Danıştay danistay 2022/1075 E. 2025/4308 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1075
Karar No : 2025/4308

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1-... Müdürlüğü/ ...
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...
2- ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; 22/05/2019 tarihinde Bodrum ilçesi, Rıza Anter Caddesinde meydana gelen içme suyu isale hattı borusu patlaması neticesinde davacılardan ...'ın mülkiyetinde bulunan, davacı şirket tarafından işletilen otelde meydana geldiği ileri sürülen zarara karşılık davacılar için ayrı ayrı 150.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL maddi zararın (miktar artırımıyla toplam 1.557,128,00 TL) ve davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 22/05/2019 tarihinde Bodrum ilçesi, Torba mahallesinde meydana gelen içme suyu isale hattı borusu patlaması neticesinde ortaya çıkan olayda, zararın imal ya da işletimden kaynaklandığı yönünde açık bir belirleme yapılmaması nedeniyle; davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mezkur isale hattının imali nedeniyle, diğer davalı Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ise halihazırda hattın işletilmesinden sorumlu olması nedeniyle zarardan müteselsilen sorumlu oldukları, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D.İş sayılı dosyası kayden yapılan tespit neticesinde hazırlanan ... tarihli raporda toplam 2.286.884‬,98 TL maddi zararın hesaplandığı, Unico Sigorta Şirketi tarafından toplam 730.000,00 TL ödeme yapıldığının bildirilmesi üzerine bu miktarın hesaplanan maddi zarardan mahsubuyla kalan 1.557.128,00 TL maddi tazminatın davacılara müştereken ve müteselsilen ödenmesine, davacıların manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI:
1- DSİ Genel Müdürlüğü tarafından, zarara sebebiyet veren boru hattının Bodrum Yarımadası İçmesuyu Projesi kapsamında idarelerince yaptırıldığı, 2011 yılında imzalanan protokolle işletme hakkının önce Belediyeler Birliğine devredildiği, ardından 2014 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri uyarınca diğer davalı Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'ne geçtiği, hattın işletme bakım ve onarımından bu tarihten itibaren diğer davalı idarenin sorumluluğunda olduğu, su bedeline ilişkin tahsilatların da bu idarece yapıldığı dolayısıyla idarelerine kusur izafe edilemeyeceği ayrıca hükmedilen maddi tazminat miktarının yüksek olduğu ileri sürülmüştür.
2- Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından, dava konusu isale hattının imalatının diğer davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapıldığı, isale hattı tesisinin işletiminin idarelerince hatta herhangi bir inceleme yapılmaksızın 6360 sayılı Kanun gereğince idarelerine devredildiği, idarelerince isale hattının işletme talimatlarına uygun olarak işletilmesine rağmen borularda sık sık patlamaların meydana geldiği, idareleri tarafından patlama sebebinin tespiti istemiyle yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; hattın tamamı üzerinde inceleme yapılan incelemede patlamaların imalat hatasından kaynaklandığının belirtildiği, ancak mahkemece patlamanın gerekçesi net şekilde ortaya konulmadan karar verildiği, idarelerinin sorumlu tutulabilmesi için işletme hatasının bulunması gerektiği ancak bu konuda da herhangi bir araştırma yapılmadığı, idarelerine kusur izafe edilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Onuncu ve Sekizinci Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
07/12/2001 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Bodrum Belediyeler Birliği arasında 1053 sayılı Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun uyarınca Bodrum ilçesinin su ihtiyacının karşılanması amacıyla protokol imzalanmıştır.
Anılan protokol kapsamında "Bodrum Yarımadası Acil İçmesuyu Projesi İçmesuyu Tesisleri ve İsale Hattı 1.Kısım İnşaatı" işi, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan ihaleler sonucunda yüklenici dava dışı Eser Taahhüt ve Sanayi Anonim Şirketi'ne yaptırılmış, işin geçici kabulüne ilişkin mutabakat zaptı 19/09/2011 tarihinde imzalanmıştır.
15/12/2011 tarihinde Bodrum Belediyeler Birliği ile DSİ Genel Müdürlüğü arasında imzalanan "Bodrum Acil İçmesuyu Tesisleri İnşaatı Devir Teslim Protokolü" ile geçici kabulü yapılan tesisin işletilmesi Bodrum Belediyeler Birliğine devredilmiştir.
31/03/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri uyarınca içmesuyu tesisleri davalı Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne devredilmiştir.
22/05/2019 tarihinde anılan isale hattının Rıza Anter Caddesinde bulunan kısmında patlama meydana gelmiştir.
Yaşanan patlama neticesinde davacılardan ...'ın mülkiyetinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen otelde zarar meydana geldiği iddiasıyla delil tespit isteminde bulunulmuştur.
... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası kapsamında yapılan tespit neticesinde hazırlanan 14/06/2019 tarihli bilirkişi raporunda davacıların 2.286.884‬,98 TL maddi zararının bulunduğu tespitine yer verilmiştir.
Davacılar tarafından, olay nedeniyle uğranılan maddi zararların giderilmesi istemiyle davalı idarelere yaptıkları başvuruların reddedilmesi üzerine meydana geldiği ileri sürülen maddi ve manevi zararların giderilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 17. maddesinde herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu, 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Ancak, hizmet kusuru esasına göre idarenin tazmin sorumluluğuna gidilebilmesi için idarenin yapmakla görevli olduğu kamu hizmetini yerine getirirken hizmetin örgütlenmesinde, denetlenmesinde ve gerekli önlemlerin alınmasında yükümlülüklerini yerine getirmediğinin açıkça belirlenmesi gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." kuralı yer almaktadır.
