Danıştay danistay 2022/2567 E. 2025/2354 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2567
Karar No : 2025/2354

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... San. ve Tic. Ltd.Şti.
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Davacı şirket hakkında alınan gümrük, katma değer vergisi ve damping vergileri üzerinden hesaplanan para cezası kararı için idareye güvence olarak sunulan teminat mektupları nedeniyle uğranıldığı belirtilen 296.867,58 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:... K:... kararıyla; davacı şirket tarafından ithal edilen eşyaya ilişkin olarak verilen para cezası için teminat mektubu verilmek suretiyle eşyanın gümrükten çekildiği, daha sonra bu teminat mektuplarının haksız olarak alındığı ve kendisine iade edilmediği ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulduğu, para cezası kararına karşı açılan davada para cezasının iptaline karar verilmişse de, davacı tarafından eşyanın gümrükten çekilmesi amacıyla para cezası kararına karşılık Gümrük Yönetmeliğinin 587. maddesi kapsamında teminat mektubu verildiği, açılan davanın sonucu beklenmeksizin eşyanın gümrükten çekilmesinin davacı tarafından talep edildiği hususunun da göz önünde bulundurulması neticesinde, söz konusu talebe istinaden de davalı idarenin Yönetmeliğin ilgili maddesi kapsamında işlem tesis etmek zorunda olması nedeniyle idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı, ilgili Yönetmeliğin kendisine yüklediği görevi yerine getirdiği, idarece mevzuata uygun olarak tesis edilen bir işlem sonucunda uğranılan bir zararın varlığından bahsedilemeyeceği, bakılan uyuşmazlıkta maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini gerektirecek şartların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "fancoil" cinsi eşyanın davalı idare tarafından kırmızı hat kriterinde muayenesine alınıp eşyanın 2010/16 sayılı "İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ" kapsamında olduğunun saptandığı, davalı idare tarafından yapılan bu saptama neticesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234/1-a maddesi ve 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 51. maddesi dayanak tutularak toplamda 882.756,00 TL ceza tayinine gidildiği, ceza kararına yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davada ... Vergi Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile para cezasının iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından tesis edilmiş olan 882.756,00 TL tutarındaki para cezasının iptali istemiyle dava açtıktan sonra davanın neticelenmesini beklemek ve ithalat konusu eşyayı iç piyasaya satmayarak idarenin yeddinde bırakmak seçeneğinin tercih edilmesi halinde şirketin iç piyasada tedarik taahhüdünde bulunduğu üçüncü kişi firmalar ile ticari ilişkilerinde sözleşmelerinden doğan temerrüdüne bağlı olarak edimlerini yerine getirememesinin söz konusu olacağı ve meydana gelen temerrüde bağlı olarak Türk Borçlar Kanunu'nun ticari alım satım sözleşmesinde satıcı temerrüdüne dayalı hükümlerin uygulanmasının söz konusu olacağı, ticari itibar ve güvenilirlik kaybı yaşanacağı, eşyanın davalı idarenin ceza kararı dolayısıyla iç piyasaya satılamaması durumunda emtia bedeli kadar paranın ticari sirkülasyondan düşmesi itibarıyla eşya bedeli kadar paradan dava süresince yoksun kalınacağı, para cezasına karşı dava açtıktan sonra davanın neticelenmesini beklemeyip Gümrük Yönetmeliğinin 587. maddesinin tanıdığı seçimlik hak çerçevesinde "yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve para cezalarının teminata bağlanması" yoluyla teminat mektubu vermek suretiyle eşyanın gümrükten çekilerek iç piyasaya satılmasının da diğer bir seçenek olduğu, bu halde dava dilekçesi ile talep edilen teminat mektuplarının komisyon bedeli, yoksun kalınan paradan dolayı faiz, yitirilen tek satıcılık sözleşmesinden doğan zararlar gibi malvarlığı eksilmelerinin doğacağı, davacı şirket iki seçenekten hangisini seçerse seçsin, meydana gelen sonuç (yani zarar) ile davalı idarenin hukuka aykırı olduğu yargı kararı ile saptanmış olan ceza işlemi arasında doğrudan bir illiyet bağı olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idare tarafından, maddi ve manevi tazminat talepli olarak açılan davada verilen davanın reddi kararında, İdare lehine hükmedilen vekâlet ücretinin, ne kadarının maddi, ne kadarının ise manevi tazminat talebinin reddi nedeniyle hükmedildiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, dolayısıyla kararda buna ilişkin ikili bir ayrım yapılarak idare lehine maddi tazminat talebi için ayrı, manevi tazminat talebi için ise ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket hakkında alınan gümrük, katma değer vergisi ve damping vergileri üzerinden hesaplanan para cezası kararı için verilen teminat mektupları nedeniyle uğranıldığı belirtilen 296.867,58 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
07/10/2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin 587.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde;
'' (1) Yükümlüler, mercilerince verilecek kararlardan önce, ihtilaf konusu eşyayı çekmek isterlerse, aşağıda yazılı şartlarla istekleri kabul olunur ve eşyanın çekilmesine izin verilir.
a) Kararların yükümlüce tebellüğ edilmiş olması ve taleplerinin bir dilekçe ile gümrüğe verilmiş olması,
b) Yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkukları ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve para cezalarının teminata bağlanması,
c) Uyuşmazlığın idari yargı merciine intikali halinde bu hususun belgelenmesi,
ç) İdarece gerekli görülecek her türlü bilgi veya belgenin sunulması.
