Danıştay danistay 2022/2009 E. 2025/3646 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2009
Karar No : 2025/3646

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...'a vesayeten ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; İzmir İli, ... İlçe Jandarma ... Komutanlığı emrinde Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, geçici olarak görevlendirildiği Mardin İli, Nusaybin İlçesi'nde ... tarihinde terörle mücadele kapsamında BTÖ mensuplarına yönelik olarak icra edilen operasyonda ağır bir şekilde yaralanarak malul kaldığından bahisle olayda idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık 1.000.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta olan davacının, görevini ifa ettiği sırada manevi zararı doğuran olayın gerçekleşmiş olması ve davacıya atfı kabil bir kusurun da bulunmaması karşısında, maluliyeti sürekli olan ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç derecede malul kalan davacının duyduğu elem ve ızdırabın bir nebze dindirilmesi amacıyla manevi tazminat isteminin kısmen kabulü gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 175.000,00 TL manevi tazminatın, idareye başvuru tarihi olan 05/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesine göre kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hale gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 2330 sayılı Kanun'un "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde yer alan hükme göre ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan emekli aylığının hükmedilecek manevi tazminatın tutarının belirlenmesinde dikkate alınması gerektiği, ... tarih ve ... sayılı Nakdi Tazminat Komisyonu kararıyla davacıya 9.125,51-TL avans ödenmesine karar verildiği, Uyap Ağı üzerinden yapılan sorgulamada 15/04/2020 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığının görüldüğü, dava konusu olayda davalı idarenin kusursuz sorumluluğundan kaynaklı uğranılan manevi zararın, manevi tatmin sağlayacak, makul bir tutarın ödenmesine karar verilmek suretiyle giderilmesi gerektiği, manevi tazminat miktarının benzeri olaylarda hükmedilen manevi tazminattan yüksek belirlenmesini gerektiren farklı ve özel bir sebebin bulunmadığı, davacı için hükmedilen manevi tazminat miktarının Dairelerince belirlenen benzer olaylara takdir edilen miktardan yüksek olduğu, hükmedilecek manevi tazminat miktarının yukarıda belirtilen kriterler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiği, davacıya ödenen tazminat ve emekli aylığı göz önüne alınarak, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı, olayın oluş şekli, yaralanma boyutu ve verdiği üzüntü ile İdari Dava Dairesinin manevi tazminat tutarı yönünden ilkesel olarak belirlediği tutarlar dikkate alınarak değerlendirme yapılması üzerine, davacı için 100.000,00 TL manevi tazminat ödenmesinin uygun olacağı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacıya 100.000,00 TL manevi tazminatın 05/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; temyize konu karar ile İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat miktarı kaldırılarak, 100.000,00 TL olarak karar verilmesinin kendisinin ve ailesinin yaşadığı acı ve ızdırabı arttırdığı, hakkaniyete uygun olmadığı, temyize konu kararda, ödenen nakdi tazminatın ve bağlanan emekli aylığının, belirlenen tazminat miktarında dikkate alınmadığı gerekçesiyle Mahkemenin takdir ettiği manevi tazminat miktarının düşürüldüğünün belirtildiği, ancak İdare Mahkemesince bu değerlendirmenin yapıldığı, ayrıca vazife malullüğü aylığının rücuya tabi bir alacak olmadığı, tazminat hesabında bağlanan aylıkların yarar kabul edilerek tenkise tabi tutulmaması gerektiği, ömür boyu hem psikolojik hem de fiziksel desteğe ihtiyacının olacağı, temyiz dilekçesinde yer verilen emsal kararlar dikkate alınarak manevi tazminat miktarı açısından kararın bozulması ve faiz başlangıcının olay tarihi olması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı tarafından; davacının manevi tazminat talebine konu olayda, idarenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı, 2330 sayılı Kanun'un 6. maddesi hükmüne uygun olarak belirlenen nakdi tazminat miktarının, belirlenecek manevi tazminat hesabında dikkate alınması gerektiği, manevi tazminata faiz yürütülemeyeceği, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile manevi tazminat miktarı açısından Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından; İzmir İli, ... İlçe ... Tugay Komutanlığı emrinde Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, geçici olarak görevlendirildiği Mardin İli, Nusaybin İlçesi'nde, ... tarihinde, terörle mücadele kapsamında BTÖ mensuplarına yönelik olarak icra edilen operasyonda sol koltuk altından yaralandığı, yaralanma nedeniyle arrest olduğu, askerde cpr sonrası anoksik beyin hasarı gelişmesi nedeniyle malul kaldığı ileri sürülerek olayda idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık tazminat ödenmesi talebiyle 05/11/2019 tarihinde idareye başvuruda bulunulmuştur.
Bu başvuruya cevap verilmemesi üzerine 1.000.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan ... tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır.
Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İdare Mahkemesince 175.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi yolunda verilen kararın Bölge İdare Mahkemesince davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile kaldırıldığı, davacıya ödenen nakdi tazminat ve bağlanan aylıklar göz önüne alınarak, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı, olayın oluş şekli, yaralanmanın boyutu ve verdiği üzüntü ile manevi tazminat tutarı yönünden ilkesel olarak belirlenen tutarlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucu 100.000,00 TL manevi tazminatın davacıya ödenmesine hükmedildiği anlaşılmaktadır.
Ancak, 30/10/2019 tarihli SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu Raporunda yer verilen davacı hakkındaki bulgular ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının davacının malul olduğuna, maluliyetinin devamlı olduğuna, 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin 1 (bir) olduğuna (... aile yanında sürekli gözetmeyi gerektirmek suretiyle başkasının yardımına ihtiyaç gösteren, tedavisi imkansız, akut veya kronik gidişli sonradan olma (Kisbi) (Travma, enfeksiyon ve zehirlenmelerden ileri gelen) psikozlar (Akıl hastalıkları) ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç derecede malul olduğuna ilişkin ... tarih ve ... sayılı Raporu değerlendirildiğinde ve dava konusu olayın vehameti, davacının geçirdiği kaza nedeniyle gördüğü tedavinin süresi, maruz kaldığı kalıcı engellilik durumu, söz konusu olayın davacı üzerinde yarattığı etki ile yaşadığı acı ve sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince davacı için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, Mahkemece, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında davacının manevi tazminat talebinin yeniden değerlendirilmesi, makul ve hakkaniyete uygun olarak yeniden tazminat miktarının belirlenerek bir karar verilmesi ve dolayısıyla hukuki isabet bulunmayan temyize konu kararın tamamen bozulması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.