Danıştay danistay 2022/6563 E. 2025/3277 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/6563
Karar No : 2025/3277

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... İşletmesi Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından; Adana ili, Karaisalı ilçesi, ... köyünde bulunan, ..., ..., ... nolu özel ağaçlandırma çalışması yapılan alanda, davalı idarenin sorumluluğundaki trenin sefer esnasında fren disklerinden kıvılcım çıkması ve bu kıvılcımın kuru otları tutuşturması sonucu yangına sebebiyet verildiğinden bahisle uğradığı iddia edilen zarar ve mahrum kaldığı gelir karşılığı olarak 10.000,00 TL (miktar artırımı üzerine 980.182,15 TL) maddi tazminat ile 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurularının idare mahkemesi kararının maddi tazminatın miktar artırımıyla artırılan kısmına işletilecek yasal faizin başlangıç tarihi yönünden düzeltilmesi suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacı tarafından, yıllarca emek verilerek büyütülen badem ağaçlarının yandığı, tekrar eski haline getirilmesi için yıllarca aynı özverinin ve emeğin verilmesi gerektiği, ağır elem ve üzüntü yaşadığından manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, maddi tazminat yönünden hükmedilecek faizin idareye başvuru tarihinden başlatılmamasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, davanın gerçek hasım olan TCDD Taşımacılık A.Ş.'ye yöneltilmesi gerektiği, davaya konu yerin tarım sigortası kapsamında olup olmadığının araştırılmadığı, destekleme miktarının düşülmesi gerekirken düşülmediği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminatın miktar artırımı yapılan kısmına yürütülecek faiz başlangıç tarihi yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin ise reddine ilişkin kısımlarına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının düzeltilerek reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın idare mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin reddine yönelik kısımlarına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının düzeltilerek reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, hükmedilen maddi tazminatın miktar artırımı suretiyle artırılan kısmına miktar artırımı dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Kanun'un 16. maddesinin dördüncü fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.
Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.
Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.
Nitekim Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 16/04/2025 tarih ve 32875 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/10/2024 tarih ve E:2021/5, K: 2024/2 sayılı kararıyla da tam yargı davalarında miktar artırımında bulunulması halinde, dava dilekçesinde talep edilen miktara hangi tarihten itibaren faize hükmedilecekse artırılan miktara da aynı tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinde, ilk derece mahkemesince hükmedilen maddi tazminatın miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısmı da dahil olmak üzere tamamının idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiş olup, söz konusu karar yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca Danıştay İçtihatlarına ve hukuka uygun olmasına rağmen Mahkeme kararının bu kısmı yönünden düzeltilmesi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olup düzeltilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, artırılan maddi tazminat miktarı bakımından, idareye başvuru tarihi olan 14/09/2018 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasında yer alan "istinaf başvurularının düzeltilerek reddine" ibaresinin "istinaf başvurularının reddine" şeklinde düzeltilmesi ve "Mahkemece hükmedilen 980.182,15 TL tazminatın, dava dilekçesinde belirtilen 10.000,00 TL'na idareye başvuru tarihi olan 14.09.2018 tarihinden itibaren, sonradan ıslah edilen 970.182,15 TL'na ise ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 14.03.2020 tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı idarece davacıya ödenmesine" ibaresinin de hüküm fıkrasından çıkarılması suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin kısım yönünden KABULÜNE, diğer kısımlar yönünden REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtildiği şekilde düzeltilerek ONANMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.