Danıştay danistay 2021/7329 E. 2025/3450 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7329
Karar No : 2025/3450

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Bolu ili, ... ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresinde bulunan sahibi ve mesul müdürü olduğu ... Eczanesinin muvazaalı olarak işletildiğinden bahisle eczane ruhsatının ve eczane sertifikasının iptaline ilişkin Bolu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; eczanenin muvazaalı şekilde işletildiğine dair her türlü şüpheden uzak delillerle somut olarak ortaya konulamadığı, eczanede yürütülen toplu ilaç satışı faaliyeti çerçevesindeki bir takım eylem ve işlemlerin çıkarım ve değerlendirmeye dayalı olarak muvazaa kapsamında kabul edilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, eczanenin açılışından itibaren ilaç alımlarının büyük kısmının mevzuata aykırı olduğu, E.Y.'nin sadece denetimde eczacıya sorulan sorulara cevap vermeyip tüm aşamalarda olayın içinde olduğu, farklı bakanlıklara ait müfettiş raporlarıyla iddiaların ispatlandığı, yeni mezun davacının yurt dışı bağlantısı olan ilaç organizasyonu yapamayacağı, E.Y.'nin işveren sıfatı ile çalışanla protokol imzaladığı, eczanenin iş ve işlemlerinin E.Y. tarafından yürütüldüğünün açık olduğu, davacının eczanede sadece görünen kişi olduğu, eczanenin muvazaalı işletildiği açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 25/09/2017 tarihli başvuru dilekçesi üzerine Bolu ili, ... Mahallesi,... Bulvarı, No:... adresinde "... Eczanesi" adı altında ... tarih ve ... sayılı eczane...ruhsatnamesinin düzenlendiği, Bolu İl Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün eczane hakkındaki ... sayılı talep yazısı üzerine Bolu Valiliğinin ... tarihli oluru ile davacının sahip ve mesul müdürü olduğu eczanede 20. Bölge Sakarya Eczacı Odası Bolu İl Temsilciliği ile eş zamanlı olarak denetim gerçekleştirildiği, denetim sonrasında Bolu Valiliğinin ...tarih ve E... sayılı oluru ile adı geçen eczane hakkında 09/07/2020 tarihli muvazaa araştırma raporunun düzenlendiği, ilgili raporda eczanenin muvazaalı olarak işletildiği kanaatinin bildirildiği, başlatılan muvazaa araştırması neticesinde 20. Bölge Sakarya Eczacı Odasının...tarih ve ... sayılı yazısında muvazaa araştırması için gerekli kayıt ve belge bulunamadığından muvazaa kanaatine varılamadığının bildirilmesi üzerine, İl Sağlık Müdülüğü ile Eczacı Odası arasında muvazaa hususunda mutabakata varılamadığından Muvazaa Değerlendirme Komisyonlarının Teşekkülü ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge çerçevesinde İl Sağlık Müdürlüğü Değerlendirme Komisyonunun oluşturulduğu, İl Sağlık Müdürlüğü Değerlendirme Komisyonunun 24/07/2020 tarihli toplantısı sonucunda, davacının eczanesini muvazaalı olarak işlettiğine dair oy birliğiyle karar alındığı, ilgili karar çerçevesinde eczane ruhsatının ve eczane sertifikasının iptaline ilişkin Bolu Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesisi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti hudutları içinde eczacılık yapabilmek için Türkiye eczacı mektep veya fakültelerinden diplomalı olmak gerektiği; 5. maddesinde, serbest eczanelerin, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 6. maddesinde, muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti halinde ruhsatnamenin iptal edileceği ve eczacının beş yıl süreyle eczane açamayacağı, muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması halinde eczane açma yasağının hepsi hakkında uygulanacağı hükmü yer almıştır.
6197 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan, 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin - dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle - "Muvazaa değerlendirmesi" başlıklı 11. maddesinde, "Eczacının başvurusunun il sağlık müdürlüğünce ilgili eczacı odasına tebliğinden itibaren on beş iş günü içerisinde bölge eczacı odası yetkililerince hazırlanan muvazaa değerlendirme raporu, somut bilgi ve belgelerle birlikte il sağlık müdürlüğüne verilir. İl sağlık müdürlüğü yetkililerince muvazaa konusunda oda raporunun verildiği veya belirtilen sürenin dolduğu tarihten itibaren (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) onbeş iş günü içerisinde karar verilir. Bölge eczacı odasının verdiği rapor ile il sağlık müdürlüğünün görüşlerinin birbiri ile örtüşmediği durumlarda muvazaa konusu, il sağlık müdürünün başkanlığında, il sağlık müdürlüğü ve eczacı odası tarafından görevlendirilen yetkililerden oluşan Muvazaa Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilir. Bu Komisyonda muvazaa konusunda mutabakata varılamaması durumunda, dosya belgeleriyle birlikte ivedilikle Kuruma gönderilir. Türk Eczacıları Birliğinin uygun göreceği temsilcilerin de yer alacağı bir komisyon tarafından değerlendirme yapılır. Kurumca verilecek nihai karar il sağlık müdürlüğüne bildirilir. Komisyonların teşekkülü ile çalışma usûl ve esasları Kurum tarafından belirlenir.