(2) Vergi tahakkukunun kesinleşmesinden önce idare ile yükümlü arasında çıkan uyuşmazlık yürürlükteki yasaklama ve kısıtlama hükümlerini ihlal eder mahiyette olduğu takdirde bu madde hükmü uygulanmaz.
(3) Birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasında düşük kıymet beyanı şüphesiyle kıymet araştırması yapılan hallerde, araştırmanın bu maddenin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren bir yılda sonuçlanmaması halinde, gümrük idaresinde mevcut verilere göre işlem sonuçlandırılır. Bu süreden sonra alınan cevaplar çerçevesinde vergi farkı ortaya çıkan hallerde gerekli işlemler yerine getirilir.'' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "fancoil" cinsi eşyanın, davalı idare tarafından, "ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin tebliğ" kapsamında olduğunun ve damping vergisine tabi olduğunun tespiti üzerine, ek tahakkuk ve para cezası kararlarının alındığı, davacı şirket tarafından 03/01/2014 tarihinde uzlaşma talebinde bulunulduğu, 09/01/2014 tarihinde de ek tahakkuk tutarını ödediği ve eşyayı gümrükten çekebilmek için Gümrük Yönetmeliği'nin 587. maddesinden faydalanmak üzere para cezasına karşılık ... Bankası A.Ş. tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı 200.000,00 TL tutarlı, diğeri ... Bankası A.Ş. tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... seri nolu 682.756,00 TL tutarlı iki adet teminat mektubunu davalı idareye vermek suretiyle eşyayı gümrükten çektiği, para cezası kararına karşı açılan davada ...Vergi Mahkemesinin E... sayılı dava dosyasında 29/04/2015 tarihinde yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi üzerine, davacı tarafından bu karar gerekçe gösterilerek ... tarih ve ... sayılı dilekçesi ile teminat mektuplarının iadesinin talep edildiği, davalı idarece de ortada teminatın iadesini gerektirir bir yargı kararının bulunmadığı, esas hakkında alınacak karara göre talebin yeniden ele alınacağının belirtildiği, ... Vergi Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmesi üzerine teminat mektuplarının iade edildiği, davacı şirket tarafından söz konusu teminat mektupları için ödenen 35.283,58 TL komisyon bedeli, bloke edilen parası için hesaplanan 251.584,00 TL faiz tutarı, iş kaybı nedeniyle 10.000,00 TL maddi zararı ve 200.00,00 TL manevi tazminatın toplam 496.867,58 TL'nin reeskont avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı şirket adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "fancoil" cinsi eşyanın, davalı idare tarafından, "ithalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin tebliğ" kapsamında olduğunun ve damping vergisine tabi olduğunun tespiti üzerine, ek tahakkuk ve para cezası tahakkuk ettirilmesi üzerine, ek tahakkuk tutarının davacı şirketçe ödendiği, 882.756,00 TL para cezasına karşı dava açıldığı ve Gümrük Yönetmeliği 587. maddesi gereğince teminat mektubu vermek suretiyle eşyanın gümrükten çekilmesinin sağlandığı, para cezasına karşı açılan davada Vergi Mahkemesince hukuka aykırı bulunarak işlemin iptal edildiği ve bu kararın onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Belirtilen bu durum karşısında, hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilen işlemden dolayı davacı şirketin bankalardan almak zorunda kaldığı aldığı iki ayrı teminat mektubu nedeniyle uğradığı zararların davalı idarece karşılanması gerekmektedir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince davacı şirketin zararlarının belirlenmesi amacıyla dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacı şirketin bankalardan almış olduğu teminat mektupları nedeniyle uğradığı zararın hesaplanması suretiyle karar verilmesi gerekirken, davalı idarece mevzuata uygun bir işlem ile davacı şirketin talebi üzerine teminat mektubu alınması sonucunda uğranılan bir zarardan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan Dairemiz kararı sonrasında Bölge İdare Mahkemesine bozma karar doğrultusunda yeni bir karar verilmesi durumunda tarafların leh veya aleyhine yeni duruma göre vekalet ücreti belirleneceğinden bu aşamada davalı idarenin vekalet ücretine ilişkin temyiz talebi hakkında bu aşamada karar verilmesine gerek görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurularının reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.