6100 sayılı Yasanın 282. maddesinde yer alan "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." hükmü bulunmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; ancak, davanın ihbarının Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından re'sen yapılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Hizmet Kusuruna İlişkin İstinaf İstemlerinin Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bakılan uyuşmazlıkta, davalılardan DSİ Genel Müdürlüğünce yapılan ihaleler sonucunda, dava dışı şirket yüklenici şirket tarafından imalatı yapılan ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafından geçici kabulü yapılan isale hattının, 31/03/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri uyarınca davalı Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından işletildiği, dava konusu olay dışında da söz konusu isale hattında sık sık patlamaların yaşandığı görülmektedir.
Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, zararın imal ya da işletimden kaynaklandığı noktasında açık bir belirleme yapılmaması nedeniyle; davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mezkur isale hattının imali nedeniyle, diğer davalı Muğla Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ise halihazırda hattın işletilmesinden sorumlu olması nedeniyle zarardan müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmişse de idarelerin ancak kendi kusurlarından kaynaklanan zararları tazmin etmekle sorumlu tutulabilecekleri açık olduğundan, somut olayda borunun patlamasının sebebinin imalat hatasından mı yahut işletme hatasından mı kaynaklandığının belirlenmesi bir başka ifade ile zarara sebebiyet veren hizmet kusurunun hangi idarenin faaliyetinden doğduğunun net şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Bunun için, öncelikle isale hattının da içinde bulunduğu "Bodrum Yarımadası Acil İçmesuyu Projesi İçmesuyu Tesisleri ve İsale Hattı 1.Kısım İnşaatı" nın kesin kabulünün yapılıp yapılmadığının araştırılması, içmesuyu tesislerinin ve isale hattının mülkiyetinin hangi idareye ait olduğunun tespit edilmesi; ardından konunun özel ve teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle yaptırılacak bilirkişi incelemesi ile borulardan yaşanan patlamaların imalat hatasından mı yoksa işletme hatasından mı kaynaklandığının tespit edilerek, buna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte, yaptırılacak olan bilirkişi incelemesi sonucu zararın imalat hatasından kaynaklandığının tespit edilmesi durumunda davalı DSİ Genel Müdürlüğünce ödenecek tazminat miktarının davalı idarece yüklenici firmaya rücu edebileceği dikkate alındığında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yukarıda aktarılan hükümleri uyarınca dava sonucundan menfaati etkilenebilecek olan Eser Taahhüt Sanayi Anonim Şirketi'ne davanın re'sen ihbar edilmesi ve adil yargılanma hakkının bir unsuru olan hukuki dinlenilme hakkının ve dolayısıyla savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması gerektiği de tabiidir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Maddi Tazminatın Kabulüne Yönelik İstinaf İstemlerinin Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Maddi zarar, kişilerin mal varlığında iradeleri dışında ortaya çıkan kayıp ve eksilmeyi ifade etmektedir.
Öte yandan, idarenin maddi bir zarardan idarenin sorumlu tutulabilmesi için idari eylem nedeniyle meydana gelen zararın gerçekleşmiş olması ya da gerçekleşeceğinin kesin olması gerekmektedir. Bu nedenle gerçekleşmesi olası bulunan zararların ya da henüz kesinleşmemiş ve muhtemel zarar niteliğinde olan zararların idarenin tazmin sorumluluğunu doğurmayacağı açıktır.
Mahkemece maddi zararın belirlenmesi noktasında hükme esas alındığı görülen ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasına sunulan 14/06/2019 tarihli bilirkişi raporunda, otelde meydana gelen zarara ilişkin tadilat süresinin 1 ay süreceği öngörüsünden hareketle bu süre zarfındaki rezervasyonların iptali sonucunda mahrum kalınacak kazanç kaybının ve rezervasyon iptali sonucu gelemeyen misafirlerin otelde yapacakları muhtemel ekstra harcamaların zarar kalemi olarak hesaplandığı görülmektedir.
Davacıların otelde yapılmış/yapılacak tadilat nedeniyle daha önceden yapılmış olan rezervasyonları iptal etmek zorunda kalmaları nedeniyle kazanç kaybına uğramış oldukları tartışmasız olmakla birlikte, bunun için rezervasyonların oteldeki tadilat nedeniyle iptal edilmiş olduğunun net şekilde ortaya konulmuş olması bir başka ifadeyle kazanç kaybının gerçekleşmiş olması gerektiği açıktır.
Bu durumda Bölge İdare Mahkemesince, otelde tadilat süresinin ne kadar sürdüğü, bu sürede tadilat nedeniyle kaç kişilik rezervasyonun iptal edildiğinin araştırılarak, buna göre yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucu rezervasyon iptalleri nedeniyle kazanç kaybından doğan zararın yeniden belirlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, iptal edilen rezervasyonlar nedeniyle gelmeyen misafirlerin yapacakları ekstra harcamalar, varsayıma dayalı muhtemel zarar niteliğinde olduğundan yani otele gelseler dahi bu misafirlerin belirtilen tutarlarda harcama yapacakları kesin olmadığından, yeniden yapılacak hesaplamada bu zarar kalemine yer verilmemesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın maddi tazminatın kabulü, manevi tazminatın reddine dair ... İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarelerin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarelerin temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/10/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.