Danıştay danistay 2022/5396 E. 2025/3325 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/5396
Karar No : 2025/3325

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...

İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yenidoğan bebeklerinin göbek kordonuna takılan klempinin sıkıştırılmaması, kontrol edilmemesi nedeniyle vefat ettiği iddiasıyla uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık anne ... için 15.000,00 TL (miktar artırımı sonrası 289.829,71 TL) maddi ve 15.000,00 TL manevi, baba ... için ise 15.000,00 TL (miktar artırımı sonrası 47.251,19 TL) maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Anne ... için 66.744,36 TL maddi, baba ... için ise 47.251,19 TL maddi, (anne ve babanın) her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine ilişkin davanın kabulü yolunda verilen ilk kararın, Danıştay Onuncu Dairesinin 26/04/2021 tarih ve E:2019/6864, K:2021/1884 sayılı kararı ile bozulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile bozmaya uyularak; olaya yönelik olarak ilgili sağlık personeli hakkında açılan ceza davası kapsamında Adli Tıp 1. İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan raporda, "ebelerin travay takibi ve normal doğum yaptırabileceği, doğumu Ebe ...'in yaptırdığı, doğum sonrası anne ve bebeğin bakımını yaptığını, saat 04:10'a kadar takibini yaptığını beyan ettiği, göbek kordonu uygulandığı, klempin sıkışıp sıkışmadığını kontrol etmemesi nedeniyle kusurlu olduğu, bebeğin ve annenin takiplerine katılan diğer yardımcı sağlık personeline kusur atfedilemeyeceği" şeklinde görüş belirtildiği, dolayısıyla anılan raporla davalı idare personelinin kusurlu olduğu açıkça ortaya konulduğundan, davalı idarenin hizmetin kötü işletilmesinden kaynaklı hizmet kusurunun bulunduğu, zararı tazmin etmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, olayla ilgili yeni bir bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, olayda hizmet kusurunun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Mahkeme Kararının, davacı baba ... için hükmedilen maddi-manevi tazminata ve davacı anne ... için hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmının incelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davacı baba ... için hükmedilen maddi-manevi tazminata ve davacı anne ... için hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Mahkeme Kararının, davacı anne ... için hükmedilen maddi tazminata ilişkin kısmının incelenmesi:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılardan ...'ın 14/08/2013 tarihinde saat 02.00 sıralarında Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesine miadında ağrılı gebe olarak başvurduğu, saat 02.00'de yapılan vajinal muayenesinde açıklık 8 cm, efasman %80 olduğu, saat 02.45'te de normal doğum ile 3700 gram apgarı 8-10 olan canlı bir bebek dünyaya getirdiği, bebekte anne yanına verildikten sonra göbek kordonunda meydana gelen kanama nedeniyle kardiyak arrest geliştiği, bu nedenle saat 06.30'da yenidoğan yoğun bakım ünitesine getirilen ve bu sırada kalp atımı ve solunumu olmayan soluk görünümündeki bebeğe kardiyopulmoner resüsitasyon (cpr-canlandırma işlemi) uygulandığı, 30 dakika cpr uygulandıktan sonra kalp atımının döndüğü, bebeğin göbek kordonunun yeniden klemplendiği, entübe edilerek göğüs kompresyonu uygulandığı, genel durum çok kötü, soluk görünümde, bilinci kapalı spontan solunumu olmadığı, tüm müdahalelere rağmen saat 15.30'da eksitus (ölüm hali) kabul edildiği, davacılar tarafından, yenidoğan bebeklerinin göbek kordonuna takılan klempin sıkıştırılmaması, kontrol edilmemesi sebebiyle vefat ettiğinden bahisle uğranılan zararların tazmini istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun reddi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, "davacıların destekten yoksun kalmadan dolayı uğramış oldukları zararın tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde, anne ... için 66.744,36 TL, baba ... için ise 47.251,19 TL destekten yoksun kalınan zarar hesaplandığı, bu tutarın olayda hizmet kusuru bulunan davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği, olayın vuku buluş şekli ve davacıların bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri, bu nedenle duyduğu elem ve ızdırabın karşılığı olarak sebepsiz zenginleşmeye yol açmayacak düzeyde takdiren davacıların (anne ve babanın) her biri için 15.000,00 TL olmak üzere toplamda 30.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Anılan karara karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulmuş, davacılar tarafından temyiz isteminde bulunulmamıştır.
Dairemizce, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile idare aleyhine açılan tam yargı davasında yapılacak yargılama sonucunda idarenin tazmin yükümlülüğünün olduğuna hükmedilmesi halinde davalı idarenin dava konusu olaya ilişkin olarak sorumluluğu olan kişi veya kişilere rücu edebileceği dikkate alındığında bu kişilerin menfaatlerinin davanın sonucundan etkileneceği, bu nedenle davanın ihbarı için geçerli koşulların oluştuğu, Mahkemece, esastan yeniden karar verilirken dava konusu olayda idare ile arasında rücu ilişkisi doğabilecek kişi veya kişilerin tespit edilerek davanın res'en ilgililere ihbar edilmesi gerektiği, bu husus gözetilmeksizin yapılan yargılama sonucunda verilen kararda hukuka uygunluk görülmediği, ayrıca ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında aldırılan ve bakılan davada hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu İstanbul 1. Adli Tıp İhtisas Kurulunca hazırlanan ...tarih ve ... sayılı raporun, taraflara tebliğ edilmediği, İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinin atfıyla uygulanan 6100 sayılı Kanun'un 280. maddesi uyarınca anılan raporun taraflara tebliğ edilerek aynı Kanun'un 281. maddesi kapsamında rapora itiraz imkanının tanınması gerektiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İdare Mahkemesince Dairemizin bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda; davacıların destekten yoksun kalmadan dolayı uğramış oldukları güncel zararın tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde davacı anne ... için miktar artırım dilekçesi ile artırılan 289.829,71 TL maddi tazminat istemine yönelik olarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hukuk sistemimizde "Taleple Bağlılık İlkesi" geçerlidir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."
