Danıştay danistay 2022/2017 E. 2025/3921 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2017
Karar No : 2025/3921

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- Kendi adlarına asaleten, ...
adına velayeten ... ve ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacılardan ...'ın Siirt 3. Komando Tugayı Eruh Komutan Yardımcılığında Piyade Uzman Onbaşı olarak görev yapmakta iken, 06/10/2017 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarıyla girilen çatışma sonucunda yaralanması ve engelli hale gelmesi nedeniyle uğranılan manevi zararlara karşılık olmak üzere, ... için 150.000,00 TL, eşi ... için 50.000,00 TL, çocuğu ... için 25.000,00 TL ve annesi ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 275.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılardan ...'ın eşi, ...'ın babası, ...'ın oğlu davacı ...'ın, görevini ifa ettiği sırada PKK'lı teröristlerle girilen çatışma sonucu yaralanması ve % 86 oranında özürlü kalması nedeniyle yaşadıkları elem ve ızdırap dolayısıyla maruz kaldıkları özel ve olağanüstü nitelikteki manevi zararlarının kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi gereğince karşılanması gerektiği, zararın niteliği ve boyutu, zarara yol açan olayın oluş şekli, davacıların iktisadi ve toplumsal durumu ve özellikle davacı ...'ın hayatının geri kalan kısmında özürlü yaşaması birlikte değerlendirildiğinde, manevi tazminatın amaç ve niteliği ile yukarıda belirtilen ölçütler dikkate alındığında, yaralanma ve özürlü kalınması nedeniyle duyulan acı, üzüntü ve manevi sarsıntının kısmen de olsa giderilmesi amacıyla davacılar tarafından talep edilen (kendisi için 150.000,00 TL, eşi için 50.000,00 TL, çocukları için 25.000,00 TL, annesi için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 275.000,00 TL) manevi tazminat miktarının hukuken makul ve kabul edilebilir olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, toplam 275.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; dava dosyasının incelenmesinden, yaralanma olayından dolayı davacıya nakdi tazminat ödendiği, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında görevdeki emsalleri ile aynı oranda aylık bağlandığı, güncel aylığının 12.853,74 TL olduğu, en yüksek devlet memuru aylığının 30 katı tutarında toplam emekli ikramiyesinin ödendiği ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 79. maddesi gereğince ek ödemesinin (tütün ikramiyesi) yapıldığının görüldüğü, ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan emekli aylığının hükmedilecek manevi tazminatın tutarının belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği, uyuşmazlıkta, ilk derece Mahkemesinin davacılardan ... için takdir ettiği manevi tazminat miktarının Dairelerince belirlenen benzer olaylara takdir edilen miktardan yüksek olduğu, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında, hükmedilecek manevi tazminat miktarının yeniden belirlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, davacılara ödenen tazminat ve emekli aylığı göz önüne alınarak, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı, olayın oluş şekli, yaralanma boyutu ve verdiği üzüntü ile Dairelerinin manevi tazminat tutarı yönünden ilkesel olarak belirlediği tutarlar dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı gerekçesiyle manevi tazminat istemine yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacılardan ... için 75.000,00 TL, eşi ... için 50.000,00 TL, çocuğu ... için 25.000,00 TL, annesi ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminat idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, bu miktarı aşan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, bu miktarı aşan tazminat istemi yönünden davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; ... için hükmedilen manevi tazminatın eksik olduğu, beyin hasarı nedeniyle %86 oranında engelli olduğu, kendi ihtiyaçlarını karşılayamadığı, ömür boyu ailesi ile ilgilenemeyeceği, faiz başlangıcının olay tarihinden itibaren başlaması ve her bir davacı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı tarafından; davacıların manevi tazminat talebine konu olayda, idarenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, ayrıca işletilmesi halinde karar tarihinin faiz başlangıcı olması gerektiği harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacılardan ...'ın temyiz isteminin kabulü ile, manevi tazminat miktarı bakımından Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; Davacılardan ...'ın, Siirt 3. Komando Tugayı Eruh Komutan Yardımcılığında Piyade Uzman Onbaşı olarak görev yaparken, 06/10/2017 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarıyla Siirt Yassıdağ Bölgesinde girilen çatışma sonucunda yaralandığı, yapılan teşhis ve tedavi sonrasında olay nedeniyle % 86 oranında engelli kaldığından bahisle uğranıldığı iddia edilen zararların tazmini için 08/05/2019 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun, davalı idarece zımnen reddedilmesi üzerine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, ... için 150.000,00 TL, eşi ... için 50.000,00 TL, çocuğu ... için 25.000,00 TL ve annesi ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 275.000,00 TL manevi tazminatın, olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize Konu Kararın, davacılardan ..., ... ve ... ile davalı idarenin temyiz istemleri yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar davacılar ..., ... ve ... yönünden usûl ve hukuka uygun olup dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize Konu Kararın, davacılardan ...'ın manevi istemi yönünden incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır.
Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İdare Mahkemesince davacı ... için 150.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi yolunda verilen kararın Bölge İdare Mahkemesince kaldırıldığı, davacıya ödenen nakdi tazminat ve bağlanan aylıklar göz önüne alınarak, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı, olayın oluş şekli, yaralanmanın boyutu ve verdiği üzüntü ile manevi tazminat tutarı yönünden ilkesel olarak belirlenen tutarlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucu 75.000,00 TL manevi tazminatın anılan davacıya ödenmesine hükmedildiği anlaşılmaktadır.
Ancak, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda, davacı ...'ın yapılan fiziki muayenede sağlık durumunun; "tekerlekli sandalye veya ikili koltuk değneği ile ambule olabildiği, kafatasında sol tarafta 30 cm uzunluğunda yarım ay şeklinde kraniotomi defekti, bu skarın yanında 11 cm uzunluğunda 4 cm genişliğinde başka bir operasyon skarı ve buna eşlik eden orta hatta uzanan 4 cm'lik skar dokusu olduğu, yürüyüş muayenesinde iki kişinin yardımı ile ancak ayağa kalkabildiği ancak adım atamadığı (hastanın tedavi gördüğü Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi hasta epikrizinde yürüyüş afosu ile paralel barda adım atabildiği ve 1-2 tur yürüyebildiğinin belirtildiği), sol omzun pasif abduksiyonun ve fleksiyonun kısıtlı olup 90 dereceye kadar yapabilir durumda olduğu, ... özür oranının % 86 (yüzdeseksenaltı) olduğu, sürekli iş göremezlik halinde kaldığı ve devamlı surette başka birinin bakımına muhtaç olduğu" şeklinde belirtildiği dikkate alındığında; davacı ...'ın dava konusu olay nedeniyle maruz kaldığı kalıcı engellilik durumu, söz konusu olayın davacı üzerinde yarattığı etki ile yaşadığı acı ve sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda; davacı ... için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, Mahkemece, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında davacılardan ... için hükmedilecek manevi tazminat miktarının makul ve hakkaniyete uygun olarak yeniden belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi kararında davacılardan ...'ın manevi tazminat istemi yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacılardan ..., ... ve ...'ın ve davalı idarenin temyiz istemlerinin REDDİNE, davacı ...'ın temyiz isteminin KABULÜNE
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; davacılardan ..., ... ve ...'ın manevi tazminat istemleri yönünden ONANMASINA, davacılardan ...'ın manevi tazminat istemi yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.