Danıştay danistay 2021/7529 E. 2025/3378 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7529
Karar No : 2025/3378

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Sekreterliği / ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Tasarım Desteği Hakkında Tebliğ uyarınca Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan bugüne kadar aldığı desteğin tamamının yersiz alındığından bahisle, yapılan haksız ödemelerin ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun'da öngörülen gecikme zammına eşit oranda faizi ile birlikte toplam 1.293.968,48 TL'nin 7 gün içerisinde ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... İhracatçı Birlikleri'nin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin eksik inceleme ve tespitlere dayalı olarak tesis edildiği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI:
1- Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından, dava konusu işleme esas teşkil eden hususların Bakanlığın Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından incelendiği, gerekli belgelerin değerlendirildiği, banka hesap hareketlerinin incelendiği, ifadelerin alındığı ve bilirkişilerin katılımıyla yerinde teknik incelemelerin yapıldığı belirtilerek ... tarih ve ... sayılı inceleme raporuyla işlemin hukuka uygun olduğunun ortaya konulduğu, hileli yollarla haksız devlet yardımı alınması nedeniyle ... Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma raporunun gönderildiği, diğer hususların da ilgili Bakanlık ve kamu kuruluşlarına bildirildiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

2- Davalı ... İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından, davacının mevzuata aykırı işlemleri nedeniyle Bakanlık talimatıyla işlemin tesis edildiği, Bakanlıkça yapılan tespit ve değerlendirmelerin yerinde olduğu, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından, temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ :.Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket 2008/2 sayılı Tasarım Desteği Hakkında Tebliğ’in 6/A maddesi çerçevesinde tasarım desteğinden yararlandırılmıştır.
Şirketin eski Proje Sorumlusu ve Finans Müdürü tarafından 01/07/2020 tarihinde CİMER üzerinden yapılan başvuruda destek ödemesi kapsamında bir çok usulsüzlük yapıldığı iddia edilmiştir.
Anılan iddiaların araştırılması sonucunda, Tasarım Desteği Hakkında Tebliğ uyarınca Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan bugüne kadar aldığı desteğin tamamının yersiz alındığından bahisle, yapılan haksız ödemelerin ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun'da öngörülen gecikme zammına eşit oranda faizi ile birlikte toplam 1.293.968,48 TL'nin 7 gün içerisinde ödenmesi ... İhracatçı Birlikleri'nin ...tarih ve ... sayılı işlemiyle istenilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
18/04/2008 tarih ve 26851 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2008/2 sayılı Tasarım Desteği Hakkında Tebliğ’in Amaç başlıklı 1. maddesinde; Bu Tebliğin amacının, Türkiye’de tasarım ve inovasyon kültürünün oluşturulması ve yaygınlaştırılmasını teminen tasarımcı şirketleri/tasarım ofisleri ve işbirliği kuruluşlarının gerçekleştireceği tanıtım, reklam, pazarlama, istihdam, danışmanlık harcamaları, yurt dışında açacakları birimlere ilişkin giderleri ile şirketlerin yurtdışı pazarlara yönelik yüksek katma değerli ürün geliştirmek amacıyla yürütecekleri tasarım ve ürün geliştirme projelerine ilişkin giderlerin Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan karşılanması olduğu belirtilmiş, 'Tasarım ve Ürün Geliştirme Projelerinin Desteklenmesi' başlıklı 6/A maddesinde; "(1) Bu Tebliğ çerçevesinde şirketlerin destek kapsamına alınan tasarım ve ürün geliştirme projeleri için,
a) İstihdam edilen tasarımcı, modelist ve mühendislerin brüt maaşları toplam en fazla 1.000.000 ABD Doları,
b) Alet, teçhizat, malzeme ve yazılım giderleri toplam en fazla 250.000 ABD Doları,
c) Seyahat ve web sitesi üyeliğine ilişkin giderleri toplam en fazla 150.000 ABD Doları, olmak üzere proje bazında % 50 oranında desteklenir.
(2) Bir şirketin en fazla bir adet projesi desteklenir.
(3) Birinci fıkranın (a) bendi kapsamında istihdam edilen tasarımcılardan azami ikisi yabancı olabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
2008/2 Sayılı Tasarım Desteği Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Usul ve Esaslarına Ait Genelge'nin 'Müeyyide' başlıklı 22. maddesinde "(1) Tebliğ kapsamında yanıltıcı bilgi ve belge ibraz edildiğinin tespiti halinde, tasarımcı şirketleri, tasarım ofisleri, tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygun görülen şirketler ile Tebliğ’in 6/B maddesi kapsamında desteklenen şirketlerin bahse konu başvuruları süresiz reddedilir ve destek kapsamından çıkarılır.
(2) Tebliğ kapsamında haksız olarak alındığı ve/veya amacı dışında kullanıldığı tespit edilen destek ödemeleri, 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde geri alınır.