Taleple bağlılık ilkesinin en önemli sonuçlarından biri de "Aleyhe Bozma Yasağı"dır. Aleyhe bozma yasağı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, "Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm" başlığını taşıyan 283. maddesinde "İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz." denilmek suretiyle açıkça düzenlenmiş bulunmaktadır.
Medeni yargılama hukukuna ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve idari yargılama hukukuna ilişkin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, 5271 sayılı Kanunda olduğu gibi açık bir düzenleme olmamakla birlikte, "Aleyhe Bozma Yasağı" gerek hukuk yargılamasında, gerekse idari yargı alanında uygulanan temel prensiplerden biridir.
Bir hüküm, davanın taraflarından yalnız biri tarafından temyiz edilirse, kamu düzenine ilişkin emredici kurallar hariç olmak üzere, temyiz edilen hüküm temyiz eden tarafın aleyhine olarak bozulamaz. Buna dar anlamda aleyhe bozma yasağı denilmektedir.
Taraflardan yalnız birinin temyizi halinde ya da taraflardan yalnız birinin lehine olarak verilen bozma kararında, bozma kararına uyan ilk derece mahkemesi artık temyiz eden tarafın, önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olan bir hüküm veremez. Buna, geniş anlamda aleyhe bozma yasağı ya da aleyhe hüküm verme yasağı denilmektedir.
Taraflardan yalnız birinin temyizi üzerine verilen bozma kararına uyan mahkemenin temyiz eden tarafın, bozulan karara oranla daha aleyhine olan bir hüküm verememesi ilkesi, usule dair kazanılmış hak müessesesi ile yakından ilgilidir. Yargıtay...Hukuk Dairesinin ...tarih ve E..., K...sayılı kararında da "Önceki karar davacı tarafından temyiz edilmemiş olduğundan, o kararda hükmedilen miktar davalı yararına kazanılmış bir hak oluşturmuştur. O halde, mahkemenin davalı yararına kazanılmış hakkı ihlal ederek aleyhe hüküm verme yasağına aykırı olacak şekilde karar vermiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir." denilmektedir.
Buna göre, davalı idarenin temyiz talebi üzerine, davalı idare lehine verilen bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararda, davalı idarenin önceki (bozulan) karardan daha aleyhine bir hüküm kurulamayacağı açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anne ... için 66.744,36 TL, baba ... için ise 47.251,19 TL maddi, davacıların (anne ve babanın) her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne karar verildiği, anılan kararın davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 26/04/2021 tarih ve E:2019/6864, K:2021/1884 sayılı kararıyla, ihbar müessesesi işletilmeden ve hükme esas alınan bilirkişi raporu davanın taraflarına tebliğ edilmeden verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle anılan kararın bozulmasına karar verildiği, ...İdare Mahkemesince bozmaya uyularak verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davanın kabulüne, 337.081,00 TL maddi tazminat isteminin kabulüne, davacılardan anne ... lehine hükmedilen 15.000,00 TL için davalı idareye başvurunun yapıldığı 20/08/2013 tarihinden itibaren, kalan 274.829,71 TL'nin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 28/02/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacılardan Baba ... lehine hükmedilen 15.000,00 TL için davalı idareye başvurunun yapıldığı 20/08/2013 tarihinden itibaren, kalan 32.251,29 TL'nin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 13/04/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, 30.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, hükmedilen 30.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvurunun yapıldığı 20/08/2013 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verdiği görülmüştür.
Bu durumda, maddi olay, mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargısal içtihatlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde meydana gelen olayda idarenin hizmet kusurunun varlığı kabul edilmelidir. Buna göre maddi tazminata hükmedilmesinde de hukuka aykırılıktan bahsedilemez. Ancak;... İdare Mahkemesinin anne ... için 66.744,36 TL, baba ... için ise 47.251,19 TL maddi tazminat isteminin kabulü, davacıların (anne ve babanın) her biri için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulü yolundaki kararına karşı davacılar tarafından temyiz isteminde bulunulmadığı, Dairemizce kararın ihbar müessesesi işletilmeden ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun davanın taraflarına tebliğ edilmeden karar verilmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle bozulduğu göz önünde bulundurulduğunda, .... İdare Mahkemesince aleyhe hüküm verme yasağı gereğince daha önce anne ... için hükmedilen 66.744,36 TL maddi tazminat miktarını geçmemek suretiyle bir karar verilmesi gerekmekte iken; davalı idarenin önceki (bozulan) karardan daha aleyhine olacak şekilde, 22/02/2022 tarihli miktar artırım dilekçesi dikkate alınarak anne ... için 289.829,71 TL maddi tazminat isteminin kabulü yolunda karar vermek suretiyle aleyhe hüküm verme yasağına uyulmadığı ve davalı idarenin usuli kazanılmış hakkının ihlal edildiği anlaşıldığından, anılan Mahkeme kararının bu kısmında bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince aleyhe hüküm verme yasağı gereğince daha önce hükmedilen maddi tazminat miktarını geçmemek suretiyle davacı ...'ın maddi tazminat istemi yönünden yeni bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2\. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacı baba ... için hükmedilen maddi-manevi tazminata ve davacı anne ... için hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, davacı anne ... için hükmedilen maddi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26/06/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.