Danıştay danistay 2021/6249 E. 2025/2850 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/6249
Karar No : 2025/2850

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendisine asaleten ...'a velayeten ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları Topçu Uzm. Çavuş ...'ın Kayseri 1. Komando Tugayı Topçu Tabur Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken topçu birliklerinin ders ve test atışlarını icra etmek maksadıyla bulundukları Ankara ili, Polatlı ilçesi, Sakarya Kışlası tatbikat alanında 20/02/2019 tarihinde atış görevi esnasında mühimmat patlaması sonucu hayatını kaybetmesi olayında idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı ileri sürülen ...'ın eşi ... için 1.000,00 TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 150.000,00 TL manevi, çocuğu ... için 1.000,00 TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 150.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların maddi tazminat isteminin reddine, davacı eş ... için 50.000,00 TL ve davacı çocuk ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, yakınlarının şehit olması nedeniyle destekten yoksun kaldıkları, bilirkişi incelemesi yaptırılmadan maddi tazminat isteminin reddedildiği, kendilerine emsal maaş üzerinden maaş bağlanmadığı, hükmedilen manevi tazminatın da yetersiz ve düşük olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıların yakını Topçu Uzm. Çavuş ... Kayseri 1. Komando Tugayı Topçu Tabur Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken topçu birliklerinin ders ve test atışlarını icra etmek maksadıyla bulundukları Ankara ili, Polatlı ilçesi, Sakarya Kışlası tatbikat alanında 20/02/2019 tarihinde top atışı icra edilirken kovanın yerine oturtulmak istenirken meydana gelen patlama sonucu yaralanmış ve akabinde kaldırıldığı hastanede vefat etmiştir.
Davacılar tarafından, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek tazminat ödenmesi istemiyle 24/05/2019 tarihinde davalı idareye başvuru yapılmış, anılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine de bakılan bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
Görevin neden ve etkisiyle malul olan kamu görevlisinin kendisine, vefatı halinde ise hak sahiplerine kamu hizmetine girişi nedeniyle sigorta başlangıç tarihine göre tabi olduğu 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre vazife aylığı bağlanacağı kuralına ilgili kanunlarda yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1 - Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminat İstemlerinin Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İdare Mahkemesince, davacılara bağlanan vazife malüllüğü aylıkları, ödenen nakdi tazminat ve tütün ikramiyesi dikkate alınarak davacıların herhangi bir maddi kaybının bulunmadığı gerekçesiyle davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiş ve Bölge İdare Mahkemesince de davacıların istinaf başvuruları reddedilmiştir.
İdare Mahkemesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 17/06/2020 tarih ve E:2018/2749, K:2020/2054 sayılı kararı maddi tazminat yönünden emsal alınmış ise de söz konusu kararın incelenmesinden; anılan dosyada, davacılara 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında görevdeki emsali polis memurunun görev aylığı kadar vazife malüllüğü aylığı bağlandığı görülmüştür.
Dava konusu uyuşmazlıkta ise davacılara 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre 1. derece vazife malüllüğü aylığı bağlandığı, başka bir anlatımla görevdeki emsali personelin maaşının bağlanmadığı açıktır.
Bu durumda, davacıların destekten yoksun kalma zararlarının bulunup bulunmadığının Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılarak ve aşağıdaki hususlara göre hesaplanması gerekmektedir.
Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, desteğin ölüm tarihinden bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, desteğin emsali uzman çavuşun aylar itibarıyla aldığı görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibarıyla ödenen vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.
Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten desteğin yasal emeklilik yaşını dolduracağı tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde de, desteğin emsali uzman çavuşun aylar itibarıyla alabileceği görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibarıyla ödenecek vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destekten yoksun kalma zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Pasif dönemdeki zararı, desteğin yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile muhtemel ömrünün sonuna (TRH 2010 tablosuna göre) kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, yasal emeklilik yaşını tamamladığı ve yasal emekli olma koşullarına sahip olduğu farz edilen desteğin alacağı emekli aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek vazife malullüğü aylıkları dikkate alanarak, desteğin emekli aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malulüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontaya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, rapor tarihine kadar olan dönem (bilinen dönem) için desteğin emsali topçu uzman çavuşun aylar itibariyle alabileceği görev aylıklarının davalı idareden, emsali topçu uzman çavuşun emekliye ayrılması gereken tarihte emekliye ayrılması halinde bağlanacak aylık tutarının davalı idareden ve SGK Başkanlığından sorularak belirlenmesinin ardınadan yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, maddi tazminat istemine ilişkin temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, yapılacak hesaplamada, davalı idarece ödenen nakdi tazminat tutarının yarar olarak kabul edilip, yasal faiz uygulanarak bulunacak düzenlenecek rapor tarihindeki güncel değerinin hesaplanan maddi tazminat tutarından indirilmesi gerektiği de açıktır.

2 - Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminat İstemlerine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacıların olay nedeniyle çektiği acı ve ıstıraplarını kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla olayın meydana geliş şekli, olay tarihi, paranın alım gücü ve sağlanan nakdi tazminat yararı göz önünde bulundurarak manevi tazminat istemlerinin toplam 100.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, kalan kısmının reddine karar verilmiş ise de; dava konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve yaşadıkları sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda; İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak maddi ve manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, uyuşmazlıkta, davacılar tarafından, hükmedilecek tazminat tutarlarına olay tarihinden itibaren faiz işletilmesi talep edilmiş ise de yerleşik Danıştay içtihadı gereği davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat tutarına idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacıların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2\. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.