Danıştay danistay 2022/4090 E. 2025/3912 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4090
Karar No : 2025/3912

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, yakınları ...'ın 09/11/1998 tarihinde evinin önünden zorla bir araca bindirilerek kaçırıldığı ve bir daha kendisinden haber alınamadığı, ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla gaipliğine karar verildiği, 2015 yılında basın yayın organlarında çıkan haberlerde murislerinin FETÖ/PDY terör örgütü mensubu polis memurları tarafından kaçırılıp sorgulandığı ve sonrasında infaz edilerek Beşiri kırsalında gömüldüğü duyumunu almaları üzerine konu hakkında Batman Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundukları, konuyla ilgili olarak Batman Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında soruşturmanın devam ettiği, İçişleri Bakanlığının ajanını seçme ve denetleme bakımından yetersiz kaldığı, ehil personel istihdam etmemesi, ajanlarını yeterli bir şekilde eğitmemesi, hizmet personeli üzerinde nezaret ve denetlemenin yeterince yapılmamış olması nedeniyle meydana gelen zarardan sorumlu olduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık eş ... için 300.000,00 TL, her bir çocuk için ayrı ayrı 150.000,00 TL olmak üzere toplam 1.050.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemenin 29/11/2019 tarihli ara kararı ile Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan ...sayılı soruşturma dosyasında işlem yapılıp yapılmadığının, karar verilip verilmediğinin sorulması üzerine, verilen cevapla
gönderilen belgelerin incelenmesinden, davacıların murisinin kaçırılması olayına karıştığı iddia edilen ve 1998 yılında Batman İl Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görevli olan H.C.A.'nın Kemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı'nın...sayılı soruşturma dosyası, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturma dosyası ve İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... sayılı soruşturma dosyasında beyanlarının olduğu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturma dosyasının daha sonradan Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı soruşturma dosyası ile devam ettiği ve davacıların murisi ile ilgili diğer Başsavcılıklarda devam eden soruşturmaların da bu dosyada birleştirildiği, olayın aydınlatılması için dosya kapsamındaki belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere yapılması gereken adli işlemlerin sırasıyla yapıldığı, olayın gerçekleştiği tarih göz önüne alındığı zaman, aradan uzun bir süre geçtiği, olayla ilgili olarak şüpheli olduğu değerlendirilen kişilerden bazılarının yurt dışında olduğu, bazılarının firari olduğu ve bir şüphelinin vefat ettiği, soruşturma kapsamında davacıların murisinin cesedinin tüm çalışmalara rağmen bulunamadığının anlaşıldığı, yine Mahkemenin... esasına kayıtlı dosyasında davacılar tarafından, davacıların murisi ...'ın ölümü ile ilgili olarak 13/05/2019 tarihli dilekçe ile Batman Valiliği'ne yapmış oldukları (Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu) başvurunun reddine yönelik Batman Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Komisyonu Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada...tarih ve E..., K... sayılı kararı ile "her ne kadar dava konusu işleme dayanak başvurudan önce davacılar tarafından 11/11/2004 tarihinde benzer nitelikte başvuruda bulunulduğu ve bu başvuruya istinaden Batman Valiliği 2. Zarar Tespit Komisyonu tarafından ... tarih ve ... sayılı kararla taleplerinin reddedildiği görülmüş ise de, 13/05/2019 tarihli başvurunun Batman Valiliği Zarar Tespit Komisyonu tarafından yukarıda izah edildiği üzere oluşan yeni durumlara göre detaylı araştırma yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işleme dayanak olan 13/05/2019 tarihli dilekçeye istinaden verilen cevabın Büro Sorumlusu Müdür (Komisyon Başkanı A.) tarafından verildiği görüldüğünden dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle "dava konusu işlemin iptaline" karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda; Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... sayılı soruşturma dosyası ve eklerinin incelenmesinden olayın aydınlatılması için ilgili diğer Başsavcılıklar ve diğer kurumlar ile koordinasyon içerisinde soruşturmanın devam ettiği, yapılabilecek işlemlerin sırasıyla yapıldığı, davacıların murisinin cesedinin tüm çalışmalara rağmen henüz bulunamadığı, her ne kadar davacıların murisinin kaçırılması olayına karıştığını iddia eden ve 1998 yılında Batman İl Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görevli