Danıştay danistay 2022/5497 E. 2025/3844 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/5497
Karar No : 2025/3844

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- Kendi adına asaleten;..., ..., ... adlarına
velayeten ... ve...
2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının davalı idare tarafından aleyhine olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'un Gaziantep Islahiye Fevzipaşa Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde er olarak askerlik görevini yapmakta iken 14/10/2018 tarihinde nöbet kulesinde intihar ettiğinden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 148.718,68 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi, babası ... için 1.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 94.298,93 TL) maddi, 50.000,00 TL manevi tazminat ile kardeşleri ..., ..., ...ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine ve müteveffa ...'un şehit olarak kabul edilmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; dava konusu ölüm olayında nöbetçi erin komutanına bildirmeden nöbeti ölene devretmesi, nöbetçilerin kontrol edilmemesi ve silahlık anahtarının başı boş bir şekilde masa üzerinde bırakılması hususlarında zafiyet gösterildiği, nöbet değişiminin komutana bildirilmemiş ve nöbetçi kontrollerinin yapılmamış olmasının ölüm olayının gerçekleşmesinde etkisinin olduğu, dava konusu olayın idarenin hizmet kusuru ve ölenin kendi kusuru sonucu gerçekleştiği sonucuna varıldığı, 08/04/2020 kayıt tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaba göre müteveffanın annesinin destekten yoksun kaldığı miktarın 148.718,68 TL, babasının destekten yoksun kaldığı miktarın ise 94.298,93 TL olduğu, maddi tazminat tutarından %50 oranında kusur indirimi yapılması ile ...için 74.359,34 TL, ... için 47.149,46 TL maddi tazminat ödenmesi ve toplam 121.508,80 TL maddi tazminatın talep edilen 2.000,00 TL'lik kısmına dava dilekçesiyle faiz talebi olmadığından faiz ödenmemesi, geriye kalan 119.508,80 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği (01/06/2020) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi gerektiği, olayın ağırlığı ile duydukları üzüntü ve ızdırabın karşılığı olarak anne ...'a 25.000,00 TL, baba ...'a 25.000,00 TL, kardeş..., ..., ... ve ...'a ayrı ayrı 12.500,00 TL manevi tazminat ödenmesi, dava dilekçesinde hükmedilecek manevi tazminata faiz işletilmesi talep edilmemiş olduğundan faiz işletilmemesi ve davacının idari işlem niteliğinde olan şehitliğe karar verilmesi yönündeki isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların vefat eden ...'a şehitlik verilmesine ilişkin karar verilmesi isteminin incelenmeksizin reddine, tazminat istemleri yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; davacılar tarafından, yakınları ...'un “şehit” statüsüne alınmasına yönelik olarak her zaman ilgili makama idari başvuruda bulunulabileceği ve başvurunun reddedilmesi halinde, başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği belirtilerek taraflarca yapılan istinaf başvurularının belirtilen açıklamayla reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu olay sebebiyle yapılan idari tahkikatta herhangi bir personelin kusurunun bulunmadığının tespit edildiği, hesap raporunun hatalı olduğu, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının faize ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacıların yakını ...'un Gaziantep İslahiye Fevzipaşa Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde er olarak askerlik görevini yapmakta iken 14/10/2018 tarihinde nöbet kulesinde kendisine zimmetli bulunan G-3 piyade tüfeği ile bir el ateş ederek intihar ettiği, davacılar tarafından ölüm olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğramış oldukları maddi ve manevi zararın tazmin edilmesi istemiyle yaptıkları 28/12/2018 tarihli başvurunun davalı idare tarafından reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, miktar artırımıyla artırılan ve hükmedilen maddi tazminat miktarına yasal faiz işletilmesi yönünden incelenmesi:
Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacıların, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, Bölge İdare Mahkemesince hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında miktar artırımıyla artırılan ve hükmedilen 119.508,80 TL maddi tazminata faiz işletilmesi taleple bağlılık ilkesine dolayısıyla usul kurallarına aykırılık oluşturmaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebinin, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olduğunu kabul etmeye hukuken olanak bulunmamaktadır. Zira, 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesiyle getirilen "artırım" hakkı dava dilekçesinde gösterilen "miktar" ile sınırlı olup dava dilekçesinde yer verilmeyen yeni bir talepte bulunulmasına imkan veren bir mahiyet taşımamaktadır. Bu nedenle, miktar artırım dilekçesinde talep edilen "yasal faiz" "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen maddi tazminat miktarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, İdare Mahkemesince miktar artırımıyla artırılan ve kabulüne karar verilen maddi tazminat tutarına yasal faiz işletilmesi yönünden hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü yönünden ONANMASINA, miktar artırımıyla artırılan ve hükmedilen maddi tazminat miktarına yasal faiz işletilmesi yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.