Danıştay danistay 2022/3298 E. 2025/3116 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/3298
Karar No : 2025/3116

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma er olarak askerlik hizmetini ifa etmekte iken atış talimi sırasında kulağından rahatsızlanması ve komutanları tarafından 3 ayı aşkın süre hastaneye gönderilmemesi nedeniyle işitme kaybı yaşadığından bahisle uğradığını iddia ettiği zararlara karşılık 1.000 TL (miktar artırımı üzerine 168.273,51 TL) maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; zararın mesleki risk kapsamında değerlendirilerek kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazmini gerektiği, davacının % 12 engel oranı dikkate alınarak bilirkişi raporuyla hesaplanan 168.273,51 TL maddi zararının bulunduğu, yaşanılan eleme ve kedere karşılık 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının da dahil olduğu 1995-2 Tertip erbaş ve erlere zorunlu askerlik hizmetinin ifası kapsamında atış alanında 25 metre sıfırlama atış yaptırıldığı, atış bitiminde, atış sırasında ve atış sonrasında herhangi bir kaza ve olay meydana gelmediğine dair tutanak düzenlendiği, davacı tarafından bu atış talimi sırasında kulağında bir ağrı başladığı, bu ağrının daha sonra şiddetlenerek devam ettiğini belirtmesine karşın atış talimi sonrasında davacı tarafından bu olaya yönelik herhangi bir talebinin ve başvurusunun olmadığı, ancak ... tarihinde Reşadiye Devlet Hastanesi'ne sevkinin yapıldığı, Reşadiye Devlet Hastanesi Acil Polikliniğinde yapılan muayene sonrasında düzenlenen Epikrizde "otistis eksterna, tanımlanmamış" teşhisinin konulduğu, davacının dava dilekçesinde belirttiği şekilde epikriz raporunda davacının kulağının kötü olduğu ve Tokat Hastanesine sevk edilmesi gerektiğine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, dosya içerisinde yer alan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalında uzman iki doktor tarafından düzenlenen raporda mevcut işitme kaybının askerlik sırasında meydana gelen hadise ile ilişkisinin kesin olarak tespit edilemeyeceğinin belirtildiği, buna göre; davacının birliğe katılması sonrasında ... tarihinde yapılan atış talimlerinde kulağından zarar gördüğü ve durumu komutanlara bildirmesine rağmen hastaneye sevk edilmeyerek tedavisinin geciktirildiği şeklindeki iddiaların somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadığı, davacının rahatsızlığı nedeniyle uğradığı zarar ile illiyet bağı kurulabilecek idari eylemin olmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, hastaneden alınan epikriz raporunun dahi işitme kaybını ispatlamak için yeterli olduğu, atış taliminden kısa bir süre sonra hastaneye sevk edilerek "otistis eksterna, tanımlanmamış" teşhisinin konulduğu, talep etmesine rağmen hastaneye sevkinin yapılmadığı, askerlikte izin kullandığı dönemde kendi imkanlarıyla muayene olduğu, işitme kaybının idarenin kusuru ile meydana geldiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının ... tarihinde askere sevk edildiği, ... tarihinde Tokat İl Jandarma Komutanlığına zorunlu askerlik hizmeti için katıldığı, memleketine gitmek için izin aldığı dönemde ... tarihinde Adana Askeri Hastanesine başvuruda bulunduğu, anılan hastane tarafından odio tetkiki (işitme testi) için davacının Ankara Etimesgut Asker Hastanesi KBB Polikliniğine sevk edildiği, Etimesgut Askeri Hastanesinde yapılan odyoloji testleri sonucunda ... tarihinde Adana Askeri Hastanesi tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporunda davacı hakkında sensorinöral işitme kaybı, tek taraflı olup diğer kulakta işitme azalmamış (sağ total işitme kaybı) teşhisi konularak "barışta askerliğe elverişli değildir, seferde görev yapar" kararı verilerek davacının terhis edildiği, davacı tarafından Reşadiye İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yaparken ... tarihinde atış talimi sırasında kulağından rahatsızlandığı belirtilerek askerlik görevinin etkisi ve nedeniyle meydana geldiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle davalı idareye başvurulduğu, bu talebin