(3) Tasarım ve Ürün Geliştirme Projesi destek kapsamına alınan şirketlerin, başka bir kamu kurum veya kuruluşundan bu Tebliğ kapsamında yer alan aynı harcama kalemleri için destek aldığının tespiti halinde söz konusu harcama için bu Tebliğ kapsamındaki destek başvurusu değerlendirmeye alınmaz. Bu tespitin ödeme yapıldıktan sonra gerçekleştirilmesi durumunda işbu maddenin ikinci fıkrasında yer alan hüküm çerçevesinde işlem yapılır.
(4) Tasarım ve ürün geliştirme projesi uygun görülen şirket tarafından satın alınan alet/teçhizat/malzeme/yazılımın tasarım ve ürün geliştirme departmanı dışında kullanıldığı, destek süresi içinde satıldığı veya kiraya verildiği, istihdam edilen tasarımcı/modelist/mühendisin tasarım ve ürün geliştirme departmanı dışında istihdam edildiği tespit edilen şirkete sağlanan destek ödemeleri 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde geri alınır. Bu fıkrada sayılan fiiller tekrarlandığı halde, şirkete sağlanan ilgili destek ödemeleri 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde geri alınır, destek başvuruları süresiz reddedilir ve şirket destek kapsamından çıkarılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından işleme dayanak gösterilen tespitlerin bir kısmının yerinde inceleme yapılarak, bir kısmının ise teknik inceleme yaptırılmak suretiyle sübuta erdirilebilecek mahiyette olduğu, davacı firma tarafından alınan numune yıkama makinesinin sadece kapasitesinin değerlendirilmesi suretiyle üretim makinesi olduğu değerlendirilmiş ise de, davacı tarafından makinenin alınma ihtiyacının sadece bir müşteriye aynı kumaştan değişik dikiş detayları ile aynı yıkamadan 45 ila 50 adetlik ve her ay yaklaşık 4-5 set numune gönderilmesi gereğinden ortaya çıktığı ileri sürüldüğünden, davacı firma ile müşterilerinin numune siparişleri karşılaştırılmadan, yerinde inceleme yapılmadan ve söz konusu makinenin tasarım departmanı dışında üretim departmanında kullanıldığına ilişkin başkaca somut tespite yer verilmeden anılan hususun dava konusu işleme dayanak alındığı, satın alınan numune yıkama makinelerinin ihtiyacı karşılamaya yönelik olup olmadığı hususunun araştırılmadığı, öte yandan, satın alınan yazılımın ERP sistemi özelliklerini içermekle birlikte üretim öncesi PLM özelliklerini de kapsadığı ileri sürüldüğünden, tespite konu hususun teknik bir inceleme gerektirdiği ancak buna ilişkin teknik incelemenin dosya kapsamında bulunmadığı, bu haliyle eksik inceleme ve tespitlere dayalı olarak tesis edildiği anlaşılan davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesince de davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davalı Ticaret Bakanlığı tarafından temyiz dilekçesi ekinde dosyaya sunulan... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporuyla dava konusu işleme esas teşkil eden hususların Bakanlığın Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından incelendiği, gerekli belgelerin değerlendirildiği, banka hesap hareketlerinin incelendiği, ifadelerin alındığı ve bilirkişilerin katılımıyla yerinde teknik incelemelerin yapıldığı belirtilerek dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuş ve hileli yollarla haksız devlet yardımı alınması nedeniyle ... Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma raporunun gönderildiği belirtilmiştir.
Öte yandan, UYAP kayıtlarında yapılan incelemede, şirket yöneticileri hakkında "kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık" suçundan dolayı... Ağır Ceza Mahkemesinin E:...... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği görülmüştür.
Dava konusu edilen işlemin sebep unsuru olarak gösterilen, hileli yollarla haksız devlet yardımı alınması iddiasının gerçekte var olup olmadığının hiçbir duruksamaya mahal bırakmaksızın ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edilmesine yönelik iddiaların Bakanlığın Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından... tarih ve... sayılı İnceleme Raporuyla incelendiği ve davacı şirket yetkilileri hakkında devam eden ceza davasının bulunduğu anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporu ve ekleri incelenerek ve devam eden ceza davasının sonucu da araştırılarak, adli yargı yerlerince verilecek kararların da dikkate alınması suretiyle dava konusu işlemin tesisine dayanak olan iddia ve tespitlerin yerinde olup olmadığının yeniden değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı şirketin 2008/2 sayılı Tasarım Desteği Hakkında Tebliğ uyarınca "Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan" aldığı tasarım desteği kapsamından çıkarılmasına ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava konusu edildiği dikkate alınarak bu dosyada verilen kararın da incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın çözümünde göz önüne alınacağı açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2\. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan...TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı ... İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.