Danıştay danistay 2022/2819 E. 2025/3361 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2819
Karar No : 2025/3361

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4-...
5-...
6- ...
7- ... (müteveffa)
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları Piyade Çavuş ...'ın Ağrı ili, Doğubeyazıt ilçesi, 1. Mekanize Piyade Tugayı Keşif Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirmekte iken, 26/02/2015 tarihinde Iğdır 5. Hudut Alay Komutanlığına bağlı Şehit Piyade Er Fehmi Altınordu Sınır Karakolunda tuttuğu kule nöbeti sırasında diğer nöbetçilerden P. Çvş. A.B.G. tarafından silahla vurularak şehit edilmesi olayında idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık anne ... için 12.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, baba ... için 10.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminat ile kardeşler ...,..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 20.000.00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar yakını ...'ın başka bir asker tarafından ateş edilmek suretiyle kasten öldürülmesi olayında, zararlı sonucu doğuran olayın askerlik hizmetinin ifası kapsamında nöbet sırasında ve idarenin bir ajanının suç teşkil eden kusurlu eylemi sonucu meydana geldiğinden hizmetin ifası sırasında kimsenin zarar görmemesi için tedbir alarak, bu doğrultuda gerekli eğitimi vermek, kontrolü sağlamak ve askerleri disiplin altında tutmak gibi önlemleri almadığından idarenin hizmet kusuru kapsamında sorumlu olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacı anne ve babanın uğradıkları maddi zarar tümüyle karşılandığından maddi tazminatın reddi ve davacıların ömür boyunca çekecekleri acı, yoksunluk ve üzüntülerin kısmen de olsa tatmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, anne ve baba için ayrı ayrı takdiren 30.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacı ... vefat ettiğinden mirasçılarının davayı takip etme yönünden başvurularına kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına, davalı idarenin maddi ve manevi tazminatın ve davacıların maddi tazminatın esasına yönelik istinaf istemlerinin reddine, davacıların manevi tazminat isteminin reddine yönelik istinaf isteminin kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL ve kardeşler için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 175.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine, 25.000,00 TL manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, aynı olay nedeniyle dava dışı kardeşin açtığı davada 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilerek kesinleştiği, işbu davada kardeşler yönünden hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu, anne ve baba lehine maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği, nispi karar harcının hatalı olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, idarelerine izafe edilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminatın yüksek olduğu, faizin karar tarihinden itibaren yürütülmesi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulünün, kısmen reddinin gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılar yakını müteveffa ...'ın askerlik hizmetinin ifası sırasında ateşli silahla vurularak hayatını kaybetmesi olayıyla ilgili olarak başlatılan adli soruşturma neticesinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı 9. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "müteveffanın Ağrı ili, Doğubayazıt 1. Mekanize Tugayı Keşif Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yaptığı dönemde, olay günü olan 26.02.2015 tarihinde Şehit Piyade Fehmi Altınordu Hudut Karakolu'nda nöbet faaliyetini icra etmek üzere diğer personellerle birlikte Altın-4 Gözetleme Kulesine gittiği, olay öncesinde sanık P.Çvş.A.B.G. ile diğer bir askeri personel olan maktul P.Uzm. Çvş. U.G.'nin nöbete çıkıp çıkmama hususunda tartıştıkları, P.Uzm. Çvş. U.G.'nin sanığa 'hayvan herif, şerefsiz' deyip küfür ederek yüzüne bir tokat atması ve akabinde bir kez daha tokat atması üzerine sanığın kendisine zimmetli piyade tüfeği ve teçhizatını alıp tanık P.Onb.Y.E.Ş. ile nöbet görevine başladıktan yaklaşık bir saat sonra silahını alıp istirahat odasına indiği ve müteakiben piyade tüfeğine dolu şarjörü takıp müteveffa ...'ın da aralarında olduğu maktullerin bulunduğu termal odasına çıkıp maktullere ateş etmek suretiyle onları öldürdüğü, sanığın piyade tüfeğine dolu şarjörü takıp maktullerin bulunduğu termal odasına çıkıp silahının emniyetini açıp kurma kolunu çekip maktullere birden çok kez ateş etmek suretiyle gerçekleştirdiği eylemini kasten işlediği" gerekçesiyle maktul ...'ı kasten öldürme suçu sabit olan P.Çvş.A.B.G.'nin 25 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, ardından davacılar tarafından yakınlarının askerlik hizmetini ifa ettiği sırada hayatını kaybettiğinden bahisle oluştuğu ileri sürülen zararlarına karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine yönelik kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın maddi tazminat isteminin reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacıların dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacılardan ... dışındaki davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın ... dışındaki davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

III- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacılardan ...'ın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesince, davacılardan ...'ın yargılama devam ederken 10/02/2021 tarihinde vefat ettiğinden bahisle mirasçılarının davayı takip etme başvurularına kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesine rağmen, müteveffa ...'ın manevi tazminat isteminin 15.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 5.000,00 TL'lik kısmının reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, hakkında işlemden kaldırma kararı verilen ...'ın manevi tazminat talebi yönünden ayrıca karar verilmemesi gerektiğinden, temyize konu kararın davacılardan ... yönünden manevi tazminatın 15.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 5.000,00 TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, müteveffa ... mirasçılarının davayı takip etmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ...'ın mirasçılarına 15.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiş ve bu karar Dairemizin aynı tarihli ve E:2022/2817, K:2025/3360 sayılı kararıyla kabul edilen manevi tazminat tutarı yönünden onanmış, 5.000,00 TL manevi tazminat tutarı yönünden ise hüküm kurulmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
Ayrıca, Bölge İdare Mahkemesince işbu bozma kararı üzerine yapılacak yargılama sonucunda nispi karar harcı yönünden yeniden hüküm kurulacağından ve yargılama giderleri yeniden hesaplanacağından davacıların nispi karar harcına ilişkin iddiası bakımından bu aşamada bir değerlendirme yapılmamıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılardan ...'ın manevi tazminat isteminin kısmen kabulü kısmen reddi yönünden BOZULMASINA, maddi tazminat istemleri ile ... dışındaki davacıların manevi tazminat istemleri yönünden ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.