zımnen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Tazminat hukukunda asıl olan, ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması olup, hizmet kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğuna gidebilmek için ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması şarttır. Zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabildiği hallerde öncelikle idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkesine göre zararın tazmin edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesince dava konusu olayda; davacıya zorunlu askerlik hizmetinin ifası kapsamında atış alanında 25 metre sıfırlama atış yaptırıldığı, atış bitiminde, atış sırasında ve atış sonrasında herhangi bir kaza ve olay meydana gelmediğine dair tutanak düzenlendiği, davacı tarafından bu atış talimi sırasında kulağında bir ağrı başladığı, bu ağrının daha sonra şiddetlenerek devam ettiğini belirtmesine karşın atış talimi sonrasında davacı tarafından bu olaya yönelik herhangi bir talebinin ve başvurusunun olmadığı, ancak ... tarihinde Reşadiye Devlet Hastanesi'ne sevkinin yapıldığı, Reşadiye Devlet Hastanesi Acil Polikliniğinde yapılan muayene sonrasında düzenlenen Epikrizde "otistis eksterna, tanımlanmamış" teşhisinin konulduğu, davacının dava dilekçesinde belirttiği şekilde epikriz raporunda davacının kulağının kötü olduğu ve Tokat Hastanesine sevk edilmesi gerektiği ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, dosya içerisinde yer alan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalında uzman iki doktor tarafından düzenlenen raporda mevcut işitme kaybının askerlik sırasında meydana gelen hadise ile ilişkisinin kesin olarak tespit edilemeyeceğinin belirtildiği, buna göre; davacının birliğe katılması sonrasında ... tarihinde yapılan atış talimlerinde kulağından zarar gördüğü ve durumu komutanlara bildirmesine rağmen hastaneye sevk edilmeyerek tedavisinin geciktirildiği şeklindeki iddiaların somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadığı, davacının rahatsızlığı nedeniyle uğradığı zarar ile illiyet bağı kurulabilecek idari eylemin olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının yapılan atış talimleri sonrasında memleketine gitmek için izin aldığı dönemde ... tarihinde Adana Askeri Hastanesine başvuruda bulunduğu, anılan hastane tarafından odio tetkiki (işitme testi) için davacının Ankara Etimesgut Asker Hastanesi KBB Polikliniğine sevk edildiği, Etimesgut Askeri Hastanesinde yapılan odyoloji testleri sonucunda ... tarihinde Adana Askeri Hastanesi tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporunda davacı hakkında sensorinöral işitme kaybı, tek taraflı olup diğer kulakta işitme azalmamış (sağ total işitme kaybı) teşhisi konularak "Barışta askerliğe elverişli değildir, seferde görev yapar" kararı verilerek davacının terhis edildiği görülmekte olup; askerlik görevine başlamadan önce davacının son yoklama muayenesinde askerliğe elverişli olduğuna dair raporun dosyada bulunmadığı, yine yapılan atış talimlerinin işitme kaybına sebep olup olmayacağına, yüksek sesin tek kulakta mı yoksa iki kulakta birden mi işitme kaybına sebep olacağına, davacıda meydana gelen işitme kaybına yüksek sesin sebep olup olmayacağına ilişkin bilirkişi raporu alınmadığı anlaşılmaktadır.
Olayda; davacının askerliğe alınırken yapılan son yoklama muayenesi bilgilerinin temin edilerek, ayrıca davacının askerlikten önce işitme kaybı nedeniyle muayene olup olmadığı araştırıldıktan sonra maddi gerçeğin tam olarak ortaya konulması gerekmekte olup, davacının sağlığına ilişkin yakınmaları ile gördüğü vazife arasında nedensellik bağı kurulup kurulmayacağı hususunun tespitine yönelik olarak davacı Adli Tıp Kurumuna sevk edilerek alınacak rapor ile davacıda meydana gelen işitme kaybı ile atış talimi arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmekte iken bu hususlar araştırılmaksızın eksik inceleme sonucu davanın reddi yolunda verilen Mahkeme Kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki Tokat İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.