Danıştay danistay 2022/1833 E. 2025/4005 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1833
Karar No : 2025/4005

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacılardan ...'nın Şırnak İl Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 30/03/2018 tarihinde katıldığı Şırnak-Cizre karayolu Pikniktepe mevkiinde mayın arama faaliyeti sırasında bölücü terör örgütü mensuplarınca düzenlenen silahlı saldırı sonucu yaralanmasında davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık, ... için 100.000,00 TL, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşler ... ve ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davacı jandarma uzman çavuş ...'nın katıldığı operasyonda, Şırnak-Cizre karayolu Pikniktepe mevkiinde mayın araması yapılması esnasında bölücü terör örgütü mensuplarınca düzenlenen silahlı saldırı sonucu yaralanması nedeniyle, görevin ifası sırasında ve görev nedeniyle meydana gelen zarar ile eylem arasındaki nedensellik bağının varlığı da gözetildiğinde, uğranılan manevi zararların kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi kapsamında karşılanması gerektiği, Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacıya 6. derece maluliyeti karşılığı 31.016,79 TL nakdi tazminat ödemesi yapıldığı, bu durumda, manevî zararı doğuran olay neticesinde ...'da meydana gelen fiziki hasarlar, olayın oluş şekli ve sonuçlarının davacı ... ve yakınları olan diğer davacılar üzerinde bıraktığı tesir nedeniyle duyulan elem ve üzüntüyü kısmen de olsa gidermek için, ödenen nakdi tazminat miktarı da dikkate alınmak suretiyle takdiren davacılardan ... için 30.000,00 TL, baba ... için 15.000,00 TL, anne ... için 15.000,00 TL, kardeş ... için 10.000,00 TL, kardeş ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplamda 80.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 06/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 06/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz olduğu, olay nedeniyle çok daha yoğun elem ve üzüntü yaşandığı, oluşan maluliyet ve kalıcı izlerin her geçen gün katlanılmaz bir hal aldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olayın üçüncü kişinin fiili neticesinde meydana geldiği, bu nedenle olay ile ilgili idarelerinin kusurlu veya kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılardan ...'nın Şırnak İl Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 30/03/2018 tarihinde katıldığı Şırnak-Cizre karayolu Pikniktepe mevkiinde mayın/EYP arama faaliyeti sırasında içinde bulunduğu zırhlı araca bölücü terör örgütü mensuplarınca düzenlenen füzeli ve silahlı saldırı sonucu yaralandığı, davacılar tarafından, olay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların karşılanması istemiyle 06/03/2019 kayıt tarihli dilekçeyle başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun zımnen reddi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacılardan ..., ..., ... ve ...'nın Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısımlarına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurularının Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının davacılardan ..., ..., ... ve ...'nın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımlarına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.

2) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Davacılardan ...'nın Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurularının Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu karar ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararıyla, davacı ...'nın manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 30.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmişse de manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde ve dava konusu olay sonrasında davacının kaldırıldığı Şırnak Devlet Hastanesinde kardiyopulmoner resüsitasyon (yeniden canlandırma) uygulandığı, devamında acil vaka olarak ameliyata alındığı, sol boyun ve sol klavikula alt bölgesinden iki adet metal parça (fiziki inceleme raporunda, kirpi aracına ait gövde parçası olabileceği değerlendirilmiş) çıkarıldığı, bir süre takip ve tedavi altında kaldığı, Eskişehir Şehir Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporuna göre, (hafif sensörinöral işitme kaybı, depresif nöbet, gövdede hafif akne kongkobata gövdede ön ve arka tarafta skatrisler teşhisleri ile toplam) %38 oranında engelli hale geldiği dikkate alındığında davacı ...'nın manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne karar verilmesi gerekmekte olup, kısmen kabulüne, kısmen reddine hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE, davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının davacılardan ..., ..., ... ve ...'nın manevi tazminat istemleri yönünden ONANMASINA, davacılardan ...'nın manevi tazminat istemi yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.