(Ek:RG-23/8/2014-29097) Faaliyette olan eczanelerle ilgili muvazaa şüphesi bulunması halinde de muvazaa değerlendirmesi Yönetmelik hükümleri ve Kurumca belirlenecek usûl ve esaslar doğrultusunda yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Eczanenin kapatılması" başlıklı 48. maddesinde de, "Eczacı kendi isteği ile eczanesini kapatmak istediğinde dilekçe ve ruhsatnamesi ile il sağlık müdürlüğüne başvuruda bulunur. İl sağlık müdürlüğü tarafından, ilaçlara yapılan işlemler ve eczanede ilaç bulunmadığı tespit edildikten ve eczane levhaları indirtilerek eczane vasfını yitirdiği tutanak altına alındıktan sonra ruhsatname iptal edilir.
Eczanenin muvazaalı işletildiğinin tespiti veya eczane vasfını yitirmesi ya da şartları taşımadığının anlaşılması hâlinde, il sağlık müdürlüğü tarafından eczanenin ruhsatnamesi birinci fıkrada belirtilen şekilde iptal edilir. Eczacı tarafından, ruhsatnamenin iade edilmemesi veya eczacıya ulaşılamaması hâlinde ruhsatname dip koçandan iptal edilir.
Muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti hâlinde, eczacı beş yıl süreyle eczane açamaz. Muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması hâlinde, eczane açma yasağı hepsi hakkında uygulanır. Bu eczacılar beş yıl süre ile eczane açmak için başvuruda bulunamaz.
Eczanenin, il sağlık müdürlüğü tarafından muvazaa hariç herhangi bir nedenle kapatılmasına karar verilmesi hâlinde, Kanunda başka bir süre öngörülmeyen hâllerde tasfiye işlemleri yapılabilmesi için eczacıya altmış güne kadar süre tanınır. Muvazaa sebebiyle kapatma hâlinde ise kapatma işlemi derhal uygulanır." kuralları yer almıştır.
Öte yandan, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de, "Kanun haricinde menfaat temin etmek maksadı ile gerek aza gerek meslek mensupları ile başka şahıslar arasında gizli anlaşmalar yapılmasına ve muvazaa yolu ile müesseseler kurulmasına mani olmak" Eczacı Odaları İdare Heyetlerinin görevleri arasında sayılmış; Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü'nün 11. maddesinde, "eczacının, muvazaa yoluyla tıp mensubu olan veya olmayan kişilerle açık veya gizli anlaşma yaparak eczane veya ecza dolabı açamayacağı" kuralı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen eczacılık mesleği ile ilgili temel mevzuat hükümlerinde, eczanelerin (bazı kanunî istisnalar haricinde) mutlaka eczacılar tarafından açılması ve işletilmesi gerektiği, muvazaalı olarak eczane açılmasının ve işletilmesinin hukuken yasak olduğu açık bir şekilde düzenlenmiştir. Bununla halkın eczanelerden işin ehli ve uzmanlar eliyle kaliteli sağlık hizmeti almasının sağlanması amaçlanmıştır.
6197 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik'te doğrudan bir muvazaa tanımına yer verilmemiş olmakla birlikte, eczacı muvazaasının, üçüncü kişileri ve idareyi aldatma amacıyla gizli ya da açık, yazılı veya sözlü anlaşmalarla mevzuata aykırı şekilde eczanenin bir başkası tarafından işletilmesi anlamına geldiği kabul edilmektedir. Nitekim, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun Muvazaa Değerlendirme Komisyonunun Çalışma Usul ve Esaslarına ilişkin Yönerge'de muvazaanın, eczacının sahip ve mesul müdürü olarak göründüğü eczaneyi fiili olarak görevi başında bulunsun veya bulunmasın, gizli veya açık, yazılı veya sözlü anlaşmalarla ortak veya bireysel olarak bir başkasının işletmesi faaliyetini ifade ettiği belirtilmiştir.
