Danıştay danistay 2022/2261 E. 2025/3103 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2261
Karar No : 2025/3103

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2-...
3- ...
4-...
5-...
6-...
7-...
8-...
9-...
10-...
11-...
12-...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacı ...'in güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken, 24/07/2017 tarihinde terör örgütü mensuplarının uzun namlulu silahlarla saldırısı sonucu yaralandığından bahisle uğranıldığı iddia edilen zararların tazminine yönelik fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... için 100.000,00 TL diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 50.000,00 TL olmak üzere toplam 650.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... kararıyla; güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı ...'in terör saldırısı sonucunda yaralandığı, görevini ifa etmeye devam ettiği, yaralanma olayında herhangi bir maluliyeti oluşmadığı dikkate alındığında, olayda yaralanan davacı ... ile davacı eşi ...'in manevi zararının oluşacağı, davacı ...'in annesi, babası ve kardeşleri olan diğer davacıların olayda herhangi bir manevi zararının oluşmayacağından söz konusu davacılar yönünden talep edilen manevi tazminatın reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile yaralanan davacı ... için 3.000,00 TL, davacı eş ... için 1.000,00 TL olmak üzere toplamda 4.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 05/03/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, mahkeme kararında manevi tazminat taleplerinin çok altında tazminat miktarına hükmedilmesinin gerekçesi olarak yaralanan davacı ...'in görevine devam etmesinin gösterildiği, ancak ...'e vazife malulu sayılmamasına ilişkin işleme açılan davanın derdest olduğu, yaralanma nedeniyle oluşan sakatlık üzerine aile fertlerine de manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, idare lehine hükmedilen vekalet ücretinin hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılardan ...'in güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken, 24/07/2017 tarihinde BTÖ mensuplarının uzun namlulu silahlarla saldırısına maruz kalınması sonucu yaralanması nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... için 100.000,00 TL, diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 50.000,00 TL olmak üzere toplam 650.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde "bilirkişi" konusunda atıf yapılan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği öngörülmüş; aynı Kanun'un 280. maddesinde, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; 281. maddesinin 1. fıkrasında, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Davacının güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken, 24/07/2017 tarihinde BTÖ mensuplarının uzun namlulu silahlarla saldırısına maruz kalınması sonucu yaralanması neticesinde 24/07/2017 tarihinde Siirt Devlet Hastanesi'nde tedavi altına alındığı, ... tarihli ... nolu Sağlık Kurulu Raporu ile otuz gün istirahatinin uygun bulunduğu, 13/09/2017 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda "Hastanın güvenlik koruculuğu görevini yapıp yapmayacağını belirtir kesin işlemli sağlık kurulu amacıyla Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevki uygundur." kararının verildiği, ... tarihli ... nolu bir yıl geçerlilik süreli Engelli Sağlık Kurulu Raporu'nda "Ateşli Silah Yaralanması, Yaralanmanın 5. ayı Omuz ABD 40 derece, ADD 20 Derece, Flex 30 Derece, Ext 20 Derece, IR ve ER 10 derece kısıtlı, ilaca dirençli dispeptik yakınmalar teşhisleriyle" %24 engel oranı olduğuna karar verildiği, ... tarihli ve ... nolu Sağlık Kurulu Raporu'nda "Mevcut hastalıkları olan hastanın güvenlik koruculuğuna engel sağlık sorunu yoktur. Güvenlik koruculuğu yapabilir" kararının verildiği, ... tarihli ve ... sayılı raporunda ise " ...sağ üst extremite kas gücü kaybı, duyu kaybı, hastanın sağ gözünde görme azlığı, özel güvenlik görevlisi mevzuatına göre korucu olamaz." kararının verildiği görülmüştür.
Anılan raporların birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davacılardan ...'in gelişen kısıtlılık ve diğer sağlık sorunlarına dair hususların açıklığa kavuşturulması için Adli Tıp Kurumundan tarafların iddialarının dikkate alındığı, yukarıda dile getirilen hususların tereddüte yer vermeyecek şekilde açıklandığı, tutarlı, anlaşılır ve bilimsel değerlendirmeler içeren bir rapor alınarak davacının dava konusu olay nedeniyle maluliyeti olup olmadığının maluliyetin maruz kaldığı saldırı neticesinde oluşup oluşmadığı ve bunun meslekte kazanma gücüne olan oranının belirlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, bozma üzerine yeniden yapılacak olan yargılamada, saldırıya maruz kalan davacının dava konusu olay nedeniyle maluliyeti tespit edilirse, ortaya çıkacak olan bu somut duruma göre hükmedilecek manevi tazminat miktarının da yeniden takdir edilmesi gerekeceğinden, Bölge İdare Mahkemesi kararının davacıların manevi tazminat istemine yönelik kısmının da bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.