığı dikkate alındığında hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yetersiz olduğu iddiasıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olayın terör olayı olduğu bu nedenle 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu çerçevede yapılacak değerlendirmede 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminata yer verilmediğinden davacılar lehine manevi tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, olayın gerçekleştiği yer terör açısından riskli bölge olduğundan ilgili kurumlardan bölgeye giriş için izin alınması gerektiği iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın ve aynı olayla ilgili Dairemizin E:2022/5343, E:2023/4210, E:2023/2111, E:2023/4958, E:2024/437 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden; 12/09/2019 tarihinde, Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde, saat 18.00 sıralarında, davacılar yakını ...'ın da aralarında bulunduğu bir grup araçla seyir halindeyken yola önceden döşendiği anlaşılan patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucu araçta bulunan 7 kişinin vefat ettiği, 10 kişinin de yaralandığı anlaşılmaktadır. Davacılar yakını ... da olayda vefat edenler arasındadır.
Olay nedeniyle yaralananlar ve vefat edenlerin yakınları tarafından açılan ve temyiz incelemesi için Dairemizde bulunan dosyalarda davacıların; araç içerisinde bulunan grubun "Hazro Orman İşletme Şefliğinin ... Mahallesi Bozuk Baltalık Ormanlarına Ait Rehabilitasyon Projesi" çerçevesinde yürütülen ağaç kesim işi için bölgeye intikal ettiği, akşam dönüş esnasında patlamanın meydana geldiği, ağaç kesim işinin kamu idarelerinin bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği, bölgede eskiden beri terör örgütüne ait kamplar bulunduğu, olayın gerçekleştiği yerin 1-2 km. yakınında Panak Jandarma Karakolunun bulunduğu hususunu ifade ettikleri; davalı idarenin de savunma ve temyiz dilekçelerinde olayın meydana geldiği bölgenin terör açısından riskli bir bölge olduğunu belirttiği görülmektedir.
Kulp Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığının 22/06/2020 tarihli belgesinde, olay öncesinde patlamaya ilişkin alınmış bir istihbari bilgi bulunmadığı, yine araç içerisinde bulunan grubun ağaç kesim işi için idarelerine verdiği bir bilginin bulunmadığı, orman kesimine ilişkin izin işlemlerinin Hazro Orman İşletme Şefliği tarafından yürütüldüğü, anılan idarece kendilerine bu konuda verilen bir bilginin de bulunmadığı hususunun yer aldığı, Diyarbakır İl Jandarma Komutanlığının 13/09/2019 tarihli olay yeri inceleme raporunda, saldırının bölücü terör örgütü tarafından gerçekleştirildiği, olayın meydana geldiği yere en yakın evlerin 500-600 m. mesafede bulunduğunun belirtildiği görülmektedir.
"Hazro Orman İşletme Şefliğinin ... Mahallesi Bozuk Baltalık Ormanlarına Ait Rehabilitasyon Projesi" başlıklı 10/09/2019 tarihli belgede, Hazro Amenajman Planında 89, 90 ve 91 numaralı bölmelerde çalışma yapılacağının belirtildiği görülmektedir.
Olayın meydana geldiği yerin girişe yasak bölge olup olmadığına ilişkin ilişkin bir veri dosyalarda bulunmamaktadır.
Olayla ilgili olarak ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ceza yargılaması yürütüldüğü UYAP araştırması neticesinde anlaşılmaktadır.
Davacılar tarafından, yukarıda bahsedilen olayda yakınları ...'ın vefat etmesinde idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle, genel hükümler kapsamında uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize Konu Kararın, Davacı...'nun Manevi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır."; 2. fıkrasında, "Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir.
" hükmü yer almaktadır.
UYAP üzerinden yapılan sorgulama sonucu düzenlenen nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden; davacılardan...'nun 09/09/2022 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir." hükmünden kastedilen, münhasıran ölenin şahsına sıkı sıkıya bağlı olan, başkalarına devir ve temliki veya miras yoluyla intikali mümkün olmayan haklarla ilgili davalardır. Bunun dışında, Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, ölene ait bulunan bütün haklar, mallar ve borçlar mirasçılara geçeceğinden, dava açılmakla mamelekî niteliğe dönüşen haklar da, ölenin malvarlığının bir bölümünü oluşturacağından, açılmış bulunan bu tür davaları ölenin mirasçılarının takip etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince, davacılardan...'nun vefat etmiş olduğu ve uyuşmazlığın yalnız öleni ilgilendiren bir dava niteliğinde bulunmadığı gözetilerek, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davayı takip hakkı kendisine geçen mirasçıların başvurmasına kadar dosyanın davacı...'nun yönünden işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

Temyize Konu Kararın, Diğer Davacıların Manevi Tazminat İstemlerine İlişkin Kısımlarının İncelenmesi:
Güvenlik hizmetinin gereği gibi yürütülüp yürütülmediğinin incelendiği uyuşmazlıklarda, olay öncesinde ihbar veya istihbari bilgi bulunup bulunmadığının araştırılması hususu hizmet kusurunun tespitinde başvurulan ölçütlerden biri olmakla birlikte, tek ölçüt de değildir. İdarenin sorumluluğunu doğurabilecek olaylar birbirlerinden farklı yönler barındırabileceğinden, hizmet kusuru araştırmasının tüm uyuşmazlıklar için ayrıca yapılması gerekmektedir.
Dairemizin güvenlik hizmetinde hizmet kusuru tespitine ilişkin bir diğer içtihadı da, insanların gelip geçmek suretiyle sürekli kullandıkları ve yerleşim yerine yakın bulunan bir alanda mayın patlaması meydana gelmesinin diğer şartların da birlikte oluşması halinde idarenin güvenlik hizmetini gereği gibi yürütemediği, bu sebeple hizmet kusuru teşkil ettiği yönündedir.
Bölge İdare Mahkemesince, uyuşmazlıkta, davacılar yakının da aralarında bulunduğu grubun giriş yaptığı bölgenin güvenlik gerekçesiyle girişe yasaklanıp yasaklanmadığı, ağaç kesim işinin orman idaresinin bilgisi ve onayı dahilinde olup olmadığı, yukarıda bahsedilen rehabilitasyon projesi çerçevesinde ağaç kesimi gerçekleştirilen / gerçekleştirileceği planlanan bölmeler ile patlamanın meydana geldiği yerin mesafesi, olayın meydana geldiği yerin yerleşim birimlerine uzaklığı hususları olayda hizmet kusuru bulunup bulunmadığı yönünden detaylıca araştırılıp bir karar verilmesi gerekirken, olay öncesinde alınmış istihbari bilgi bulunmadığı, olayın ani şekilde gerçekleştiği bu nedenle olayda hizmet kusuru bulunmadığı gerekçesiyle, eksik inceleme neticesinde, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; olayla ilgili olarak ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yürütülen ceza yargılamasının, uyuşmazlığı aydınlatma noktasında bakılan davaya katkısının olacağı açıktır.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince yukarıda belirtilen hususlar araştırılarak, davacıların manevi tazminat istemleri hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının; davacı...'na ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin uygulanmasını teminen, diğer davacılar yönünden esastan BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.