Danıştay danistay 2022/859 E. 2025/2978 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/859
Karar No : 2025/2978

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN
(DAVALI YANINDA MÜDAHİL): ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflar ve müdahil tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, oğlu ...'ın 16/10/2016 tarihinde Adana ili, ...ilçesi, Dölekli Mahallesi yakınında bulunan Adana Orman Bölge Müdürlüğü Pos Orman İşletme Müdürlüğüne ait yangın söndürme havuzunda boğularak vefat ettiğinden bahisle olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararlara karşılık 1.000,00 TL (miktar artırımı üzerine 112.377,40 TL) maddi ve 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; ölüm olayının gerçekleştiği yangın havuzunun giriş kapısının dış müdahalelerden etkilenmeyecek şekilde kilit altına alınmaması, sağlam bir kilitleme tertibatı yapılmamış olması, havuz çevresi tel örgü ile çevrilmiş uyarı levhaları aşılmış ise de tel örgünün zeminle birleştiği yerde insan bedeninin girebileceği ölçüde boşluklar bulunması ve muteveffanın da kilitli olmayan kapıdan geçerek havuza girdikten sonra tel örgü ile zemin arasındaki boşluktan havuza düşmek suretiyle hayatını kaybetmesi dikkate alındığında, tazminat istemine konu ölüm olayının idarece düzgün kurulmayan ve idarenin ajanları vasıtasıyla da düzgün işletilmeyen hizmetten kaynaklandığından davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin maddi zararının tespiti amacıyla alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte görüldüğü, olayın davacıyı manevi yönden zarara uğrattığının açık olduğu gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin ise 150.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 50.000,00 TL'lik kısmının reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf yargılaması aşamasında kusur yönünden alınan bilirkişi raporunda, meydana gelen ölüm olayında davacının %35 oranında, müteveffa ...'ın %45 oranında, davalı idarenin de %20 oranında kusurlu olduğu yönünde tespitte bulunulduğu, kusur tespitine yönelik raporda belirtilen kusur oranları dikkate alınmak suretiyle hükmedilecek maddi ve manevi tazminat miktarının yeniden belirlenerek ve davacının daha önce Mahkemenin bilirkişi raporuyla belirlediği destekten yoksun kalma tazminatının 112.377,40 TL olduğu kabul edilmek suretiyle davalı idarenin olayda %20 oranında kusuru üzerinden hesaplanan 22.475,48 TL maddi tazminatın kabulü, ortaya çıkan yeni kusur oranları dikkate alınmak suretiyle oğlunu uyuşmazlığa konu ölüm olayıyla kaybeden davacının manevi yönden zarara uğradığı açık olup 100.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idare ve davalı idare yanında müdahilin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.


TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI:
I- Davacı tarafından, dosyada yer alan 20/02/2017 ve 16/05/2017 tarihli bilirkişi raporlarında asli kusurlunun davalı idare olarak tespit edildiği, istinaf aşamasında kusur yönünden alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme ve hatalı değerlendirme nedeniyle hukuka aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
II- Davalı idare tarafından, idarenin herhangi bir kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
III- Davalı yanında müdahil tarafından, idarenin ve kendisinin kusurunun bulunmadığı, aktüerya bilirkişi raporunda hataların olduğu, hükmedilen manevi tazminatın yüksek olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davalı yanında müdahil tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının oğlu olan 06/09/2005 doğumlu ...'ın 16/10/2016 tarihinde Adana ili, ...ilçesi, ... Mahallesindeki ormanlık alanda arkadaşlarıyla birlikte mantar toplamak için gezintiye çıktığı, mahalle yakınlarında bulunan Adana Orman Bölge Müdürlüğü, Pos Orman İşletme Müdürlüğüne ait yangın söndürme havuzu olarak kullanılan yapay gölet çevresine gelince bir arkadaşı ile havuzun kilitli olmayan kapısından içeri girmek suretiyle havuza yaklaştığı, ayaklarını havuza daldırdığı esnada havuz tabanının kaygan bir malzemeyle kaplanmış ve yosun tutmuş olması nedeniyle ayağının kayması sonucu havuza düşerek boğulmak suretiyle hayatını kaybettiğinden bahisle, davacı tarafından destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. İdarece yerine getirilmesi gereken bir hizmetin müteahhit firma aracılığıyla gerçekleştirilmesi idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.
Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir. Müterafik kusur, zarara uğrayanın, zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım/etki etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana ve yakınlarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesinin 2. fıkrasında eşlerin çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Uyuşmazlık konusu olayda; ölüm olayının meydana geldiği yangın havuzunun bakım ve gözetiminden sorumlu orman muhafaza memurları hakkında "taksirle ölüme neden olma" suçlamasıyla ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafında yürütülen soruşturma kapsamında alınan 11/12/2016 tarihli bilirkişi raporunda; Orman İşletme Şefinin %50 oranında asli derecede kusurlu, velayet üzerinde bulunan annenin %30 oranında tali derecede kusurlu ve babanın da %20 oranında tali derecede kusurlu olduğunun tespit edildiği; 20/02/2017 tarihli bilirkişi raporunda; davalı idare personelinin asli kusurlu, anne ve babanın ise tali kusurlu olduğunun tespit edildiği, aynı suçlama nedeniyle ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılamada kusur tespiti için yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan 16/05/2017 tarihli bilirkişi raporunda ise özetle; "kazanın meydana gelmesinin en önemli unsurunun büyük tehlike potansiyeline sahip havuza çocukların hiç bir ek çaba sarf etmeden açık olan kapıdan girmesi olduğu, belirtilen riskin dikkate alınmaması, memurlara görev tanımı ve çalışma talimatlarının verilmemesi, ortam gözetimi ve denetiminin yapılmaması, havuz kapısının dış müdahalelerden etkilenmeyecek şekilde kilit altına alınmaması, sağlam bir kilitleme tertibatı yapılmış olsa dahi tel örgünün zeminle birleştiği yerde bulunan insan bedeninin girebileceği ölçüdeki boşlukların önemsenmemesi, başka bir deyişle kazanın oluşumuna zemin hazırlayan fiziki koşulların yetersizliği dolayısıyla kurumun kusurlu olduğu, idare tarafından en azından düzgün bir kapı kilitleme düzeneği kurulmuş olması ve tel çitin sağlamlığının sağlanması halinde kazanın yaşanamayacağı, sonuç olarak idarenin ve idare adına bu yetkiyi kullanan kamu görevlilerinin kazanın meydana gelmesinin temel unsuru olduğu ve asli kusurlu olduğu, çocuğun olay tarihinde içinde bulunduğu yaş dönemi dikkate alındığında bakım ve gözetim görevini yerine getirmeyen ebeveynin ise tali kusurlu olduğu" yönünde görüş sunulduğu, kamu görevlileri hakkında yapılan yargılama sonucunda ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararıyla en derin noktası 4 metre olan ve içerisi yosun nedeniyle kayganlaşan havuzda tellerin altındaki boşluklardan yahut önlem alınmayan kapıdan geçmek suretiyle bir kimsenin özellikle de bir çocuğun hayatını kaybetmesinin önlenebilir ve öngörülebilir olmasına rağmen gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri sonucuna varılan ve bilinçli taksirle hareket ettiklerine dair delil bulunmayan sanıkların (orman muhafaza memurlarının) basit taksir ile ölüme neden olma suçunu işledikleri sabit görülerek mahkumiyet kararı verildiği görülmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, kusur yönünden alınan bilirkişi raporunda, meydana gelen ölüm olayında davacının %35 oranında, müteveffa ...'ın %45 oranında, davalı idarenin de %20 oranında kusurlu olduğu yönündeki tespit dikkat alınarak hüküm kurulmuş ise de, olay tarihinde 11 yaşında olan çocukları üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmekte ihmali olduğu anlaşılan anne ve babanın olayın meydana gelmesinde % 50 oranında müterafik kusurlu oldukları açıktır.
Öte yandan, dava konusu olay nedeniyle müteveffanın babası tarafından açılan davada da, ebeveynlerin % 50 oranındaki müterafik kusuru üzerinden aktüerya hesabı yapılarak tazminat ödenmesine karar verilmiş olup, söz konusu kararın Dairemizin 13/06/2025 tarih ve E:2021/6013, K:2025/2977 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir.
Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; yeniden yapılacak yargılama sonucunda hükmedilecek maddi tazminatın miktar artırımıyla artırılan kısmı için de idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine hükmedilmesi gerektiği açıktır.

II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, İdare Mahkemesince kabul edilen 150.000,00 TL manevi tazminata ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu olayda idarenin % 20 oranındaki kusuru da dikkate alınarak 100.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği görülmektedir.
Yukarıda gerekçeleri izah edildiği üzere bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmekte ihmali olan davacı anne ile babanın % 50 müterafik kusuru olduğu ve müteveffanın babası tarafından açılan davada 40.0000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği ve bu kararın onanarak kesinleştiği dikkate alındığında, yaşanılan elem ve ızdırabın karşılığı olarak davacı anne için de 40.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın manevi tazminata ilişkin kısmında da hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların ve müdahilin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/06/2025 tarihinde maddi tazminat yönünden oy birliğiyle, manevi tazminat yönünden oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X)-KARŞI OY :
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Açıklanan nedenle, temyize konu Böge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat yönünden onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.