Bununla birlikte, muvazaa hususunun tam bir ispatla ortaya konulabilmesi mümkün olmamakla birlikte, somut olay kapsamında elde edilen emareler gözetilerek oluşacak vicdani kanaate göre hüküm verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığa konu olayda, muvazaa incelemesi kapsamında hazırlanan ve dava konusu işleme esas alınan 09/07/2020 tarihli muvaza inceleme raporunda, "denetimlerde davacıya sorulan sorulara ve fatura ile reçete ibrazına yönelik taleplere davacının dayısı olduğu belirtilen E.Y. isimli şahsın cevap verdiği, İTS sistemi üzerinden eczaneye yüksek meblağda ilaç girişinin olduğu, eczane otomasyon programı içeriğinde GLN kodu olmayan iki cari kaydın tespit edildiği ve bunların üzerinden yüksek miktarda İTS'ye kayıtsız çıkış yapıldığının anlaşıldığı, İTS kayıtlarına göre ilaçların halen söz konusu eczanede gözüktüğü, ancak ilaçların fiili olarak eczanede bulunmadığı hususlarının tespit edildiği, denetim eczacı odası ve sağlık müdürlüğü ile eş zamanlı gerçekleştirildiğinden E.Y. isimli şahsın müdahalelerine ve tavırlarına eczacı odası ve sağlık müdürlüğü yetkililerince şahit olunduğu, E.Y. ve yeğeni davacı eczacının daha sonra il sağlık müdürlüğüne gelerek toptan ilaç satışı yaptıklarını beyan ettikleri, eczanenin ruhsatlandırılmış alanına göre çok miktarda ilacın satışının gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı, ilgili faturaların kurumlara bildirilmesi sonucu Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ve Maliye müfettişleri tarafından yapılan araştırma sonucunda, 27 adet toptan satış faturasının bulunduğu, ödemelerin davacının yengesi H.Ü.Y., dedesi İ.Y., çalışanı B.S.D. ve Çin uyruklu kişilerin üzerinden transfer edildiği, adı geçen şahısların hesapları üzerinden para transferi sağlandığının tespit edildiği, bununla birlikte davacıya ait mail adresinin incelenmesinden eczane ile ilgili emniyeti suistimal nedeniyle eski çalışan R.F. ile ... Eczanesi adına davacının dayısı E.Y. nin işveren olarak eczanenin taraf olduğu ödemelere ilişkin protokol yaptığının tespit edildiği, R.F. nin muvazaa inceleme komisyonuna vermiş olduğu ifade de durumu açıkladığı, eczanenin iş ve işlemlerinin E.Y. tarafından yürütüldüğünün açık olduğu," tespitlerine yer verildiği görülmektedir..Y. tarafından yürütüldüğünün açık olduğu," tespitlerine yer verildiği görülmektedir.
Bu doğrultuda, eczacılık mesleğinin Kanunda düzenlendiği üzere yalnızca eczacılık diplomasına sahip kişilerce yapılabileceği, bu çerçevede eczanenin sevk ve idaresinin eczacıların bizatihi kendi uhdelerinde olması gerektiği, eczanenin fiilen sahibi olan eczacı tarafından işletilmesinin bir zorunluluk olduğu dikkate alındığında, dosya kapsamından davaya konu eczane iş ve işlemleri ile eczaneye dair hesap hareketlerinin eczacı dışında dayısı ve dayısının eşi tarafından yürütüldüğü, eski eczane çalışanlarının eczacının dayısı E.Y.'nin emir ve talimatları ile hareket ettiklerine yönelik beyanlarının bulunduğu, yapılan denetimler neticesinde, büyük ve organize şekilde kamu zararı oluşturan kanser ilaçları ve hormonlar gibi pahalı, raporla alınabilecek ilaçların usulsüz şekilde tedarik edilerek toplu ve yurt dışına da olacak şekilde satışının yapıldığı, eczane hakkında ilgili kurumlarca tespit edilen usulsüzlüklerin eczacılık mesleğine henüz başlamış eczacı tarafından tek başına gerçekleştirilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davacının eczanenin gerçek sahibi olmadığı, eczanenin iş ve işlemlerinden haberdar olmadığı, eczane faaliyetlerinin kendisini işveren ve eczane sahibi olarak tanıtan, eczacının dayısı E.Y. tarafından yürütüldüğü, böylece eczanenin muvazaalı işletildiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacıya ait eczanenin muvazaalı olarak hizmet verildiğinden bahisle eczane ruhsatının ve eczane sertifikasının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.