olan H.C.A.'nın davacıların murisinin öldürüldüğünü başkalarından duyduğunu beyan etmiş olsa da, davacıların murisinin öldürüldüğünü gören tanık/lar bulunmadığından henüz kamu davasının açılmasının mümkün olmadığı anlaşılmakla, ortada bir fail veya failler olmadığı sadece tanık ifadesinin olduğu ve her türlü şüpheden uzak kesin bir delilin de olmadığı, yukarıda aktarıldığı üzere Batman Valiliği Zarar Tespit Komisyonu tarafından olayın tekrar değerlendirileceği de göz önüne alındığında şu aşamada idareye atfı kabil bir kusur bulunmadığı sonucuna varıldığı, davalı idarenin tazminatla sorumlu tutulmasına hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Batman İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kararın usul ve hukuka uygun olmadığı, davacıların murisi ...'ın 09/11/1998 tarihinde Batman'da ikamet ettiği evinden iş yerine gitmek üzere çıktığında, bir araca zorla bindirilerek kaçırıldığı, kaçırılma olayını eşi ...'ın uzaktan gördüğü ancak arkadaşları tarafından alındığını düşünerek çok önemsemediği, komşuları tarafından, eşinin polisler tarafından zorla araca bindirilip götürüldüğünün beyan edildiği, davacılar tarafından emniyet birimlerine yapılan başvurularının sonuçsuz kaldığı, ...'dan uzun süre haber alınamaması nedeniyle hakkında gaiplik kararı alındığı, 2015 yılında bir takım basın yayın organlarında ...'ın emniyet içerisinde bazı oluşumlar tarafından kaçırılıp sorgulandığı ve infaz edilerek Beşiri kırsalında bir yere gömüldüğünün ileri sürüldüğü, bunun üzerine Batman Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturmanın halen devam ettiği ve hakkında gizlilik kararı olduğundan ne aşamada olduğunun bilinemediği, ...'ın o zaman görevli polis memurları tarafından illegal yollarla sorguya alındığı, işkence yapılıp infaz edildiği, bu nedenlerle maddi ve manevi zararlarının doğduğu, bu zararın idareye yüklenebilir bir zarar olduğu, İçişleri Bakanlığının ajanlarını seçme ve denetleme bakımından yetersiz kaldığı, ehil personel istihdam etmemesi, ajanlarını yeterli bir şekilde eğitmemesi nedeniyle meydana gelen manevi zarardan sorumluğu olduğu, bu davada, 5233 sayılı Yasa'dan ayrı gerekçelerle tazminat talebinde bulunulduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacılardan ...'ın 15/09/2018 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle, Bölge İdare Mahkemesi kararının; ...'a ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yeniden karar verilmek üzere bozulması; diğer davacılara ilişkin kısmının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinde, "1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. 2. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu kararın, davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemleri yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, davacılardan ..., ..., ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin reddi yönünden usul ve hukuka uygun olup, davacılar tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

B) Temyize konu kararın, davacılardan ...'ın manevi tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:
Dava dosyasına ilişkin UYAP ortamından alınan davacıya ait nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, davacı ...'ın 15/09/2018 tarihinde, bakılmakta olan dava açıldıktan sonra ancak İdare Mahkemesi kararının verilmesinden önce vefat ettiği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrasının "yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir." hükmünden kastedilen; münhasıran ölenin şahsına sıkı sıkıya bağlı olan, başkalarına devir ve temliki veya miras yoluyla intikali mümkün olmayan haklarla ilgili davalardır. Bunun dışında, Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, ölene ait bulunan bütün haklar, mallar ve borçlar mirasçılara geçeceğinden, açılmış bulunan bu tür davaları ölenin mirasçılarının takip etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda; davacılardan ...'ın vefat etmiş olması ve uyuşmazlığın yalnız ölenleri ilgilendiren bir dava niteliğinde bulunmadığı gözetilerek, 2577 sayılı Kanunun 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davayı takip hakkı kendisine geçen mirasçıların başvurmasına kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacılar ..., ..., ..., ... ve ...'ın temyiz isteminin REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, anılan davacılar yönünden ONANMASINA, davacı ... yönünden 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin uygulanmasını teminen BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.